Basit Yargılama Usulü: Duruşmasız Karar ve İtiraz
Mahkemeden bir tebligat geldi. Hakkında açılan ceza davasında basit yargılama usulünün uygulanacağı, iki hafta içinde yazılı savunma vermen gerektiği ve duruşma yapılmadan karar verilebileceği yazıyor. "Basit yargılama nedir, savunma vermezsem ne olur, karara itiraz edersem cezam artar mı?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde basit yargılama usulünü anlatıyoruz.
Basit yargılama nedir?
Basit yargılama, bazı hafif suçlarda asliye ceza mahkemesinin duruşma yapmadan, tarafların yazılı beyan ve savunmalarına göre karar verdiği bir yargılama usulüdür.
Bu usul şu suçlarda uygulanabilir:
- Yalnızca adli para cezası gerektiren suçlar
- Üst sınırı iki yıl veya daha az hapis cezası gerektiren suçlar
Örneğin basit kasten yaralama, hakaret, tehdidin basit hali, mala zarar verme gibi suçlarda bu usul uygulanabilir.
Nasıl işler?
1. Mahkemenin kararı
Asliye ceza mahkemesi, iddianameyi kabul ettikten sonra basit yargılama usulünün uygulanmasına karar verebilir. Duruşma günü belirlendikten sonra bu usule geçilemez.
2. Tebligat ve iki haftalık süre
Mahkeme iddianameyi sanığa, mağdura ve şikayetçiye tebliğ eder. Bu kişilerden beyan ve savunmalarını iki hafta içinde yazılı olarak bildirmeleri istenir. Tebligatta duruşma yapılmadan karar verilebileceği de belirtilir.
3. Duruşmasız karar
İki haftalık süre dolduktan sonra mahkeme duruşma yapmadan ve savcının görüşünü almadan karar verir. Mahkeme beraat, mahkumiyet ya da diğer kararlardan birini verebilir.
Mahkumiyet kararı verilirse sonuç ceza dörtte bir oranında indirilir.
Koşulları varsa:
- Kısa süreli hapis cezası adli para cezası gibi seçenek yaptırımlara çevrilebilir.
- Hapis cezası ertelenebilir.
- Sen yazılı olarak karşı çıkmadıysan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir.
Savunmanı mutlaka ver
İki haftalık süre içinde yazılı savunma vermezsen mahkeme dosyadaki delillere göre karar verir. Bu yüzden:
- Tebligatı aldığın tarihi not et.
- Savunmanı süresi içinde yazılı olarak mahkemeye ver.
- Lehine olan delilleri, tanıkları ve belgeleri savunmanda belirt.
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını istemiyorsan bunu açıkça yaz.
Mahkeme gerekli görürse hüküm verilinceye kadar her aşamada duruşma açarak genel hükümlere göre yargılamaya devam edebilir. Savunmanda duruşma yapılmasını talep etmek istediğin hususları da belirtebilirsin.
Karara itiraz
Basit yargılama usulüyle verilen hükme itiraz edilebilir. Süresi içinde itiraz edilmeyen hükümler kesinleşir. Ceza muhakemesinde genel itiraz süresi, kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftadır.
İtiraz edilirse:
- Dosya başka bir asliye ceza mahkemesine ya da görevlendirilen başka bir hakime gönderilir.
- Bu mahkeme duruşma açarak genel hükümlere göre yargılama yapar.
- Taraflar gelmese bile duruşma yapılır ve yokluklarında hüküm verilebilir.
- Duruşmadan önce itirazdan vazgeçersen duruşma yapılmaz ve itiraz edilmemiş sayılır.
İtiraz edersen cezan artabilir mi?
Bu çok önemli bir noktadır. İtiraz üzerine duruşma yapan mahkeme, basit yargılama usulüyle verilen hükümle bağlı değildir. Yani yeniden yapılan yargılamada daha ağır ya da daha hafif bir karar verilebilir.
Ayrıca sen itiraz ettiğinde, basit yargılamadaki dörtte bir indirim kendiliğinden uygulanmaz. Bu indirim yalnızca itirazın sanık dışındaki kişiler tarafından yapıldığı hallerde uygulanır.
Bu yüzden itiraz etmeden önce, verilen kararın lehine mi aleyhine mi olduğunu ve yeniden yapılacak yargılamada beraat ihtimalini avukatınla değerlendir.
Uygulanmayan haller
Basit yargılama usulü şu hallerde uygulanmaz:
- Sanık yaş küçüğü ise veya akıl hastalığı varsa
- Soruşturma veya kovuşturması izne ya da talebe bağlı suçlarda
- Kapsamdaki bir suç, kapsam dışındaki başka bir suçla birlikte işlendiyse
Kısaca yapılacaklar
- Basit yargılama, adli para cezası veya üst sınırı iki yılı aşmayan hapis cezası gerektiren suçlarda uygulanır.
- Tebligattan sonra iki hafta içinde yazılı savunmanı ver.
- Mahkumiyette ceza dörtte bir oranında indirilir.
- HAGB istemiyorsan bunu yazılı olarak belirt.
- Karara iki hafta içinde itiraz edebilirsin.
- İtirazda yeni mahkeme önceki karara bağlı değildir; kararını dikkatle ver.
Dayanak mevzuat
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 251/1-2: Asliye ceza mahkemesince adli para cezası ve/veya üst sınırı iki yıl veya daha az hapis cezası gerektiren suçlarda basit yargılama usulüne karar verilebilir; iddianame tebliğ edilerek beyan ve savunmaların iki hafta içinde yazılı bildirilmesi istenir.
- 5271 sayılı Kanun m. 251/3-4: Süre dolunca duruşma yapılmadan hüküm verilir; mahkumiyette sonuç ceza dörtte bir oranında indirilir; koşulları varsa seçenek yaptırım, erteleme veya sanığın yazılı karşı çıkmaması kaydıyla HAGB uygulanabilir.
- 5271 sayılı Kanun m. 251/7-8: Yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, izne veya talebe bağlı suçlar ve kapsam dışı bir suçla birlikte işlenme hallerinde usul uygulanmaz.
- 5271 sayılı Kanun m. 252: Basit yargılama usulüyle verilen hükme itiraz edilebilir; itirazda duruşma açılarak genel hükümlere göre yargılama yapılır ve mahkeme önceki hükümle bağlı değildir.
- 5271 sayılı Kanun m. 268/1: Kanunda ayrıca hüküm yoksa itiraz, kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde yapılır.
En çok sorulan sorular
Basit yargılamada duruşma yapılır mı?
Kural olarak hayır. Mahkeme tarafların yazılı beyan ve savunmalarına göre duruşmasız karar verir. Ancak gerekli görürse duruşma açabilir.
Basit yargılamada savunma vermezsem ne olur?
Mahkeme iki haftalık süre dolduktan sonra dosyadaki delillere göre karar verir. Savunmanı mutlaka süresi içinde ver.
Basit yargılamada ne kadar indirim yapılır?
Mahkumiyet kararı verilirse sonuç ceza dörtte bir oranında indirilir.
Basit yargılama kararına itiraz edersem cezam artar mı?
Artabilir. İtiraz üzerine yargılama yapan mahkeme önceki karara bağlı değildir ve sen itiraz ettiysen dörtte bir indirim kendiliğinden uygulanmaz.
Basit yargılama kararına itiraz süresi ne kadar?
Ceza muhakemesindeki genel itiraz süresi, kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftadır. Süresi içinde itiraz edilmeyen hüküm kesinleşir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.