Bağışladığım Evi Geri Alabilir miyim? Bağışın Geri Alınması
Çocuğuna evini ya da arsanı bağışladın, ama bağıştan sonra sana bakmayı bıraktı, seni evden çıkardı ya da sana karşı ağır bir suç işledi. Bu durumda bağışladığın malı geri isteyebilirsin. Bu rehberde bağışlamanın hangi durumlarda geri alınabileceğini anlatıyoruz.
Bağış geri alınabilir mi?
Kural olarak bağışlanan mal, bağışı yapan kişi tarafından keyfi olarak geri alınamaz. Ancak kanun, bazı ağır durumlarda bağışlayana bağışını geri alma hakkı tanır (TBK md. 295).
Bu hak, elden yapılan bağışlar ve yerine getirilmiş bağışlama vaatleri için geçerlidir. Örneğin tapuda devri yapılmış bir taşınmaz ya da teslim edilmiş bir araba, para veya altın.
Hangi durumlarda geri alınabilir?
Bağışlayan, şu durumlardan birinde bağışını geri isteyebilir:
Ağır bir suç işlenmesi
Bağışlanan kişi, bağışlayana ya da onun yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlediyse. Örneğin bağışlayana şiddet uygulaması, onu tehdit etmesi ya da dolandırması.
Aile hukukundan doğan yükümlülüklerin yerine getirilmemesi
Bağışlanan kişi, bağışlayana ya da onun ailesine karşı kanundan doğan aile hukuku yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmediyse. Örneğin:
- Bağış yapılan çocuğun, muhtaç durumdaki anne ya da babasına bakmaması.
- Yaşlı anne ya da babayı evden çıkarması ya da ilgilenmemesi.
- Anne ya da babaya karşı ağır derecede saygısız ve küçük düşürücü davranışlar.
Yüklemenin yerine getirilmemesi
Bağış belirli bir koşula, yani yüklemeye bağlı olarak yapıldıysa ve bağışlanan bu yüklemeyi haklı bir sebep olmadan yerine getirmediyse. Örneğin "Bu evi sana bağışlıyorum, karşılığında bana ömür boyu bakacaksın" şeklinde yapılan bir bağışta, bağışlananın bakım yükümlülüğünü yerine getirmemesi.
Yüklemenin ispat edilebilmesi için, bağış sırasında yazılı olarak belirtilmesi büyük kolaylık sağlar.
Süre
Bağışlayan, geri alma sebebini öğrendiği tarihten itibaren bir yıl içinde bu hakkını kullanmalıdır (TBK md. 296). Bu süre hak düşürücü süredir; geçtikten sonra bağış geri alınamaz.
Bağışlanan kişi, bağışlayanı kasten ve hukuka aykırı olarak öldürür ya da geri alma hakkını kullanmasını engellerse, bağışlayanın mirasçıları bu hakkı kullanabilir. Bu durumda mirasçılar için süre, sebebi öğrendikleri tarihten itibaren bir yıldır.
Ne geri alınır?
Bağışlanan, bağışlanan maldan henüz elinde kalan zenginleşme oranında iade yükümlüsüdür.
- Taşınmaz bağışlandıysa ve hâlâ bağışlananın adınaysa, tapu kaydının iptali ve bağışlayan adına tescili istenebilir.
- Bağışlanan mal satıldıysa ya da tüketildiyse, elde kalan değer kadarı istenebilir.
- Taşınmaz iyi niyetli bir üçüncü kişiye satıldıysa, bu kişiden geri alınamaz; ancak bağışlanandan bedeli istenebilir.
Davayı nerede açarsın?
- Taşınmaz için tapu iptali ve tescil davası, taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde açılır.
- Taşınır mallar ya da para için dava, genel yetki kurallarına göre asliye hukuk mahkemesinde açılır.
Dava sürerken bağışlananın taşınmazı başkasına satmasını önlemek için, mahkemeden tapu kaydına ihtiyati tedbir konulmasını iste.
Bağış ile satış farkı
Tapuda yapılan devir satış olarak gösterildiyse, ancak gerçekte bir bağışsa, bu durumda önce işlemin gerçekte bağış olduğunu ispat etmen gerekir. Bu konu, mirastan mal kaçırma ve muvazaa davalarıyla da ilgili olabilir.
Kısaca yapılacaklar
- Bağışın elden mi, tapuda mı yapıldığını belgelerle tespit et.
- Geri alma sebebini gösteren delilleri topla: şikâyet kayıtları, tanıklar, mesajlar.
- Sebebi öğrendiğin tarihten itibaren bir yıl içinde dava aç.
- Taşınmazın satılmasını önlemek için ihtiyati tedbir iste.
- Bundan sonra yapacağın bağışlarda yüklemeyi yazılı olarak belirt.
En çok sorulan sorular
Çocuğuma bağışladığım evi geri alabilir miyim?
Keyfi olarak alamazsın; ancak çocuğun sana ağır bir suç işlediyse, bakım yükümlülüğünü yerine getirmediyse ya da yüklemeye uymadıysa geri isteyebilirsin.
Bana bakmayan çocuğumdan bağışı geri alabilir miyim?
Evet. Bağışlanan kişinin muhtaç durumdaki anne babasına bakmaması aile hukuku yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi sayılabilir.
Bağışı geri alma süresi ne kadar?
Geri alma sebebini öğrendiğin tarihten itibaren bir yıl içinde bu hakkını kullanmalısın; süre hak düşürücüdür.
Ev hâlâ çocuğumun adınaysa ne istenir?
Tapu kaydının iptali ve evin senin adına tescili istenebilir.
Bağış koşulunu nasıl ispat ederim?
Yüklemenin bağış sırasında yazılı olarak belirtilmesi ispatı büyük ölçüde kolaylaştırır.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.