Bağ-kur’dan Emeklilik: 7200 Gün mü, 9000 Gün mü? Yaş ve Prim Şartları
Kendi işini yapıyorsun, esnafsın ya da şirket ortağısın ve yıllardır Bağ-Kur primi ödüyorsun. "SSK'lılar 7200 günle emekli oluyor, ben neden 9000 gün bekliyorum? Bağ-Kur'dan kaç yaşında emekli olurum, prim borcum varsa ne olur?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde Bağ-Kur'lu (4/b) sigortalıların emeklilik şartlarını anlatıyoruz.
Bağ-Kur kimleri kapsar?
Bağ-Kur, bugünkü adıyla 4/b sigortalılığı, kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanları kapsar:
- Vergi mükellefi esnaf ve serbest meslek sahipleri
- Şirket ortakları ve yöneticileri
- Esnaf ve sanatkar siciline kayıtlı olanlar
- Tarımsal faaliyette bulunanlar
Neden 9000 gün?
Kanunda yaşlılık aylığı için genel prim şartı 9000 gündür. Hizmet akdiyle çalışanlar (SSK'lılar) için bu şart 7200 gün olarak uygulanır. Bağ-Kur'lular için ise böyle bir indirim yoktur. Bu nedenle 2008 sonrası Bağ-Kur'lular 9000 gün prim ödemek zorundadır.
Sigorta başlangıç tarihine göre şartlar
8 Eylül 1999'dan önce sigortalı olanlar (EYT)
Kadınlar 20 tam yıl, erkekler 25 tam yıl prim ödemişse yaşlılık aylığı alabilir. Yaş şartı 2023'teki EYT düzenlemesiyle kaldırıldı. 20 tam yıl yaklaşık 7200 güne, 25 tam yıl yaklaşık 9000 güne karşılık gelir.
8 Eylül 1999 – 30 Nisan 2008 arasında sigortalı olanlar
Bu dönemde ilk kez Bağ-Kur'lu olanlar için kanunda iki seçenek vardır:
- Kadınlar 58, erkekler 60 yaşını doldurup 25 tam yıl prim ödemişse
- Kadınlar 60, erkekler 62 yaşını doldurup en az 15 tam yıl prim ödemişse
İkinci seçenek kısmi aylık bağlanmasını sağlar; aylık, ödenen prim süresine göre daha düşük olur.
1 Mayıs 2008'den sonra sigortalı olanlar
Kadınlar 58, erkekler 60 yaşını doldurup 9000 gün prim ödemişse yaşlılık aylığı alabilir. Yaş şartı 2036'dan itibaren prim gününün tamamlandığı tarihe göre kademeli olarak artar ve 2048'den sonra 65 olur.
9000 günü dolduramayanlar için yaş şartına üç yıl eklenir ve en az 5400 gün prim ödenmişse yaşlılık aylığı bağlanır. 2036 öncesi için bu, kadınlarda 61, erkeklerde 63 yaş ve 5400 gün demektir. Eklenen yaş 65'i geçemez.
Prim borcu olmamalı
Bağ-Kur'lular için en önemli ek şart şudur: Emeklilik için yazılı başvuru yaptığın tarihte, genel sağlık sigortası primi dahil kendi sigortalılığından kaynaklanan hiçbir prim ve prime ilişkin borcunun olmaması gerekir.
Borcun varsa önce onu ödemen ya da yapılandırma imkanlarından yararlanman gerekir. Borç ödenmeden emeklilik başvurun kabul edilmez. Bunu Hakkını Sor'daki Bağ-Kur prim borcu rehberinde bulabilirsin.
Ayrıca prim borcu olan süreler prim gününe sayılmayabilir. e-Devlet'teki hizmet dökümünde görünen gün sayısının, borcu ödenmiş günler olup olmadığını kontrol et.
Faaliyete devam edecek misin?
Bağ-Kur'lular emekli olmak için işini kapatmak zorunda değildir. Başvuru sırasında faaliyetini sürdürüp sürdürmeyeceğini beyan etmen yeterlidir. Faaliyete devam edersen aylığından sosyal güvenlik destek primi kesilir.
Hem SSK hem Bağ-Kur'lu çalıştıysan
İki statüde de çalıştıysan, hizmetlerin birleştirilir. Hangi statüden emekli olacağın, son yedi yıldaki fiili hizmet sürelerine bakılarak belirlenir. Son yedi yılda Bağ-Kur'lu süren daha fazlaysa Bağ-Kur şartlarına, yani 9000 güne tabi olursun.
Bu yüzden emekliliğe yakın dönemde hangi statüde çalıştığın önemlidir. Örneğin son yıllarını SSK'lı olarak geçirirsen 7200 gün şartından yararlanabilirsin. Ayrıntıları Hakkını Sor'daki hizmet birleştirme rehberinde bulabilirsin.
Aylık ne zaman başlar?
Şartları taşıyorsan ve prim borcun yoksa, yazılı başvuru tarihinden sonraki ay başından itibaren aylık bağlanır. Başvuruyu e-Devlet üzerinden veya SGK il müdürlüğüne yapabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- e-Devlet'ten sigorta başlangıç tarihini ve Bağ-Kur prim gününü kontrol et.
- 1999 öncesi girişliysen kadınlar 20, erkekler 25 tam yıl prim şartına bak.
- 1999-2008 arası girişliysen 58/60 yaş ve 25 tam yıl ya da 60/62 yaş ve 15 tam yıl seçeneklerini değerlendir.
- 2008 sonrası girişliysen 58/60 yaş ve 9000 gün; dolduramazsan 61/63 yaş ve 5400 gün yolunu değerlendir.
- Başvurudan önce GSS dahil bütün prim borçlarını kapat.
- SSK'lı çalışma imkanın varsa son yedi yıl kuralını göz önünde bulundur.
Dayanak mevzuat
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 28/2-a: İlk defa bu Kanuna göre sigortalı olanlara kadın 58, erkek 60 yaş ve 9000 gün prim şartıyla yaşlılık aylığı bağlanır; 7200 gün şartı yalnızca 4/a sigortalıları için uygulanır.
- 5510 sayılı Kanun m. 28/2-b ve m. 28/3: Yaş şartı 2036'dan itibaren kademeli olarak artar; yaş hadlerine 65'i geçmemek üzere üç yıl eklenerek ve en az 5400 gün prim ile de yaşlılık aylığı bağlanabilir.
- 5510 sayılı Kanun m. 28/son: 4/b sigortalısı faaliyetini sürdürüp sürdürmeyeceğini beyan ettikten sonra yazılı istekte bulunur; yazılı talep tarihinde genel sağlık sigortası primi dahil kendi sigortalılığından doğan hiçbir prim borcunun bulunmaması zorunludur.
- 5510 sayılı Kanun geçici m. 9/2: 8/9/1999 ile 30/4/2008 arasında ilk defa 4/b kapsamında sigortalı olanlar için kadın 58, erkek 60 yaş ve 25 tam yıl prim veya kadın 60, erkek 62 yaş ve en az 15 tam yıl prim şartları öngörülmüştür.
- 1479 sayılı Bağ-Kur Kanunu geçici m. 10/2 ve 5510 sayılı Kanun geçici m. 95: 8/9/1999 öncesi Bağ-Kur'lulara kadın 20, erkek 25 tam yıl prim şartıyla yaşlılık aylığı bağlanır; yaş şartı aranmaz.
- 5510 sayılı Kanun m. 30/1-a: 4/b sigortalılarına yazılı istek tarihinden sonraki ay başından itibaren aylık bağlanır.
En çok sorulan sorular
Bağ-Kur'dan kaç günle emekli olunur?
2008 sonrası girişliler için 9000 gün gerekir. 1999 öncesi girişliler için kadınlarda 20, erkeklerde 25 tam yıl prim yeterlidir.
Bağ-Kur'lular neden 7200 günle emekli olamıyor?
Kanunda 7200 gün şartı yalnızca hizmet akdiyle çalışanlar (4/a) için öngörülmüştür. Bağ-Kur'lular için genel şart olan 9000 gün uygulanır.
Prim borcum varsa emekli olabilir miyim?
Hayır. Başvuru tarihinde GSS dahil hiç prim borcunun bulunmaması gerekir. Önce borcu ödemelisin.
Emekli olunca dükkanımı kapatmak zorunda mıyım?
Hayır. Faaliyete devam edeceğini beyan edebilirsin. Bu durumda aylığından sosyal güvenlik destek primi kesilir.
Hem SSK hem Bağ-Kur'um var, hangisinden emekli olurum?
Son yedi yıldaki fiili hizmet süresi hangi statüde fazlaysa o statünün şartları uygulanır.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.