Belirli Süreli İş Sözleşmesinde Kıdem Tazminatı Alınır mı?
"Bir yıllık sözleşmeyle çalışıyorum, süre bitince kıdem tazminatı alabilir miyim?" sorusu çok sık sorulur. Cevap, sözleşmenin nasıl sona erdiğine ve kaç kez yenilendiğine göre değişir. Bu rehberde belirli süreli iş sözleşmelerinde kıdem tazminatına hangi durumlarda hak kazanacağını anlatıyoruz.
Belirli süreli iş sözleşmesi nedir?
Bitiş tarihi önceden belli olan iş sözleşmesine belirli süreli iş sözleşmesi denir. İş Kanunu'na göre bu tür sözleşme ancak belirli bir proje, mevsimlik iş ya da başka bir çalışanın yerine geçici olarak çalışma gibi objektif bir neden varsa yapılabilir (4857 s.K. md. 11).
Böyle bir neden yokken yapılan sözleşmede bitiş tarihi yazsa bile, sözleşme baştan itibaren belirsiz süreli sayılabilir.
Süre bitince kıdem tazminatı var mı?
Yargıtay'ın yerleşik uygulamasına göre belirli süreli sözleşme, süresi dolduğu için kendiliğinden sona ererse bu bir fesih sayılmaz ve kural olarak kıdem tazminatı ödenmez.
Ancak bu kuralın önemli istisnaları vardır.
1. Zincirleme sözleşmeler
Belirli süreli sözleşme, esaslı bir neden olmadan art arda yenilendiyse, örneğin her yıl yeni bir bir yıllık sözleşme imzalandıysa, sözleşme baştan itibaren belirsiz süreli sayılır (4857 s.K. md. 11). Bu durumda:
- Sözleşmen işveren tarafından sona erdirildiğinde, bu bir fesih kabul edilir.
- En az bir yıllık kıdemin varsa kıdem tazminatına hak kazanırsın.
- İhbar tazminatı ve şartları varsa işe iade gibi haklar da gündeme gelebilir.
Sözleşmenin kaç kez yenilendiğini ve işin gerçekten geçici olup olmadığını gösteren belgeleri, yani bütün sözleşme örneklerini ve görev tanımlarını sakla.
2. Süre bitmeden işveren feshederse
İşveren, belirli süreli sözleşmeyi süresi dolmadan haklı bir neden olmadan sona erdirirse:
- En az bir yıllık kıdemin varsa kıdem tazminatı alırsın.
- Ayrıca sözleşmenin kalan süresine ait ücretini de isteyebilirsin (TBK md. 438). Bu tutardan, bu süre içinde başka bir işte kazandığın ya da kazanmaktan kaçındığın gelir düşülebilir.
3. Kıdem tazminatı gerektiren diğer nedenler
Belirli süreli sözleşmeyle çalışıyor olsan bile, kanunda sayılan şu durumlarda sözleşmeyi sona erdirdiğinde kıdem tazminatına hak kazanabilirsin:
- Emeklilik için yaş dışındaki şartları tamamlaman ya da emekli olman.
- Askerlik görevi nedeniyle işten ayrılman.
- Kadın çalışanların evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde işten ayrılması.
- Ücretin ödenmemesi, mobbing, sigortasız çalıştırılma gibi haklı nedenlerle feshetmen (4857 s.K. md. 24).
Bu durumlarda en az bir yıllık kıdem şartını sağlaman gerekir.
Diğer hakların da var
Sözleşme nasıl sona ererse ersin şu alacakları isteyebilirsin:
- Kullanmadığın yıllık izinlerin ücreti.
- Ödenmemiş maaş, fazla mesai, hafta tatili ve resmi tatil ücretleri.
- Belirli süreli sözleşmenin süresinin dolmasıyla işsiz kalırsan, şartları sağlıyorsan İŞKUR'dan işsizlik ödeneği.
İşçilik alacakları için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Kıdem tazminatında zamanaşımı süresi beş yıldır.
Kısaca yapılacaklar
- İmzaladığın tüm sözleşmelerin birer örneğini sakla.
- Sözleşme kaç kez yenilendi, iş gerçekten geçici miydi, kontrol et.
- Süre bitmeden çıkarıldıysan kalan sürenin ücretini de iste.
- Emeklilik, askerlik veya evlilik nedeniyle ayrılıyorsan kıdem hakkını değerlendir.
- Alacakların için önce arabulucuya başvur.
En çok sorulan sorular
Belirli süreli sözleşmem süresi dolunca bitti, kıdem tazminatı alır mıyım?
Kural olarak hayır. Süre dolarak kendiliğinden sona erme fesih sayılmaz; ancak önemli istisnalar vardır.
Her yıl yeniden sözleşme imzalıyorum, bu durum hakkımı etkiler mi?
Esaslı neden olmadan art arda yenilenen sözleşme baştan itibaren belirsiz süreli sayılabilir; işveren sona erdirirse kıdem tazminatı hakkın doğar.
İşveren sözleşmeyi süre bitmeden sona erdirirse ne olur?
En az bir yıllık kıdemin varsa kıdem tazminatı alırsın; ayrıca kalan süreye ait ücretini de isteyebilirsin.
Belirli süreli çalışırken evlendim, ayrılırsam tazminat alır mıyım?
Evet. Kadın çalışan evlilikten itibaren bir yıl içinde ayrılırsa, en az bir yıllık kıdem şartıyla kıdem tazminatı alabilir.
Hangi belgeleri saklamalıyım?
Bütün sözleşme örneklerini ve işin geçici olup olmadığını gösteren görev tanımlarını sakla.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.