Aynı Evde Yaşadığın Birine Kötü Davranmanın Cezası: Kötü Muamele Suçu
Aynı evde yaşadığın biri sana sürekli bağırıyor, hakaret ediyor, eşyalarını kırıyor ya da seni itip kakıyor. Belki de çocuğunun yurt görevlisi, ustası veya bakıcısı onu "terbiye etmek" bahanesiyle aşırı cezalandırıyor. Bu davranışlar Türk Ceza Kanunu'nda kötü muamele suçu olarak düzenlenmiştir. Bu rehberde kötü muamele suçunu, eziyetten farkını, cezasını ve başvuru yollarını anlatıyoruz.
Kötü muamele suçu nedir?
Kanun kötü muameleyi iki ayrı durumda suç sayar:
- Aynı evde birlikte yaşanan kişilerden birine kötü muamelede bulunmak
- Bir kişiyi büyütmek, okutmak, bakmak, korumak veya ona meslek öğretmekle yükümlü olan kişinin, terbiye hakkından doğan disiplin yetkisini kötüye kullanması
İlk durumda önemli olan, failin ve mağdurun aynı konutta yaşamasıdır. Eş, çocuk, anne baba, kardeş, ev arkadaşı veya aynı evde yaşayan akrabalar bu kapsama girebilir.
Hangi davranışlar kötü muamele sayılabilir?
- Sürekli bağırmak, aşağılamak ve küçük düşürmek
- İtip kakmak, sarsmak gibi iz bırakmayan fiziksel davranışlar
- Kişinin eşyalarını kırmak, onu korkutmak ve sindirmek
- Evde yaşayan birini sürekli tehdit ederek baskı altında tutmak
Bu davranışlar başka bir suçu da oluşturuyorsa, örneğin hakaret, tehdit veya kasten yaralama, o suçlardan da ayrıca dava açılabilir.
Disiplin yetkisinin kötüye kullanılması
Anne baba, öğretmen, yurt veya kurs görevlisi, usta ya da bakıcı gibi kişiler, sorumlu oldukları kişi üzerinde belli ölçüde bir disiplin yetkisine sahiptir. Ancak bu yetki sınırsız değildir.
Çocuğu aşırı cezalandırmak, saatlerce ayakta bekletmek, aç bırakmakla korkutmak veya ağır şekilde azarlayıp küçük düşürmek bu yetkinin kötüye kullanılması sayılabilir. Bu suçun oluşması için fail ile mağdurun aynı evde yaşaması gerekmez.
Okulda öğretmen şiddeti için Hakkını Sor'daki öğretmen şiddeti rehberine bakabilirsin.
Eziyetten farkı ne?
Kötü muamele ile eziyet birbirine benzer ama eziyet daha ağır bir suçtur. Eziyette kişiye sistematik şekilde acı çektiren, insan onurunu ağır biçimde zedeleyen davranışlar vardır; örneğin bir kişiyi günlerce aç bırakmak veya bir odaya kapatmak.
Kötü muamele ise bu ağırlığa ulaşmayan ama kişinin huzurunu ve onurunu bozan davranışları kapsar. Davranışın hangi suçu oluşturduğuna savcılık ve mahkeme olayın koşullarına bakarak karar verir. Eziyet için Hakkını Sor'daki eziyet suçu rehberine bakabilirsin.
Cezası ne?
- Aynı evde yaşayan birine kötü muamelenin cezası iki aydan bir yıla kadar hapistir.
- Disiplin yetkisinin kötüye kullanılmasının cezası bir yıla kadar hapistir.
Kötü muamele suçu şikayete bağlı değildir. Şikayetini geri alsan da savcılık soruşturmaya devam eder.
Aile içinde kötü muameleye uğruyorsan ne yapmalısın?
- Acil bir tehlike varsa hemen 112'yi ara.
- Polise, jandarmaya veya savcılığa şikayette bulun.
- Faili evden uzaklaştırmak ve sana yaklaşmasını engellemek için koruma kararı iste. Koruma kararı için Hakkını Sor'daki koruma kararı rehberine bakabilirsin.
- 183 numaralı sosyal destek hattından ve Şiddet Önleme ve İzleme Merkezlerinden destek alabilirsin.
Delil için:
- Yaşadıklarını tarih ve saatiyle yaz.
- Mesajları ve ses kayıtlarını güvendiğin birine göndererek sakla.
- Kırılan eşyaların fotoğrafını çek.
- Bedeninde iz varsa hastaneden rapor al; ruhsal olarak etkilendiysen psikiyatri raporu da delil olur.
- Olaylara tanık olan komşu veya akrabaların adlarını not al.
Kısaca yapılacaklar
- Acil tehlikede 112'yi ara.
- Savcılığa veya kolluğa şikayette bulun; şikayeti geri alsan da soruşturma sürer.
- Koruma kararı için başvur.
- Yaşadıklarını yaz, mesajları ve kayıtları sakla.
- Çocuğuna kötü davranan öğretmen, bakıcı veya görevliyi de savcılığa ve bağlı olduğu kuruma bildir.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 232: Aynı konutta birlikte yaşadığı kişilerden birine kötü muamelede bulunan iki aydan bir yıla kadar, idaresi veya bakımı altındaki kişi üzerinde disiplin yetkisini kötüye kullanan bir yıla kadar hapis cezası alır.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 96: Bir kişinin eziyet çekmesine yol açacak davranışlar daha ağır cezalı eziyet suçunu oluşturur.
En çok sorulan sorular
Kötü muamele suçunun cezası ne?
Aynı evde yaşayan birine kötü muamelede iki aydan bir yıla kadar, disiplin yetkisinin kötüye kullanılmasında bir yıla kadar hapis cezası öngörülür.
Kötü muamele için aynı evde yaşamak şart mı?
İlk durumda evet, fail ile mağdur aynı konutta yaşamalıdır. Disiplin yetkisinin kötüye kullanılmasında ise aynı evde yaşama şartı yoktur.
Çocuğumu döven öğretmen kötü muamele suçu işler mi?
Disiplin yetkisini kötüye kullanmış sayılabilir. Davranış yaralama boyutundaysa kasten yaralama hükümleri de uygulanabilir.
Şikayetimi geri alırsam dava düşer mi?
Hayır. Kötü muamele suçu şikayete bağlı değildir.
Kötü muamele ile eziyet arasındaki fark ne?
Eziyet, sistematik acı çektirme ve insan onurunu ağır şekilde zedeleme içerir, cezası daha ağırdır. Kötü muamele bu ağırlığa ulaşmayan davranışları kapsar.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.