Başkasının Suçunu Üstlenmenin Cezası Ne? Çocuğum veya Eşim İçin Suçu Üstlenirsem
Oğlun kaza yaptı ve ehliyeti yoktu; polise "arabayı ben kullanıyordum" demeyi düşünüyorsun. Ya da bir arkadaşın, sabıkası olmadığı için senin yerine suçu üstlenmeyi teklif ediyor. Belki de çoktan böyle bir ifade verdin ve şimdi ne olacağını merak ediyorsun. Bu rehberde Türk Ceza Kanunu'na göre suç üstlenme suçunu, cezasını ve yakınlar için tanınan indirimi anlatıyoruz.
Suç üstlenme nedir?
Gerçekte işlemediğin bir suçu işlediğini ya da o suça katıldığını yetkili makamlara bildirmek suçtur. Yetkili makamlar polis, jandarma, savcılık ve mahkemedir.
Suçun oluşması için şunlar aranır:
- Bildirimin polis, jandarma, savcılık veya mahkeme gibi yetkili bir makama yapılması
- Bildirimin gerçeğe aykırı olması, yani suçu senin işlememiş olman
- Bunu bilerek yapman
Arkadaşlarına veya sosyal medyada "o işi ben yaptım" demen bu suçu oluşturmaz. Suç, resmi makamlara yapılan bildirimle oluşur.
Hangi durumlarda sık görülür?
- Trafik kazasında ehliyetsiz veya alkollü sürücünün yerine başka birinin "aracı ben kullanıyordum" demesi
- Bir anne veya babanın çocuğunun işlediği suçu üstlenmesi
- İşyerinde yaşanan bir olayda patronun yerine bir çalışanın suçu üstlenmesi
- Para karşılığında veya baskıyla başkasının suçunu üstlenmek
- Sabıkası olmayan birinin, sabıkalı bir arkadaşının yerine geçmesi
Cezası ne?
Suç üstlenmenin cezası iki yıla kadar hapistir.
Yakınlar için özel bir hüküm vardır. Suçu annen, baban, büyükannen, büyükbaban, çocuğun, torunun, eşin veya kardeşin cezadan kurtulsun diye üstlendiysen, hakim cezanı dörtte üç oranında indirebilir ya da hiç ceza vermeyebilir. Bu bir takdir yetkisidir; hakim olayın koşullarına göre karar verir.
Kayınpeder, kayınvalide, amca, dayı, kuzen veya arkadaş bu yakınlar arasında sayılmaz. Onlar için suçu üstlenirsen indirimden yararlanamazsın.
Gerçek suçluya ne olur?
Suçu başkasına üstlendiren kişi de kurtulmuş olmaz. Gerçek ortaya çıktığında asıl fail kendi işlediği suçtan yargılanır. Ayrıca birini suçu üstlenmeye ikna ettiyse veya bunun için para verdiyse, suç üstlenmeye azmettirmekten de sorumlu tutulabilir.
Suçu üstlenen kişinin bu sırada gerçek suçluyu saklaması veya delilleri ortadan kaldırması, suçluyu kayırma veya delilleri yok etme gibi başka suçları da gündeme getirebilir. Bu konular için Hakkını Sor'daki suçluyu kayırma rehberine bakabilirsin.
Trafik cezasını üstlenmek de suç mu?
Hız sınırını aşmak, kırmızı ışıkta geçmek veya park ihlali gibi davranışlar suç değil, idari para cezası gerektiren kabahattir. Suç üstlenme suçu ise gerçekten bir suçun üstlenilmesiyle oluşur.
Ancak alkollü araç kullanma sonucu yaralamalı kaza, ehliyetsiz araç kullanırken ölüme veya yaralanmaya neden olma ya da kazadan sonra kaçma gibi durumlar suç oluşturabilir. Bu durumlarda sürücünün yerine geçmek suç üstlenme sayılabilir. Ayrıca resmi tutanağa yalan beyanda bulunmak başka sorunlar da doğurabilir.
Suçu üstlendiysen ne yapmalısın?
İfadeyi verdiysen ve gerçeği söylemek istiyorsan, ne kadar erken davranırsan o kadar iyi olur.
- Hemen bir avukatla görüş ve durumu açıkça anlat.
- Savcılığa giderek gerçeği anlatan yeni bir ifade ver.
- Seni suçu üstlenmeye zorlayan biri varsa, tehdit mesajlarını ve tanıkları sakla. Tehdit altında yapılan bildirim cezai sorumluluğunu etkileyebilir; bunun için Hakkını Sor'daki tehditle suç işletilmek rehberine bakabilirsin.
- Suçu bir yakının için üstlendiysen, akrabalık ilişkisini gösteren nüfus kaydını dosyaya sun.
Gerçeği geç söylemek bile, hiç söylememekten çoğu zaman daha iyidir. Çünkü üstlendiğin suçun cezası, suç üstlenme cezasından çok daha ağır olabilir.
Kısaca yapılacaklar
- İşlemediğin bir suçu polise, savcılığa veya mahkemeye üstlenme.
- Yakınını korumak istesen bile bunun suç olduğunu bil; indirim hakimin takdirindedir.
- Baskı görüyorsan tehdit delillerini sakla ve şikayette bulun.
- Üstlendiysen avukatla görüş ve gerçeği savcılıkta bir an önce anlat.
- Yakının için üstlendiysen akrabalığını belgeyle göster.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 270: Yetkili makamlara gerçeğe aykırı olarak suçu işlediğini veya suça katıldığını bildiren kimseye iki yıla kadar hapis cezası verilir; suç üstsoy, altsoy, eş veya kardeşi cezadan kurtarmak için işlenirse ceza dörtte üç oranında indirilebilir veya tamamen kaldırılabilir.
En çok sorulan sorular
Başkasının suçunu üstlenmenin cezası ne?
İki yıla kadar hapis cezasıdır.
Çocuğumun suçunu üstlenirsem ceza alır mıyım?
Suç oluşur; ancak hakim cezanı dörtte üç oranında indirebilir veya hiç ceza vermeyebilir.
Arkadaşımın suçunu üstlenirsem indirim olur mu?
Hayır. İndirim yalnızca anne, baba, büyükanne, büyükbaba, çocuk, torun, eş ve kardeş için geçerlidir.
Trafik cezasını üstlenmek suç mu?
Hız veya park cezası gibi kabahatler suç değildir. Ancak yaralamalı kaza gibi suç oluşturan olaylarda sürücünün yerine geçmek suç üstlenme sayılabilir.
Suçu üstlendim, sonradan gerçeği söyleyebilir miyim?
Evet. Avukatınla birlikte savcılıkta gerçeği anlatan yeni bir ifade verebilirsin; bunu ne kadar erken yaparsan o kadar iyi olur.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.