Aile Konutu Şerhi Nedir, Nasıl Konulur?
Birlikte yaşadığınız ev eşinin adına kayıtlıysa ve eşin bu evi sana sormadan satmak, ipotek ettirmek ya da kira sözleşmesini feshetmek istiyorsa, kanun seni korur. Bu korumanın adı aile konutudur. Bu rehberde aile konutunun ne olduğunu, tapuya şerh koymanın yolunu ve kiracıysan hangi hakların olduğunu anlatıyoruz.
Aile konutu nedir?
Aile konutu, eşlerin evlilik birliği içinde birlikte yaşadıkları, hayatlarının merkezi hâline getirdikleri evdir. Evin kimin adına kayıtlı olduğu ya da evin kira olup olmaması önemli değildir. Önemli olan, ailenin o evde sürekli olarak yaşamasıdır.
Yazlık ya da ara sıra kullanılan evler genellikle aile konutu sayılmaz.
Kanun ne diyor?
Eşlerden biri, diğerinin açık rızası olmadıkça (TMK md. 194):
- Aile konutunu satamaz, bağışlayamaz.
- Aile konutu üzerinde ipotek gibi bir hak kuramaz.
- Aile konutuyla ilgili kira sözleşmesini feshedemez.
- Aile konutu üzerindeki hakları sınırlandıramaz.
Bu kurallara aykırı olarak yapılan işlemlerin iptali için dava açabilirsin.
Tapuya aile konutu şerhi koydur
Ev eşinin adına kayıtlıysa, tapu müdürlüğüne başvurarak tapu kaydına aile konutu şerhi konulmasını isteyebilirsin (TMK md. 194/3). Bunun için genellikle şu belgeler yeterlidir:
- Kimliğin.
- Evli olduğunuzu gösteren nüfus kayıt örneği.
- Evde birlikte oturduğunuzu gösteren yerleşim yeri belgesi.
Bu işlem için eşinin onayına ihtiyaç yoktur. Tapu müdürlüğü başvuruyu kabul etmezse mahkemeden şerh konulmasına karar verilmesini isteyebilirsin.
Şerh konulduğunda evi satın almak ya da ipotek almak isteyen herkes, evin aile konutu olduğunu tapuda görür. Bu yüzden şerh, seni üçüncü kişilere karşı çok daha güçlü bir şekilde korur.
Şerh yoksa ne olur?
Şerh olmasa bile ev aile konutu niteliğini taşır ve kanunun koruması devam eder. Ancak evi satın alan ya da ipotek alan kişi, evin aile konutu olduğunu bilmediğini ileri sürebilir. Bu durumda dava süreci uzayabilir ve karşı tarafın iyi niyetli olup olmadığı tartışılır. Bankaların ipotek verirken evin aile konutu olup olmadığını araştırması beklenir.
Eşin evi sana sormadan sattıysa ya da ipotek ettirdiyse, işlemin iptali için aile mahkemesinde dava açabilirsin. Dava sırasında evin tekrar satılmasını engellemek için ihtiyati tedbir iste.
Kiracıysanız
Aile konutu kiralıksa ve kira sözleşmesinde yalnızca eşinin adı varsa:
- Eşin, senin açık rızan olmadan kira sözleşmesini feshedemez.
- Ev sahibine yazılı bildirim yaparak kira sözleşmesine taraf olabilirsin (TMK md. 194/4). Bu durumda eşinle birlikte sorumlu olursun.
- Ev sahibi, kira ödenmediğinde gönderdiği ihtarları ve fesih bildirimlerini kiracının eşine de ayrı ayrı göndermek zorundadır (TBK md. 349). Sana bildirim yapılmadıysa bu bildirimler geçersiz sayılabilir.
Boşanma sürecinde
Boşanma davası sürerken ev aile konutu niteliğini korur. Boşanma kesinleştiğinde ise aile konutu koruması sona erer. Boşanma davası sırasında mahkemeden evin kullanımının sana bırakılmasını da isteyebilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Birlikte yaşadığınız ev eşinin adınaysa tapuya aile konutu şerhi koydur.
- Rızan olmadan satış ya da ipotek yapıldıysa iptal davası aç ve tedbir iste.
- Kiradaysanız ev sahibine bildirim yaparak sözleşmeye taraf ol.
- Boşanma davasında evin kullanımıyla ilgili talepte bulun.
En çok sorulan sorular
Ev eşimin adına kayıtlı, bana sormadan satabilir mi?
Hayır. Eşin, senin açık rızan olmadan aile konutunu satamaz, bağışlayamaz ve üzerinde ipotek kuramaz.
Aile konutu şerhi için eşimin onayı gerekir mi?
Hayır. Kimliğin, nüfus kayıt örneği ve yerleşim yeri belgesiyle tapu müdürlüğüne tek başına başvurabilirsin.
Tapuda şerh yoksa koruma devam eder mi?
Evet, kanunun koruması devam eder; ancak evi alan kişi aile konutu olduğunu bilmediğini ileri sürebileceği için şerh koydurmak seni çok daha güçlü korur.
Kirada oturuyoruz, sözleşme eşimin adına; eşim sözleşmeyi feshedebilir mi?
Hayır, senin açık rızan olmadan feshedemez. Ev sahibine yazılı bildirim yaparak sözleşmeye taraf da olabilirsin.
Boşanınca aile konutu koruması devam eder mi?
Boşanma davası sürerken koruma devam eder; boşanma kesinleşince sona erer.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.