Anne Baba Üzerinden Sağlık Hizmeti Kaç Yaşına Kadar Alınır? Eş ve Çocukların Sağlık Güvencesi
Üniversite okuyorsun ve hastaneye gittiğinde "annenin babanın üzerinden sağlık hizmeti alabilir miyim?" diye merak ediyorsun. Ya da çocuğun 18 yaşını doldurdu ve sağlık güvencesinin ne olacağını bilmiyorsun. Belki de eşin çalışmıyor ve onun senin üzerinden hastaneye gidip gidemeyeceğini öğrenmek istiyorsun. Bu rehberde kimlerin aile üyesi üzerinden sağlık hizmeti alabileceğini anlatıyoruz.
Bakmakla yükümlü olunan kişi nedir?
Genel sağlık sigortalısı olan bir kişinin, yani çalışan, emekli olan veya prim ödeyen birinin, bazı aile üyeleri de onun üzerinden sağlık hizmetlerinden yararlanabilir. Kanun bu kişilere bakmakla yükümlü olunan kişi der.
Bunun için aile üyesinin:
- Kendisinin sigortalı olmaması,
- İsteğe bağlı sigortalı olmaması,
- Kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık almıyor olması
gerekir. Yani aile üyesi kendisi çalışmaya başlarsa ya da kendi adına emekli aylığı alırsa artık kendi sigortalılığı üzerinden sağlık hizmeti alır.
Kimler bakmakla yükümlü olunan kişi sayılır?
Eş
Çalışmayan ve sigortalı olmayan eş, sigortalı eşinin üzerinden sağlık hizmeti alabilir.
Çocuklar
Evli olmayan çocuklar şu yaşlara kadar anne veya babalarının üzerinden sağlık hizmeti alabilir:
- 18 yaşını doldurana kadar
- Lise veya dengi okulda okuyorsa ya da çıraklık eğitimi alıyorsa 20 yaşını doldurana kadar
- Üniversite okuyorsa 25 yaşını doldurana kadar
Kanuna göre malul olduğu tespit edilen evli olmayan çocuklar ise yaşına bakılmaksızın anne veya babası üzerinden sağlık hizmeti almaya devam eder.
Anne ve baba
Geçimi sigortalı tarafından sağlanan anne ve baba da, Sosyal Güvenlik Kurumunun belirlediği kriterlere göre çocuğunun üzerinden sağlık hizmeti alabilir. Bunun için anne babanın kendi sigortalılığının ya da aylığının olmaması ve gelirlerinin belirli bir seviyenin altında olması gibi şartlar aranır.
Çocuk evlenirse ne olur?
Çocuğun evlenmesiyle anne veya babası üzerinden sağlık hizmeti alma hakkı sona erer. Evlenen çocuk, eşi sigortalıysa onun üzerinden sağlık hizmeti alabilir.
Yaş sınırı dolunca ne olur?
Çocuk 18, 20 veya 25 yaşını doldurduğunda ya da okulu bitirdiğinde anne babası üzerinden sağlık hizmeti alma hakkı sona erer. Bu durumda:
- Çalışmaya başlarsa, kendi sigortalılığı üzerinden sağlık hizmeti alır.
- Çalışmıyorsa, genel sağlık sigortalısı olarak tescil edilir. Gelir testi yaptırarak, geliri belirli bir sınırın altındaysa primi devlet tarafından ödenebilir; değilse kendisi prim ödemesi gerekir.
Mezuniyet ya da yaş sınırının dolmasından sonra kanunda belirtilen bir süre boyunca prim ödemeden sağlık hizmeti alınabilmektedir. Bu sürenin ne kadar olduğunu ve şartlarını Sosyal Güvenlik Kurumundan öğrenebilirsin.
Gelir testi ve genel sağlık sigortası prim borçları hakkında bilgiyi Hakkını Sor'daki GSS prim borcu rehberinde bulabilirsin.
Öğrenci belgesi gerekir mi?
Lise veya üniversite okuyan çocukların durumu genellikle okul kayıtları üzerinden sistemde otomatik olarak görülür. Ancak bazı durumlarda, örneğin yurt dışında okuyan ya da açık öğretimde kayıtlı olan çocuklar için öğrenci belgesinin Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmesi gerekebilir. Hastanede sorun yaşarsan SGK'ya başvurarak kaydını kontrol ettir.
Sağlık hizmeti hakkını nasıl kontrol edersin?
- E-Devlet üzerinden "SGK Tescil ve Hizmet Dökümü" ya da "Provizyon Sorgulama" gibi hizmetlerle sağlık hizmeti alıp alamadığını görebilirsin.
- Hastanede "provizyon alınamadı" uyarısıyla karşılaşırsan, en yakın SGK müdürlüğüne giderek durumunu sorgulayabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Çalışmayan ve sigortalı olmayan eş, sigortalı eşinin üzerinden sağlık hizmeti alabilir.
- Evli olmayan çocuklar 18 yaşına, lisede 20 yaşına, üniversitede 25 yaşına kadar anne babası üzerinden sağlık hizmeti alır.
- Malul olduğu tespit edilen evli olmayan çocuklar için yaş sınırı yoktur.
- Geçimi sağlanan anne baba da SGK kriterlerine uyuyorsa çocuğu üzerinden yararlanabilir.
- Evlenen ya da yaş sınırını dolduran çocuk için gelir testi yaptır veya kendi sigortalılığını başlat.
- Hakkını e-Devlet'ten kontrol et; sorun varsa SGK'ya başvur.
Dayanak mevzuat
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 3/10: Bakmakla yükümlü olunan kişi; genel sağlık sigortalısının sigortalı olmayan, isteğe bağlı sigortalı olmayan ve kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olan eşi, 18 yaşını, lise ve dengi öğrenimde 20 yaşını, yükseköğrenimde 25 yaşını doldurmamış ve evli olmayan çocukları ile yaşına bakılmaksızın malul olduğu tespit edilen evli olmayan çocukları ve geçimi sağlanan ana ve babasıdır.
En çok sorulan sorular
Üniversite öğrencisi kaç yaşına kadar anne babası üzerinden sağlık hizmeti alır?
Yükseköğrenim gören ve evli olmayan çocuk, 25 yaşını doldurana kadar anne veya babası üzerinden sağlık hizmeti alabilir.
Okumayan çocuk kaç yaşına kadar anne babasından yararlanır?
Öğrenim görmeyen evli olmayan çocuklar 18 yaşını doldurana kadar yararlanır. Lise veya dengi okulda okuyanlar için bu yaş 20'dir.
Evlenen kız çocuğu babası üzerinden sağlık hizmeti alabilir mi?
Hayır. Kanun evli olmayan çocukları kapsar. Evlenen çocuk, eşi sigortalıysa onun üzerinden yararlanabilir.
Çalışmayan eşim benim üzerimden hastaneye gidebilir mi?
Evet. Eşin sigortalı değilse, isteğe bağlı sigortalı değilse ve kendi adına aylık almıyorsa, senin üzerinden sağlık hizmeti alabilir.
Annem babam benim üzerimden sağlık hizmeti alabilir mi?
Geçimleri senin tarafından sağlanıyorsa ve Sosyal Güvenlik Kurumunun belirlediği kriterleri taşıyorlarsa, senin üzerinden sağlık hizmeti alabilirler.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.