Başkasının Tapusuna Bakabilir miyim? Tapuya Güvenerek Aldığım Ev Elimden Alınır mı?
Bir ev almayı düşünüyorsun ve satıcının gerçekten malik olup olmadığını, evde ipotek veya haciz olup olmadığını öğrenmek istiyorsun. Ya da tapuda sahibi görünen kişiden bir arsa satın aldın, sonra başka biri çıkıp "O tapu sahte, arsa benim" dedi. "Başkasının tapusuna bakabilir miyim? Tapuya güvenerek aldığım mal elimden alınabilir mi?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde Medeni Kanundaki tapu sicilinin açıklığını ve tapuya güven ilkesini anlatıyoruz.
Tapu sicili herkese açıktır
Tapu sicili, taşınmazların kime ait olduğunu ve üzerlerindeki hakları gösteren resmi kayıttır. Kanuna göre tapu sicili herkese açıktır.
Ancak bu, herkesin her tapuya serbestçe bakabileceği anlamına gelmez. Kayıtları görebilmek için ilgini inanılır kılman gerekir. İlgisini inanılır kılan kişi:
- Tapu kütüğündeki ilgili sayfanın ve belgelerin tapu memuru önünde kendisine gösterilmesini isteyebilir.
- Bu kayıtların örneklerinin verilmesini isteyebilir.
Örneğin ilgini şöyle gösterebilirsin:
- Taşınmazı satın almak üzere olduğunu gösteren bir ön anlaşma veya satış ilanı
- Malike karşı alacaklı olduğunu gösteren bir belge veya icra dosyası
- Mirasçı olduğunu gösteren mirasçılık belgesi
Kendi taşınmazının kayıtlarına ise e-Devlet üzerinden veya tapu müdürlüğünden her zaman ulaşabilirsin.
Kimse tapudaki kaydı bilmediğini ileri süremez
Tapu sicilinin açık olmasının önemli bir sonucu vardır: Kimse tapu sicilindeki bir kaydı bilmediğini ileri süremez.
Örneğin evde ipotek, haciz şerhi veya bir başkasının intifa hakkı varsa ve sen bunlara bakmadan evi aldıysan, "Bilmiyordum" diyemezsin. Bu yüzden bir taşınmaz almadan önce tapu kaydını mutlaka incelemelisin.
Ayni haklar tescille doğar
Mülkiyet, ipotek, intifa gibi taşınmaz üzerindeki ayni haklar, tapu kütüğüne tescil edilmedikçe doğmaz.
- Haklar sıralarını ve tarihlerini tescile göre alır.
- Tescilin etkisi, yevmiye defterine yapılan kayıt tarihinden başlar.
Bu yüzden tapuda devir yapılmadan, yalnızca elden yapılan bir satış senediyle taşınmazın maliki olamazsın. Tapu devrinin nasıl yapıldığını Hakkını Sor'daki tapu devri rehberinde bulabilirsin.
Tapuya iyiniyetle güvenen korunur
Tapu kütüğündeki kayda iyiniyetle dayanarak mülkiyet veya başka bir ayni hak kazanan üçüncü kişinin bu kazanımı korunur.
Örneğin:
- Ahmet'in arsası, sahte bir vekaletnameyle Mehmet adına tescil edildi.
- Sen tapuda Mehmet'i malik olarak gördün, hiçbir şeyden şüphelenmeden arsayı ondan satın aldın.
Bu durumda kural olarak senin kazanımın korunur. Ahmet arsayı senden geri alamaz; zararını sahtekârlık yapan kişiden ve şartları varsa devletten isteyebilir. Devletin sorumluluğunu Hakkını Sor'daki tapudaki hata yüzünden devlete tazminat davası rehberinde bulabilirsin.
İyiniyetli değilsen korunmazsın
Bir hak yolsuz olarak tescil edilmişse, bunu bilen veya bilmesi gereken üçüncü kişi bu tescile dayanamaz.
Yolsuz tescil, geçerli olmayan bir hukuki işleme dayanan veya hukuki sebebi olmayan tescildir. Örneğin sahte vekaletnameyle yapılan satış, ehliyetsiz bir kişinin yaptığı satış veya muvazaalı işlem yolsuz tescile yol açabilir.
Şu durumlarda iyiniyetli sayılmayabilirsin:
- Satıcının malik olmadığını biliyorsan
- Fiyat piyasa değerinin çok altındaysa ve bunun sebebini araştırmadıysan
- Taşınmazı başkasının kullandığını gördüğün halde hiç sormadıysan
- Satıcıyla birlikte hareket ediyorsan
Hakkı zedelenen kişi, yolsuz tescili iyiniyetli olmayan üçüncü kişilere karşı doğrudan ileri sürebilir; yani tapu iptal ve tescil davası açabilir. Bu davayı Hakkını Sor'daki tapu iptal ve tescil davası rehberinde bulabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Taşınmaz almadan önce tapu kaydını incele; ipotek, haciz, şerh ve beyanlara bak.
- Satıcının kimliğini ve tapudaki malikle aynı kişi olup olmadığını kontrol et.
- Vekaletnameyle satış yapılıyorsa vekaletnamenin geçerliliğini noterden doğrula.
- Fiyat çok düşükse veya taşınmazı başkası kullanıyorsa sebebini araştır.
- Satışı mutlaka tapu müdürlüğünde resmi olarak yap; elden senetle yetinme.
- Başkasının taşınmazının kayıtlarını görmen gerekiyorsa, ilgini gösteren belgelerle tapu müdürlüğüne başvur.
Dayanak mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 1020: Tapu sicili herkese açıktır; ilgisini inanılır kılan herkes ilgili sayfanın ve belgelerin gösterilmesini veya örneklerinin verilmesini isteyebilir; kimse tapu sicilindeki bir kaydı bilmediğini ileri süremez.
- 4721 sayılı Kanun m. 1021: Kurulması kanunen tescile tabi ayni haklar tescil edilmedikçe varlık kazanamaz.
- 4721 sayılı Kanun m. 1022: Ayni haklar kütüğe tescille doğar, sıralarını ve tarihlerini tescile göre alır; tescilin etkisi yevmiye defterine kayıt tarihinden başlar.
- 4721 sayılı Kanun m. 1023: Tapu kütüğündeki tescile iyiniyetle dayanarak mülkiyet veya başka bir ayni hak kazanan üçüncü kişinin kazanımı korunur.
- 4721 sayılı Kanun m. 1024: Yolsuz tescili bilen veya bilmesi gereken üçüncü kişi bu tescile dayanamaz; bağlayıcı olmayan bir işleme dayanan veya hukuki sebepten yoksun tescil yolsuzdur.
En çok sorulan sorular
Başkasının tapusuna bakabilir miyim?
İlgini inanılır kılarsan, örneğin taşınmazı satın alacağını veya malike karşı alacaklı olduğunu gösterirsen, tapu müdürlüğünden kayıtları görmeyi ve örneğini almayı isteyebilirsin.
Tapudaki ipoteği bilmiyordum, sorumlu olur muyum?
Evet. Kimse tapu sicilindeki bir kaydı bilmediğini ileri süremez. Bu yüzden almadan önce kaydı incelemelisin.
Tapuya güvenerek aldığım ev sahte işlem yüzünden elimden alınabilir mi?
İyiniyetliysen kural olarak kazanımın korunur. Ancak işlemin yolsuz olduğunu biliyorsan veya bilmen gerekiyorsa korunmazsın.
Elden senetle aldığım arsanın sahibi olur muyum?
Hayır. Taşınmaz üzerindeki ayni haklar tapuya tescil edilmedikçe doğmaz. Satışın tapu müdürlüğünde yapılması gerekir.
Tapum sahte işlemle başkasına geçti, ne yapabilirim?
Tapu iptal ve tescil davası açabilirsin. Taşınmaz iyiniyetli bir üçüncü kişiye geçtiyse zararını sahtekârlık yapandan ve şartları varsa devletten isteyebilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.