Arabamı İzinsiz Alıp Geri Getirdi: Kullanma Hırsızlığı ve Cezası
Komşunun oğlu, kapının önünde duran arabanı senden izinsiz alıp gece boyunca gezdi, sabah da aynı yere bırakıp gitti. Ya da iş arkadaşın, masandaki bilgisayarı birkaç günlüğüne "lazım oldu" diyerek habersiz götürdü, sonra geri getirdi. "Geri getirdi ama bu yine de hırsızlık değil mi?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde kullanma hırsızlığını, cezasını ve şikayet hakkını anlatıyoruz.
Kullanma hırsızlığı nedir?
Bir malı sahibinin rızası olmadan alıp kalıcı olarak sahiplenmek değil, geçici bir süre kullanıp geri vermek amacıyla almak kullanma hırsızlığıdır. Örneğin:
- Arabayı izinsiz alıp kullandıktan sonra yerine bırakmak,
- Bisikleti veya motosikleti bir süre kullanıp geri getirmek,
- Bir eşyayı habersiz ödünç alıp sonra iade etmek.
Kullanma hırsızlığı da bir hırsızlıktır. Ancak kanun, malı geri verme amacını dikkate alarak bu durumda verilecek cezanın yarısına kadar indirilmesini öngörür.
Cezası nedir?
Hırsızlığın temel cezası bir yıldan üç yıla kadar hapistir. Hırsızlık nitelikli halde işlendiyse, örneğin kilitli bir araç veya bina içinde korunan bir eşya alındıysa, ceza çok daha yüksektir.
Kullanma hırsızlığında bu cezalar yarısına kadar indirilir. Bu indirimli hal şikayete bağlıdır. Yani mal sahibi şikayet etmezse veya şikayetinden vazgeçerse, kullanma hırsızlığı nedeniyle ceza verilmez. Şikayet süresi, olayı ve kimin yaptığını öğrendiğin günden itibaren altı aydır.
Ne zaman indirim uygulanmaz?
Mal suç işlemek için kullanıldıysa indirim uygulanmaz. Örneğin:
- Alınan araçla başka bir hırsızlık yapılması,
- Aracın uyuşturucu taşımak için kullanılması,
- Araçla birini kaçırmaya kalkışılması.
Bu durumlarda fail, hırsızlığın tam cezasıyla ve ayrıca işlediği diğer suçlardan yargılanır.
Malı geri getirme niyeti olmadığı, örneğin aracın uzak bir yerde terk edildiği veya satılmaya çalışıldığı anlaşılırsa da olay kullanma hırsızlığı değil, doğrudan hırsızlık sayılabilir.
Aile içinde olursa
Malı alan kişi eşin, annen, baban, çocuğun, torunun veya seninle aynı evde yaşayan kardeşinse, hırsızlık nedeniyle ceza verilmez. Bunun için Hakkını Sor'daki akrabalar arasında mal suçları rehberine bakabilirsin.
Aracı sana güvenilerek teslim edilen biri, örneğin ödünç verdiğin kişi geri vermiyorsa bu kullanma hırsızlığı değil, güveni kötüye kullanmadır. Bunun için Hakkını Sor'daki emanet aracı geri vermemek rehberine bakabilirsin.
Araç hasar gördüyse
İzinsiz kullanılan aracın uğradığı hasarın, yakıt masrafının ve kullanamadığın günlerin zararını aracı alan kişiden isteyebilirsin. Ceza davası açılmasa bile bu zararlar için hukuk mahkemesinde tazminat davası açabilirsin.
Araçla kaza yapılmışsa ve sürücünün ehliyeti yoksa ayrıca trafik cezaları ve başka suçlar da gündeme gelir.
Kısaca yapılacaklar
- Malın izinsiz alındığını fark edince hemen polise veya jandarmaya bildir.
- Kamera kayıtlarını, tanıkları ve aracın son konumunu not et.
- Olayı ve faili öğrendiğin günden itibaren altı ay içinde şikayette bulun.
- Hasar, yakıt ve kullanamama zararının belgelerini sakla.
- Şikayetten vazgeçmeyi düşünüyorsan önce zararının giderilmesini sağla.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 146: Hırsızlığın malın geçici süre kullanılıp zilyedine iade edilmek üzere işlenmesi halinde, şikayet üzerine verilecek ceza yarısına kadar indirilir; mal suç işlemek için kullanıldıysa bu hüküm uygulanmaz.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 141: Zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır malı yarar sağlamak amacıyla bulunduğu yerden alan kişiye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 142: Hırsızlığın kilitlenmiş veya bina içinde korunan eşya hakkında işlenmesi gibi nitelikli hallerde daha ağır hapis cezası verilir.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 73: Şikayete bağlı suçlarda şikayet süresi, fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı aydır.
En çok sorulan sorular
Arabayı izinsiz alıp geri getirmek suç mu?
Evet. Bu kullanma hırsızlığıdır; hırsızlık cezası yarısına kadar indirilerek verilir.
Kullanma hırsızlığı şikayete bağlı mı?
Evet. Mal sahibi şikayet etmezse veya şikayetinden vazgeçerse bu nedenle ceza verilmez.
Araçla başka suç işlenirse ne olur?
Mal suç işlemek için kullanıldıysa indirim uygulanmaz; fail tam hırsızlık cezası ve diğer suçlardan dolayı ayrıca cezalandırılır.
Eşim veya çocuğum arabamı izinsiz aldıysa?
Eş, anne-baba, çocuk, torun veya aynı evde yaşayan kardeş arasında hırsızlık nedeniyle ceza verilmez.
Aracımdaki hasarı kimden isteyebilirim?
Aracı izinsiz kullanan kişiden hasar, yakıt ve kullanamama zararını isteyebilir, gerekirse tazminat davası açabilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.