Aracımda Haciz Var: Araç Üzerindeki Haciz Nasıl Kaldırılır?
Aracını satmak için notere gittin ve "araçta haciz var, satış yapılamaz" cevabını aldın. Ya da ikinci el bir araç almak üzeresin ve kayıtta haciz şerhi gördün. "Araç üzerindeki haciz nasıl kaldırılır? Borcu ödersem hemen kalkar mı? Haciz kendiliğinden düşer mi?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde aracındaki haczi kaldırmanın yollarını anlatıyoruz.
Araçta haciz olup olmadığını öğren
Önce aracındaki haczin hangi dosyadan geldiğini öğrenmen gerekir:
- e-Devlet'te araç kayıt bilgilerinden araç üzerindeki şerhleri görebilirsin.
- UYAP Vatandaş Portal'dan hakkındaki icra dosyalarını ve konulan hacizleri inceleyebilirsin.
- Noterde de araç kaydındaki hacizler görünür.
Bir araçta birden fazla haciz olabilir. Her biri ayrı bir icra dosyasından gelir ve her birini ayrı ayrı kaldırman gerekir. Ayrıca vergi dairesi veya SGK gibi kamu kurumları da araca haciz koyabilir; bunlar icra dairesinden değil, ilgili kurumdan kaldırılır.
Haciz ile yakalama şerhi farkı
Kayıtta "haciz" yazması aracın satışının engellendiği anlamına gelir. "Yakalama" şerhi ise aracın bulunduğu yerde polis tarafından bağlanıp otoparka çekilebileceği anlamına gelir. Yakalamalı haciz varsa aracı kullanırken trafikte durdurulup aracın otoparka alınabilir. Bu durumda daha hızlı hareket etmen gerekir.
Birinci yol: Borcu ödemek
En kesin yol borcun tamamını ödemektir:
- İcra dosyasındaki güncel borcu öğren. Borç; asıl alacak, faiz, masraflar ve vekalet ücretinden oluşur.
- Ödemeyi icra dairesinin hesabına dosya numarasını belirterek yap.
- Dosya kapandıktan sonra icra dairesinden haczin kaldırılmasını iste.
- İcra dairesi trafik tescil kaydına yazı göndererek haczi kaldırır.
Ödemeyi alacaklıya veya avukatına doğrudan yaptıysan, mutlaka imzalı bir belge al ve alacaklının ödemeyi dosyaya bildirip haczin kaldırılmasını talep etmesini sağla. Aksi halde dosya açık kalabilir. Dosyada ödenmesi gereken harç ve masraf kalıp kalmadığını da icra dairesine sor.
İkinci yol: Alacaklıyla anlaşmak
Borcun tamamını tek seferde ödeyemiyorsan alacaklıyla görüşebilirsin. Alacaklı, anlaşma karşılığında araç üzerindeki haczin kaldırılmasını talep edebilir. Bu anlaşmayı mutlaka yazılı yap ve icra dairesinde tutanağa geçir.
İcra dairesinde taksitle ödeme seçeneklerini Hakkını Sor'daki icra borcunu taksitle ödeme rehberinde bulabilirsin.
Üçüncü yol: Haczin süre geçtiği için düşmesi
Aracına haciz konduktan sonra alacaklının bir yıl içinde aracın satışını istemesi gerekir. Araçlarda satış talebiyle birlikte muhafaza, kıymet takdiri ve satış masraflarının tamamının peşin yatırılması şarttır. Masraf yatırılmazsa satış talebi yapılmamış sayılır.
Bir yıl içinde usulüne uygun satış talebi yapılmazsa ya da talep geri alınıp süresinde yenilenmezse araç üzerindeki haciz kalkar. İcra dairesi haczin kalktığını tespit edince trafik kaydındaki şerh de silinir.
Bunun için:
- İcra dosyasını incele, hacizden sonra masrafı yatırılmış bir satış talebi var mı bak.
- Süre dolmuşsa icra dairesine dilekçe vererek haczin düştüğünün tespitini ve kaydın silinmesini iste.
- İcra dairesi talebini reddederse yedi gün içinde icra mahkemesine şikayet edebilirsin.
Dikkat: Haczin düşmesi borcun bittiği anlamına gelmez. Alacaklı aynı araca yeniden haciz koydurabilir. Ayrıca icra dairesinde taksit sözleşmesi yapıldıysa sözleşme süresince bu bir yıllık süre işlemez.
Dördüncü yol: Haczedilmezlik şikayeti
Bazı mallar kanun gereği haczedilemez. Araç da bazı durumlarda bu kapsama girer:
- Taksici, kamyoncu, minibüsçü gibi geçimini aracıyla sağlayan küçük nakliyecilerin geçimini sağladıkları araç
- Ekonomik faaliyeti sermayesinden çok bedeni çalışmasına dayanan kişinin mesleğini sürdürmesi için gereken araç
- Çiftçinin geçimi için zorunlu olan nakil vasıtası
Bu istisnalar, borç aracın kendi bedelinden doğmamışsa uygulanır. Aracın değeri çok yüksekse, araç satılıp bedelin bir kısmı ihtiyacına uygun bir araç alman için sana bırakılabilir.
Aracın bu kapsamdaysa, hacizden haberdar olduğun tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikayette bulunabilirsin. Mesleğini bu araçla yaptığını gösteren belgeleri (ruhsat, oda kaydı, vergi levhası gibi) ekle.
Beşinci yol: Araç sana aitse (istihkak)
Araç kayıtta borçlu adına görünüyor ama gerçekte sana aitse ya da sen satın aldıktan sonra borçlunun borcu için haciz konduysa durum farklıdır.
Haczedilen bir malın sana ait olduğunu iddia ediyorsan, hacizden haberdar olduğun tarihten itibaren yedi gün içinde istihkak iddiasında bulunman gerekir. Süreyi kaçırırsan aynı takipte bu iddiayı ileri sürme hakkını kaybedersin. Sonrasında icra mahkemesinde istihkak davası açılabilir.
Aracın tescili noterde yapıldığı için, noterde satışı yapılmadan sana devredilmiş bir araçta bu iddiayı ispat etmek zordur. Bunu Hakkını Sor'daki noterde yapılmayan araç satışı rehberinde bulabilirsin.
Hacizli araç almak
Hacizli bir aracı satın almak çok risklidir. Haciz kaldırılmadıkça noter satış yapmaz. Satıcıya "haczi sonra kaldırırım" diyerek para vermek, paranın da aracın da elinden gitmesine yol açabilir. Önce haczin kaldırılmasını bekle, kayıt temizlendikten sonra noterde satışı yap.
Kısaca yapılacaklar
- Araçtaki hacizlerin hangi dosyalardan geldiğini e-Devlet ve UYAP'tan öğren.
- Borcu icra dairesine öde ve haczin kaldırılmasını iste.
- Alacaklıya doğrudan ödediysen imzalı belge al ve dosyaya bildirilmesini sağla.
- Hacizden sonra bir yıl içinde masrafı yatırılmış satış talebi yoksa haczin düştüğünü icra dairesine bildir.
- Aracın geçim aracınsa yedi gün içinde haczedilmezlik şikayetinde bulun.
- Araç sana aitse yedi gün içinde istihkak iddiasında bulun.
Dayanak mevzuat
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 106: Hacizden itibaren bir yıl içinde haczedilen malın satışı istenebilir; sicile kayıtlı motorlu kara araçlarında muhafaza, kıymet takdiri ve satış talebi birlikte yapılmalı ve giderleri peşin yatırılmalıdır, aksi halde satış talebi yapılmamış sayılır.
- 2004 sayılı Kanun m. 110: Satış süresinde istenmez veya geri alınıp süresinde yenilenmezse haciz kalkar ve sicili tutan idare haciz şerhini siler.
- 2004 sayılı Kanun m. 111/2: Alacaklı ile borçlunun icra dairesinde yaptığı taksit sözleşmesi süresince satış isteme süresi işlemez.
- 2004 sayılı Kanun m. 82/1-2, 4: Bedeni çalışmaya dayanan mesleği sürdürmek için gerekli eşya ile küçük nakliye erbabının geçimini sağlayan nakil vasıtaları haczedilemez; değeri fazla olanlar satılıp bedelin uygun kısmı borçluya bırakılır.
- 2004 sayılı Kanun m. 96-97: Haczedilen mal üzerinde mülkiyet iddia eden kişi hacizden haberdar olduğu tarihten itibaren yedi gün içinde istihkak iddiasında bulunmazsa aynı takipte bu hakkını kaybeder.
- 2004 sayılı Kanun m. 16: İcra dairesinin işlemlerine karşı öğrenme tarihinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikayette bulunulabilir.
En çok sorulan sorular
Araçtaki haciz borç ödenince kendiliğinden kalkar mı?
Hayır. Borç ödenip dosya kapandıktan sonra icra dairesinin trafik tescil kaydına yazı göndermesi gerekir. Bunu icra dairesinden talep et.
Araçtaki haciz kaç yılda düşer?
Hacizden itibaren bir yıl içinde masrafı yatırılmış satış talebi yapılmazsa haciz kalkar. Ancak borç devam eder ve araca yeniden haciz konabilir.
Hacizli araç satılabilir mi?
Haciz kaldırılmadıkça noterde satış yapılamaz. Önce haczin kaldırılması gerekir.
Taksime haciz konabilir mi?
Geçimini taksiyle sağlayan küçük nakliyecinin aracı, borç aracın kendisinden doğmamışsa kural olarak haczedilemez. Yedi gün içinde icra mahkemesine şikayet etmen gerekir.
Araçta yakalama şerhi ne demek?
Aracın bulunduğu yerde bağlanarak otoparka çekilebileceği anlamına gelir. Yakalamalı hacizde trafikte durdurulursan aracın otoparka alınabilir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.