Açık Cezaevi Nedir? Kimler Doğrudan Açık Cezaevine Gider, Kapalıya Ne Zaman Dönülür?
Taksirle neden olduğun bir trafik kazası nedeniyle iki yıl hapis cezası aldın ve ceza kesinleşti. "Kapalı cezaevine mi gireceğim, açık cezaevine mi?" diye merak ediyorsun. Ya da bir yakının birkaç yıldır kapalı cezaevinde ve "Açığa ne zaman ayrılacak, orada çalışabilecek mi?" diye soruyorsun. Belki de yakının açık cezaevindeyken bir disiplin cezası aldı ve kapalıya geri gönderilmekle karşı karşıya. "Açık cezaevi nedir, kimler doğrudan açık cezaevine gider?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'daki açık ceza infaz kurumu kurallarını anlatıyoruz.
Açık cezaevi nedir?
Açık ceza infaz kurumları, hükümlülerin iyileştirilmesinde çalıştırılmaya ve meslek edindirilmeye öncelik verilen, firara karşı engelleri ve dış güvenlik görevlisi bulunmayan, güvenliği yalnızca kurum görevlilerinin gözetim ve denetimiyle sağlanan kurumlardır. İhtiyaca göre kadın ve gençlik açık cezaevleri de kurulabilir.
Açık cezaevinde hükümlüler genellikle tarım, atölye veya kurum dışı işlerde çalışabilir ve kapalı cezaevine göre daha geniş izin imkânlarından yararlanabilir.
Kimler doğrudan açık cezaevine gider?
Şu hükümlülerin cezaları doğrudan açık cezaevinde infaz edilir:
- Kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm olanlar
- Taksirli suçlardan toplam beş yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm olanlar
- Adli para cezası infaz sürecinde hapse çevrilenler
- İcra ve İflas Kanunu gereğince tazyik hapsine tabi tutulanlar, örneğin nafaka borcu nedeniyle tazyik hapsi alanlar
Ancak kasıtlı suçlarda şu kişiler bu kuralın dışındadır ve doğrudan açık cezaevine gidemez:
- Terör suçları, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak ve örgüt faaliyeti kapsamındaki suçlardan mahkûm olanlar
- Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan mahkûm olanlar
- İkinci defa mükerrir olanlar
- Koşullu salıverilme kararı geri alındığı için cezası aynen infaz edilenler
Kapalıdan açığa ayrılma
Kapalı cezaevindeki hükümlülerin açık cezaevine ayrılmasına, iyi hal değerlendirmesi sonucunda karar verilir. Bu değerlendirmeyi cezaevinin idare ve gözlem kurulu yapar. Açığa ayrılma için gereken süreler suç ve ceza türlerine göre yönetmelikte belirlenir.
Şu hükümlülerin açığa ayrılmasına ilişkin idare ve gözlem kurulu kararları, ayrıca infaz hâkiminin onayından sonra uygulanır:
- Toplam on yıl ve daha fazla hapis cezasına mahkûm olanlar
- Terör ve örgüt suçlarından mahkûm olanlar
- Kasten öldürme suçlarından mahkûm olanlar
- Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan mahkûm olanlar
- Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarından mahkûm olanlar
Açıktan kapalıya geri gönderilme
Açık cezaevindeki hükümlüler şu durumlarda kapalı cezaevine gönderilir:
- Firar edenler veya başka bir fiil nedeniyle hakkında tutuklama kararı verilenler
- Kınamadan başka bir disiplin cezası alıp bu cezası kesinleşmiş olanlar
- Disiplin cezası kesinleşmemiş olsa bile eylemi kurum düzeni veya kişi güvenliği bakımından tehlike oluşturanlar
- Açık cezaevi şartlarına veya çalışma koşullarına uyum sağlayamayacağı saptananlar; bu son durumda infaz hâkiminin onayı da gerekir
Yani açık cezaevinde bir kınama cezası almak, tek başına kapalıya gönderilme sebebi değildir. Ancak daha ağır bir disiplin cezası kesinleşirse kapalıya dönüş gündeme gelir.
İtiraz yolu
İdare ve gözlem kurulunun açığa ayırmama veya kapalıya gönderme kararlarına ve disiplin cezalarına karşı infaz hâkimliğine şikâyet yoluyla başvurulabilir. Başvuru sürelerinin kısa olduğunu unutma.
Cezanın ne kadarının yatılacağını Hakkını Sor'daki hapis cezasının ne kadarı yatılır rehberinde, cezaevinden izin almayı cezaevinden izin nasıl alınır rehberinde bulabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Kesinleşen cezanın kasıtlı veya taksirli suçtan olup olmadığını ve toplam süresini öğren.
- Doğrudan açık cezaevine gitme şartlarını taşıyıp taşımadığını kontrol et.
- Kapalı cezaevindeysen iyi hal değerlendirmelerini ve açığa ayrılma tarihini takip et.
- Disiplin kurallarına dikkat et; kınamadan ağır bir ceza açıktan kapalıya dönüşe yol açabilir.
- Haksız olduğunu düşündüğün kararlara karşı süresinde infaz hâkimliğine başvur.
Dayanak mevzuat
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 14: Açık ceza infaz kurumları çalıştırma ve meslek edindirmeye öncelik veren, firar engeli ve dış güvenliği bulunmayan kurumlardır; terör, örgüt ve cinsel dokunulmazlık suçları, ikinci defa mükerrirler ve koşullu salıverilmesi geri alınanlar hariç kasıtlı suçlardan toplam üç yıl, taksirli suçlardan toplam beş yıl veya daha az hapis cezası alanlar, hapse çevrilen adli para cezası ve tazyik hapsi doğrudan açık cezaevinde infaz edilir; kapalıdan açığa ayrılma iyi hal değerlendirmesiyle yapılır; on yıl ve üzeri ile belirli suçlarda kurul kararı infaz hâkiminin onayıyla uygulanır; firar, tutuklama, kınamadan başka kesinleşmiş disiplin cezası, tehlikeli eylem veya uyumsuzluk halinde kapalıya gönderilir.
En çok sorulan sorular
Kimler doğrudan açık cezaevine gider?
İstisnalar dışında kasıtlı suçlardan toplam üç yıl, taksirli suçlardan toplam beş yıl veya daha az hapis cezası alanlar, hapse çevrilen adli para cezası alanlar ve tazyik hapsindekiler.
Trafik kazasından üç yıl ceza aldım, açık cezaevine mi giderim?
Taksirli suçlarda toplam beş yıl veya daha az hapis cezası doğrudan açık cezaevinde infaz edilir.
Kapalı cezaevinden açığa ne zaman geçilir?
İdare ve gözlem kurulunun iyi hal değerlendirmesiyle, yönetmelikte suç ve ceza türlerine göre belirlenen sürelerde.
Açık cezaevinde kınama cezası aldım, kapalıya gönderilir miyim?
Hayır. Kınamadan başka bir disiplin cezası kesinleşirse kapalıya gönderilme gündeme gelir.
Nafaka borcundan tazyik hapsi alan nerede kalır?
Tazyik hapsi doğrudan açık cezaevinde infaz edilir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.