YouTube

Amirimin Emrini Yerine Getirdim, Ben de Sorumlu muyum? Hukuka Aykırı Emir ve Ceza

Kamuda çalışıyorsun ve amirin sana bir belgeyi imzalamanı, bir ihaleyi belli bir firmaya vermeni ya da bir kaydı değiştirmeni söyledi. Sonradan bu işlem hakkında soruşturma açıldı. "Ben sadece amirimin emrini yerine getirdim, neden ben de sorumluyum?" diye soruyorsun. Bu rehberde Türk Ceza Kanunu'na göre kanunun hükmünü yerine getirmeyi ve amirin emrini uygulamanın ceza sorumluluğuna etkisini anlatıyoruz.

Kanunun hükmünü yerine getiren sorumlu olmaz

Kanunun açıkça verdiği bir görevi yerine getiren kişiye ceza verilmez. Örneğin:

Ancak kişinin kanunun çizdiği sınırlar içinde kalması gerekir. Örneğin yakalama sırasında gereğinden fazla güç kullanan polis, bu fazlalık için sorumlu olur.

Amirin emrini uygulayan sorumlu olmaz

Yetkili bir merciden verilen ve yerine getirilmesi görevin gereği olarak zorunlu olan bir emri uygulayan kişi sorumlu olmaz. Bunun için şu şartlar aranır:

Bu kural, kamu hukukundaki amir ile memur ilişkisi için geçerlidir. Özel sektörde patronun talimatı kural olarak bu kapsamda değildir.

Konusu suç olan emir yerine getirilmez

Kanun açıktır: Konusu suç teşkil eden emir hiçbir şekilde yerine getirilemez. Yerine getirilirse hem emri veren hem de uygulayan sorumlu olur.

Örneğin amirin sana bir resmi belgeye gerçeğe aykırı bilgi yazmanı, kamu parasını belirli bir kişiye aktarmanı ya da bir ihalede belirli bir firmayı kayırmanı emrederse, bu emri uygulamak seni sorumluluktan kurtarmaz. "Amirim istedi" demen yalnızca olayın nasıl geliştiğini açıklar ama suçu ortadan kaldırmaz.

Memur, hukuka aykırı emre ne yapmalı?

Devlet Memurları Kanunu bu konuda adım adım yol gösterir:

Yani hukuka aykırı ama suç oluşturmayan bir emirde, aykırılığı bildirip yazılı emir aldıysan sorumluluk amire geçer. Suç oluşturan bir emirde ise yazılı emir de seni korumaz.

Emrin denetlenmesi engellenmişse

Bazı hallerde kanun, emri alanın emrin hukuka uygunluğunu denetlemesini engeller. Bu durumlarda emrin yerine getirilmesinden yalnızca emri veren sorumlu olur. Bu istisna sınırlıdır ve her olayda ayrı değerlendirilir.

Kendini nasıl korursun?

Özel sektörde çalışıyorsan

İşverenin veya yöneticinin talimatı, ceza hukuku bakımından amirin emri gibi seni korumaz. Örneğin işverenin "faturasız sat", "bu belgeyi değiştir" ya da "müşteriye eksik ürün gönder" demesi ve senin bunu bilerek yapman, suçtan sorumlu olmanı engellemez. Bu durumda işverenin de azmettiren ya da birlikte fail olarak sorumluluğu gündeme gelir. Suça iştirak için Hakkını Sor'daki suça yardım etme rehberine bakabilirsin.

Suç oluşturan bir talimatı reddettiğin için işten çıkarıldıysan, bu fesih haksız sayılabilir ve iş hukuku kapsamında haklarını arayabilirsin.

Kısaca yapılacaklar

Dayanak mevzuat

En çok sorulan sorular

Amirimin emrini yerine getirdim, ceza alır mıyım?

Emir yetkili bir amirden geldiyse, görevin gereğiyse ve konusu suç değilse sorumlu olmazsın. Konusu suç olan emri uygulamak seni korumaz.

Yazılı emir aldıysam sorumluluk kalkar mı?

Hukuka aykırı ama suç olmayan emirlerde sorumluluk emri verene geçer. Suç oluşturan emirde yazılı emir de seni korumaz.

Hukuka aykırı emri nasıl reddederim?

Aykırılığı yazılı olarak emri veren amirine bildirerek reddedersin.

Patronumun talimatı amirin emri sayılır mı?

Hayır. Özel sektörde işverenin talimatı ceza sorumluluğunu kaldırmaz.

Suç oluşturan emri reddettiğim için cezalandırılabilir miyim?

Konusu suç olan emri yerine getirmemek yasal yükümlülüğündür; bu nedenle disiplin cezası verilirse buna itiraz edebilirsin.

Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.

Sana bu konuda tavsiye ettiğimiz siteler

Bu konuda bu siteler sana yardımcı olabilir.

Soru sor Danışmanlık al