Bana Vasiyet Edilen Malı Mirasçılar Vermiyor: Vasiyet Alacağı Nasıl İstenir?
Rahmetli dayın vasiyetnamesinde arabasını sana bıraktığını yazmış, vasiyetname mahkemede açıldı. Ama dayının çocukları arabayı vermiyor, "Biz mirasçıyız, araba bizim" diyorlar. Ya da büyükannen sana belli bir miktar para vasiyet etmiş, mirasçılar ödemeyi geciktiriyor. "Vasiyet edilen malı nasıl alırım? Ne kadar sürem var?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde Medeni Kanundaki vasiyet alacaklısının haklarını anlatıyoruz.
Vasiyet alacaklısı kimdir?
Mirasbırakan, vasiyetnameyle birine mirasın tamamını veya bir oranını bırakabilir; bu kişi atanmış mirasçı olur. Ama belirli bir malı, örneğin bir arabayı, bir daireyi veya belli bir parayı da bırakabilir. Kendisine belirli mal bırakılan kişiye vasiyet alacaklısı denir.
Bu fark önemlidir:
- Mirasçı, mirasbırakanın ölümüyle terekeye kendiliğinden ortak olur.
- Vasiyet alacaklısı ise vasiyet edilen malın maliki kendiliğinden olmaz. O malın kendisine verilmesini mirasçılardan isteme hakkı kazanır.
Yani vasiyet alacaklısı olarak elinde bir alacak hakkı vardır; malın teslimini veya devrini istemen gerekir.
Kimden istenir?
- Vasiyeti yerine getirme görevlisi atanmışsa, ondan istersin.
- Atanmamışsa, yasal veya atanmış mirasçılardan istersin.
Vasiyeti yerine getirme görevlisinin yetkilerini Hakkını Sor'daki vasiyeti yerine getirme görevlisi rehberinde bulabilirsin.
Ne zaman istenebilir?
Vasiyetnamede aksi belirtilmemişse alacağın, vasiyeti yerine getirmekle yükümlü kişinin mirası kabul etmesiyle veya mirası reddetme hakkının düşmesiyle muaccel olur, yani istenebilir hale gelir.
Mirası reddetme süresi kural olarak üç aydır. Bu süre geçince mirasçılar mirası kabul etmiş sayılır ve vasiyeti yerine getirmek zorunda kalır. Reddin kurallarını Hakkını Sor'daki mirasın reddi rehberinde bulabilirsin.
Mirasçılar vermezse ne yapılır?
Vasiyeti yerine getirmeyen mirasçıya veya görevliye karşı dava açabilirsin. Davada şunları isteyebilirsin:
- Vasiyet edilen malın sana teslimini
- Vasiyet edilen bir hakkın sana devrini, örneğin bir taşınmazın tapuda adına tescilini
- Vasiyet konusu bir davranışsa, bunun yerine getirilmemesinden doğan zararının giderilmesini
Davadan önce mirasçılara noter aracılığıyla ihtar göndererek malı teslim etmelerini istemen, ileride delil olması bakımından faydalıdır.
Özel durumlar
- Sana bir intifa hakkı, bir irat hakkı veya düzenli tekrarlanan bir ödeme vasiyet edildiyse, vasiyetnamede başka bir şey öngörülmemişse eşya hukuku ve borçlar hukuku kuralları uygulanır.
- Sana mirasbırakanın ölümünde ödenecek bir sigorta alacağı vasiyet edildiyse, bu hakkını doğrudan sigorta şirketine karşı kullanabilirsin.
Dava süresi
Vasiyet alacaklısının dava hakkı, vasiyeti öğrendiği tarihten itibaren on yılda zamanaşımına uğrar. Vasiyet borcu daha sonra muaccel olacaksa, süre muaccel olduğu tarihten başlar.
Mirasbırakanın borçları önce gelir
Terekeden ödeme yapılırken bir sıra vardır:
- Önce mirasbırakanın alacaklılarının hakları gelir.
- Sonra vasiyet alacaklılarının hakları gelir.
- En son mirasçıların kendi alacaklılarının hakları gelir.
Yani mirasbırakanın borçları terekeyi aşıyorsa, vasiyet alacaklısı vasiyet edilen malı alamayabilir.
Vasiyet saklı payları zedeliyorsa mirasçılar tenkis isteyebilir; bu durumda vasiyet edilen mal veya miktar azaltılabilir.
Kısaca yapılacaklar
- Vasiyetnamenin onaylı örneğini mahkemeden al.
- Vasiyet edilen malı, vasiyeti yerine getirme görevlisinden veya mirasçılardan yazılı olarak iste.
- Mirası ret süresinin dolup dolmadığını takip et.
- Mirasçılar vermezse noter aracılığıyla ihtar gönder, ardından dava aç.
- On yıllık dava süresini kaçırma.
- Mirasbırakanın borçlarını ve diğer mirasçıların saklı paylarını göz önünde bulundur.
Dayanak mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 600: Vasiyet alacaklısı, vasiyeti yerine getirme görevlisine, yoksa mirasçılara karşı kişisel istem hakkına sahiptir; alacak, aksi anlaşılmıyorsa yükümlünün mirası kabulüyle veya ret hakkının düşmesiyle muaccel olur; malın teslimi, hakkın devri veya zararın giderilmesi dava edilebilir.
- 4721 sayılı Kanun m. 601: İntifa, irat veya tekrarlanan edim vasiyetinde eşya ve borçlar hukuku kuralları uygulanır; ölümde ödenecek sigorta alacağı vasiyet edilen kişi istem hakkını doğrudan sigortacıya karşı kullanabilir.
- 4721 sayılı Kanun m. 602: Vasiyet alacaklısının dava hakkı, kazandırmayı öğrenmesinden veya sonraki muacceliyet tarihinden itibaren on yılda zamanaşımına uğrar.
- 4721 sayılı Kanun m. 603: Mirasbırakanın alacaklılarının hakları vasiyet alacaklılarından, vasiyet alacaklılarının hakları mirasçıların alacaklılarından önce gelir.
En çok sorulan sorular
Vasiyet edilen araba kendiliğinden benim olur mu?
Hayır. Vasiyet alacaklısı olarak arabanın sana teslim ve devredilmesini mirasçılardan veya vasiyeti yerine getirme görevlisinden istemen gerekir.
Mirasçılar vasiyet edilen malı vermiyor, ne yapabilirim?
Malın teslimi veya hakkın devri için dava açabilirsin.
Vasiyet alacağı için ne kadar sürem var?
Vasiyeti öğrendiğin tarihten itibaren on yıl içinde dava açmalısın.
Mirasçılar vasiyeti hemen yerine getirmek zorunda mı?
Vasiyetnamede aksi yoksa, mirası kabul ettiklerinde veya ret hakları düştüğünde vasiyeti yerine getirmek zorundadırlar.
Mirasbırakanın borcu varsa vasiyet edilen malı alabilir miyim?
Mirasbırakanın alacaklıları senden önce gelir. Borçlar terekeyi aşıyorsa vasiyet edilen malı alamayabilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.