Olmayan Bir Suçu İhbar Etmek: Suç Uydurma Suçu ve İftiradan Farkı
Telefonunu kaybettin ve sigortadan para alabilmek için "çalındı" diye polise gitmeyi düşünüyorsun. Ya da biri, borcunu ödememek için "gasp edildim" diye ihbarda bulundu. Belki de bir anlık öfkeyle olmayan bir olayı ihbar ettin ve şimdi bunun sonucunu merak ediyorsun. Bu rehberde Türk Ceza Kanunu'na göre suç uydurma suçunu, iftiradan farkını ve cezasını anlatıyoruz.
Suç uydurma nedir?
İşlenmediğini bildiğin bir suçu polise, jandarmaya veya savcılığa işlenmiş gibi ihbar etmek suçtur. Ayrıca soruşturma başlatılmasını sağlayacak şekilde, olmayan bir suçun delillerini veya izlerini uydurmak da aynı suçu oluşturur.
Bu suçta belirli bir kişi suçlanmaz. Olmayan bir olay, olmuş gibi gösterilir. Böylece devletin soruşturma makamları boşuna meşgul edilir.
Hangi davranışlar suç uydurmadır?
- Kaybolan telefonu veya cüzdanı sigortadan para almak için "çalındı" diye ihbar etmek
- Kendi sattığı veya bir yere bıraktığı aracı "çalındı" diye bildirmek
- Harcadığı veya kumarda kaybettiği parayı ailesinden saklamak için "gasp edildim" demek
- Yangını kendisi çıkardığı halde "kundaklandı" diye ihbarda bulunmak
- Olayı gerçekmiş gibi göstermek için evin camını kırmak, eşyaları dağıtmak veya kendini yaralamak
İftiradan farkı ne?
Suç uydurma ile iftira sık karıştırılır.
- Suç uydurmada olmayan bir suç ihbar edilir, ama belirli bir kişi suçlanmaz. Örneğin "telefonum çalındı, kimin aldığını bilmiyorum" demek.
- İftirada ise belirli bir kişi, işlemediğini bildiğin halde suçlanır. Örneğin "telefonumu komşum çaldı" demek.
Uydurduğun olayda birinin adını verirsen, suç uydurma değil, daha ağır cezası olan iftira suçu gündeme gelir. İftira için Hakkını Sor'daki iftira suçu rehberine bakabilirsin.
Cezası ne?
Suç uydurmanın cezası üç yıla kadar hapistir.
Uydurulan olay üzerinden sigortadan veya başka birinden para alındıysa, ayrıca dolandırıcılık suçu da gündeme gelebilir. Bu durumda verilecek ceza çok daha ağır olabilir. Dolandırıcılık için Hakkını Sor'daki dolandırıcılık rehberine bakabilirsin.
Ceza düşük olduğu için şartları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması, erteleme veya paraya çevirme gibi seçenekler değerlendirilebilir.
Yanlış anlaşılma veya şüphe suç mu?
Suç uydurma ancak bilerek işlenebilir. Gerçekten suç işlendiğini düşünerek ihbarda bulunduysan, sonradan yanıldığın anlaşılsa bile bu suç oluşmaz. Örneğin:
- Telefonunun çalındığını sanıp ihbar ettin, sonra arabada buldun.
- Evine biri girdi sandın, sonra bir aile üyesinin geldiği anlaşıldı.
Böyle bir durumda yanıldığını fark eder etmez polise veya savcılığa giderek durumu bildirmen önemlidir. Bu, iyi niyetini gösterir ve gereksiz bir soruşturmanın önüne geçer.
Asılsız ihbar yaptıysan ne yapmalısın?
- Bir avukatla görüş ve olayı tüm ayrıntılarıyla anlat.
- Soruşturma ilerlemeden, savcılığa giderek gerçeği anlatan yeni bir ifade ver.
- İhbara dayanarak sigortadan veya başkasından para aldıysan, bunu geri ödemek için avukatınla birlikte harekete geç.
- İhbarında birinin adını verdiysen ve o kişi hakkında işlem yapıldıysa, durumu derhal düzelt; bu, iftira suçlaması açısından önemlidir.
Hakkında asılsız ihbarda bulunulduysa?
Birisi olmayan bir olayı ihbar etti ve bu yüzden seninle ilgili bir işlem başlatıldıysa, durum iftira suçu kapsamında değerlendirilebilir. Bu durumda takipsizlik veya beraat kararından sonra o kişi hakkında suç duyurusunda bulunabilir ve uğradığın zarar için tazminat isteyebilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Olmayan bir olayı polise veya savcılığa ihbar etme.
- Sigortadan para almak için sahte hırsızlık bildirimi yapma; bu ayrıca dolandırıcılık sayılabilir.
- Gerçekten şüphelendiğin bir olayı bildirmen suç değildir; yanıldığını anlayınca hemen düzelt.
- Asılsız ihbar yaptıysan avukatla görüş ve gerçeği bir an önce anlat.
- Aldığın parayı iade et ve adını verdiğin biri varsa durumu derhal düzelt.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 271: İşlenmediğini bildiği bir suçu yetkili makamlara işlenmiş gibi ihbar eden ya da işlenmeyen bir suçun delil veya emarelerini soruşturma yapılmasını sağlayacak biçimde uyduran kimseye üç yıla kadar hapis cezası verilir.
- 5237 sayılı Kanun m. 267: İşlemediğini bildiği halde bir kimseye, hakkında soruşturma veya idari yaptırım başlatılması için hukuka aykırı bir fiil isnat eden kişi bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır; delil uydurulursa ceza yarı oranında artırılır.
En çok sorulan sorular
Suç uydurmanın cezası ne?
Üç yıla kadar hapis cezasıdır.
Telefonum çalındı diye yalan ihbar etmek suç mu?
Evet. Olmayan bir hırsızlığı ihbar etmek suç uydurmadır. Sigortadan para alındıysa dolandırıcılık da gündeme gelebilir.
Suç uydurma ile iftira arasındaki fark ne?
Suç uydurmada belirli bir kişi suçlanmaz. Olmayan bir suç için belirli bir kişiyi suçlarsan iftira suçu oluşur.
Yanlışlıkla ihbar ettim, ceza alır mıyım?
Hayır. Suç ancak bilerek işlenir. Ancak yanıldığını fark eder etmez polise veya savcılığa bildirmelisin.
Asılsız ihbarı geri alabilir miyim?
Gerçeği anlatan yeni bir ifade verebilirsin. Bunu avukatınla birlikte ve olabildiğince erken yapman lehine olur.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.