Arsamı veya Tarlamı İşgal Ettiler: El Atmanın Önlenmesi Nasıl İstenir?
Tarlana biri izinsiz ekim yapıyor, arsana komşun duvar örmüş ya da boş duran evine birileri yerleşmiş. Taşınmazın senin, ama başkası kullanıyor. Bu durumda hem idari yoldan hem de mahkeme yoluyla taşınmazını geri alabilirsin. Bu rehberde taşınmazına yapılan müdahaleyi nasıl durdurabileceğini anlatıyoruz.
Hangi yolları kullanabilirsin?
Taşınmazına yapılan müdahaleye karşı başlıca üç yol vardır:
- Kaymakamlığa ya da valiliğe başvurarak idari yoldan müdahalenin önlenmesini istemek.
- Mahkemede el atmanın önlenmesi davası açmak.
- Müdahale bir suç oluşturuyorsa savcılığa şikâyette bulunmak.
Bu yolları birlikte de kullanabilirsin.
1. Kaymakamlığa ya da valiliğe başvuru
Taşınmaz Mal Zilyetliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun'a göre (3091 s.K.), taşınmazına yapılan müdahalenin önlenmesi için kaymakamlığa ya da valiliğe başvurabilirsin.
- Başvuru, müdahaleyi öğrendiğin tarihten itibaren altmış gün ve her hâlde müdahale tarihinden itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır.
- Mülki amir, kısa süre içinde yerinde inceleme yaptırır ve tarafları dinler.
- Müdahale tespit edilirse, müdahalenin önlenmesine ve taşınmazın eski hâline getirilmesine karar verilir. Bu karar kolluk aracılığıyla hızlıca uygulanır.
Bu yolun en büyük avantajı hızlı sonuç vermesidir. Ancak burada asıl olarak bakılan, taşınmazı en son kimin fiilen kullandığıdır, yani zilyetliktir. Mülkiyet tartışması bu yolla çözülmez.
Mülki amirin kararına karşı, sulh hukuk mahkemesinde dava açılabilir.
2. El atmanın önlenmesi davası
Taşınmazın tapuda senin adına kayıtlıysa, haksız müdahalede bulunan kişiye karşı el atmanın önlenmesi davası açabilirsin (TMK md. 683).
Bu davanın özellikleri
- Dava, taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde açılır.
- Tapu kaydı, mülkiyetinin en önemli delilidir.
- Bu dava kural olarak zamanaşımına tabi değildir. Müdahale devam ettiği sürece dava açabilirsin.
- Müdahalede bulunan kişi taşınmaza bina, duvar ya da ağaç gibi şeyler yaptıysa, bunların kaldırılmasını, yani yıkım ve eski hâle getirmeyi de isteyebilirsin.
Bilirkişi incelemesi
Mahkeme genellikle taşınmazın yerinde keşif yapar. Harita mühendisi bilirkişi, müdahalenin taşınmazının hangi kısmında ve ne kadar alanda olduğunu tespit eder.
Ecrimisil
El atmanın önlenmesi davasının yanında, müdahalede bulunan kişinin taşınmazını haksız olarak kullandığı süre için ecrimisil, yani haksız kullanım tazminatı da isteyebilirsin.
Hisseli taşınmazlarda
Taşınmaz birden fazla kişiye aitse ve paydaşlardan biri taşınmazın tamamını tek başına kullanıyorsa, diğer paydaşlar da ona karşı el atmanın önlenmesi davası açabilir. Bunun için genellikle önce, taşınmazı kullanan paydaşın diğer paydaşların kullanımını engellediğinin ortaya konulması gerekir.
3. Savcılığa şikâyet
Başkasının taşınmazını izinsiz işgal etmek ya da sınırlarını değiştirmek suç oluşturabilir (TCK md. 154). Bu suçlar kural olarak şikâyete bağlıdır ve failin ve fiilin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde şikâyette bulunman gerekir.
Kiracı çıkmıyorsa
Taşınmazında bir kira sözleşmesiyle oturan kişi varsa, bu durum el atma sayılmaz. Kiracının tahliyesi için kira hukukuna ilişkin yolların kullanılması gerekir.
Kısaca yapılacaklar
- Müdahaleyi fotoğraf, video ve tanıklarla tespit et.
- Müdahaleyi öğrendiğin tarihten itibaren altmış gün içinde kaymakamlığa ya da valiliğe başvur.
- Tapu kaydını ve taşınmazın haritasını hazırla.
- Asliye hukuk mahkemesinde el atmanın önlenmesi davası aç.
- Yapılan bina ya da duvarın kaldırılmasını ve ecrimisili de iste.
- Gerekirse altı ay içinde savcılığa şikâyette bulun.
En çok sorulan sorular
Tarlam işgal edildi, en hızlı yol hangisi?
Kaymakamlığa ya da valiliğe başvurarak 3091 sayılı Kanun'a göre müdahalenin önlenmesini istemek genellikle en hızlı sonucu verir.
Kaymakamlığa başvuru süresi ne kadar?
Müdahaleyi öğrendiğin tarihten itibaren altmış gün ve her hâlde müdahaleden itibaren bir yıl içinde başvurmalısın.
Süreyi kaçırdım, artık bir şey yapamaz mıyım?
Yapabilirsin. Taşınmaz tapuda senin adınaysa el atmanın önlenmesi davası açabilirsin; bu dava kural olarak zamanaşımına tabi değildir.
İşgalci arazime duvar ördü, yıkılmasını isteyebilir miyim?
Evet. Dava ile birlikte yapılan duvar, bina ya da ağacın kaldırılmasını ve taşınmazın eski hâline getirilmesini isteyebilirsin.
Arazimi kullandığı yıllar için para isteyebilir miyim?
Evet. Haksız kullanım süresi için ecrimisil, yani haksız kullanım tazminatı isteyebilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.