Akıl Hastalığı Nedeniyle Boşanma: Hangi Rapor Gerekir, Nafaka Ödenir mi?
Eşin ağır bir ruhsal hastalık geçiriyor; tedaviye rağmen düzelmiyor ve ortak hayat senin için çok zor hale geldi. "Akıl hastalığı boşanma sebebi mi? Hangi rapor gerekir? Eşim hasta diye tazminat ödemek zorunda kalır mıyım?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde akıl hastalığı nedeniyle boşanmayı anlatıyoruz.
Akıl hastalığı özel bir boşanma sebebidir
Kanuna göre eşlerden biri akıl hastası olup da bu yüzden ortak hayat diğer eş için çekilmez hale gelirse, diğer eş boşanma davası açabilir.
Bu sebepte eşin kusuru aranmaz. Hasta eş, hastalığı nedeniyle kusurlu sayılmaz. Kanun burada, sağlıklı eşin hayatını sürdürme hakkını korur.
Üç şart birlikte aranır
1. Akıl hastalığı bulunmalı
Eşin ağır bir ruhsal hastalığı olmalıdır. Hafif psikolojik sorunlar, depresyon dönemleri veya tedaviyle kontrol altına alınabilen rahatsızlıklar genellikle bu kapsama girmez.
2. Ortak hayat çekilmez hale gelmeli
Hastalık nedeniyle diğer eşin ortak hayatı sürdürmesi çekilmez olmalıdır. Hakim; hastalığın eşe, çocuklara ve aile düzenine etkisini değerlendirir.
3. Hastalığın geçmesine olanak bulunmamalı
En önemli şart budur. Hastalığın iyileşmesinin mümkün olmadığı resmi sağlık kurulu raporuyla tespit edilmelidir.
- Rapor, resmi bir hastanenin sağlık kurulundan alınmalıdır.
- Tek bir doktorun raporu yeterli değildir.
- Mahkeme genellikle hasta eşi resmi bir hastaneye veya Adli Tıp Kurumuna sevk ederek rapor alır.
Raporda "hastalığın geçmesine olanak yoktur" veya benzer bir ifade bulunmazsa, bu sebebe dayanan dava reddedilir.
Rapor alınamazsa
Hastalığın iyileşemeyeceği tespit edilemese bile, hastalık nedeniyle evlilik birliği temelinden sarsıldıysa şiddetli geçimsizlik sebebine dayanılabilir. Ancak bu durumda kusur değerlendirmesi yapılır ve hasta eşe kusur yüklenmesi genellikle zordur.
Bu yüzden dilekçende hem akıl hastalığı sebebine hem de şiddetli geçimsizlik sebebine dayanmak faydalı olabilir. Bunu Hakkını Sor'daki şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanma rehberinde bulabilirsin.
Hasta eş davada nasıl temsil edilir?
Akıl hastalığı olan eş çoğu zaman davayı kendisi takip edecek durumda değildir. Bu durumda:
- Eşe daha önce vasi atanmışsa, davada vasi tarafından temsil edilir.
- Vasi yoksa mahkeme, hasta eşin haklarını korumak için ona bir vasi veya kayyım atanması için gerekli işlemleri başlatabilir.
- Boşanmayı isteyen eş, aynı zamanda hasta eşin vasisi olamaz; çıkar çatışması olduğu için başka birinin atanması gerekir.
Vasi atanmasını Hakkını Sor'daki vasi atanması rehberinde bulabilirsin.
Tazminat ve nafaka
- Hasta eşin kusuru olmadığı için, boşanmayı isteyen eş ondan genellikle maddi ve manevi tazminat isteyemez. Tazminat için karşı tarafın kusurlu olması gerekir.
- Hasta eş boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecekse, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla yoksulluk nafakası isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.
Bu yüzden akıl hastalığı nedeniyle boşanan eşin, hasta eşe yoksulluk nafakası ödemesi gündeme gelebilir. Bunu Hakkını Sor'daki boşanmada nafaka rehberinde bulabilirsin.
Çocuklar
Velayet genellikle sağlıklı eşe verilir. Hasta eşin çocukla kişisel ilişkisi, çocuğun güvenliği gözetilerek düzenlenir. Hasta eşin geliri varsa, çocuk için iştirak nafakasına da hükmedilebilir.
Dava nasıl açılır?
- Dava aile mahkemesinde açılır.
- Eşinin tedavi geçmişini gösteren hastane kayıtlarını, epikriz raporlarını ve varsa sağlık kurulu raporlarını ekle.
- Ortak hayatın neden çekilmez hale geldiğini somut olaylarla anlat.
- Tanıklarını bildir.
- Mahkemeden, eşin resmi bir sağlık kuruluna sevk edilmesini iste.
Kısaca yapılacaklar
- Eşinin tedavi geçmişini ve hastane kayıtlarını topla.
- Hastalığın geçmesine olanak bulunmadığına dair resmi sağlık kurulu raporu gerektiğini bil.
- Dilekçende akıl hastalığı sebebinin yanında şiddetli geçimsizliğe de dayan.
- Hasta eşin vasi veya kayyımla temsil edilmesi gerektiğini unutma.
- Hasta eşin yoksulluk nafakası isteyebileceğini hesaba kat.
- Çocukların velayeti ve güvenliği için taleplerini açıkça yaz.
Dayanak mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 165: Eşlerden biri akıl hastası olup da bu yüzden ortak hayat diğer eş için çekilmez hale gelirse, hastalığın geçmesine olanak bulunmadığı resmi sağlık kurulu raporuyla tespit edilmek koşuluyla bu eş boşanma davası açabilir.
- 4721 sayılı Kanun m. 166/1: Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış olursa, eşlerden her biri boşanma davası açabilir.
- 4721 sayılı Kanun m. 174: Boşanma yüzünden menfaatleri zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebilir; kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat isteyebilir.
- 4721 sayılı Kanun m. 175: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla diğer taraftan mali gücü oranında süresiz nafaka isteyebilir; nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.
- 4721 sayılı Kanun m. 182: Velayetin kullanılması kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır.
En çok sorulan sorular
Akıl hastalığı boşanma sebebi mi?
Evet. Hastalık nedeniyle ortak hayat çekilmez hale geldiyse ve hastalığın geçmeyeceği resmi sağlık kurulu raporuyla tespit edildiyse boşanma davası açılabilir.
Hangi rapor gerekir?
Resmi bir hastanenin sağlık kurulundan, hastalığın geçmesine olanak bulunmadığını gösteren rapor gerekir. Tek doktor raporu yeterli değildir.
Depresyon boşanma sebebi olur mu?
Tedaviyle düzelebilen depresyon genellikle akıl hastalığı sebebi kapsamında değerlendirilmez. Ancak evliliği temelinden sarstıysa şiddetli geçimsizlik sebebi olarak ileri sürülebilir.
Hasta eşime nafaka ödemek zorunda mıyım?
Hasta eş boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecekse ve kusuru daha ağır değilse yoksulluk nafakası isteyebilir. Senin kusurlu olman aranmaz.
Akıl hastası eşten tazminat isteyebilir miyim?
Kural olarak hayır. Tazminat için karşı tarafın kusurlu olması gerekir; hastalık kusur sayılmaz.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.