Bilirkişi Raporuna Nasıl İtiraz Edilir?
Davanda mahkeme bir bilirkişi görevlendirdi ve bilirkişi raporu senin aleyhine çıktı. Örneğin işçilik alacakların eksik hesaplandı, kazadaki kusur oranın yüksek gösterildi ya da evin değeri düşük belirlendi. Bilirkişi raporu mahkemeyi doğrudan bağlamaz ve bu rapora itiraz edebilirsin. Bu rehberde bilirkişi raporuna nasıl itiraz edeceğini anlatıyoruz.
Bilirkişi nedir?
Bilirkişi, davada çözümü özel veya teknik bir bilgi gerektiren konularda mahkemeye görüş bildiren uzman kişidir. Örneğin bir hesap uzmanı, mühendis, doktor ya da emlak değerleme uzmanı.
Bilirkişinin görüşü mahkeme için bağlayıcı değildir. Hâkim, bilirkişi raporunu diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir. Ancak uygulamada mahkemeler çoğu zaman bilirkişi raporuna büyük ölçüde dayanarak karar verir. Bu yüzden rapora süresi içinde ve etkili bir şekilde itiraz etmek çok önemlidir.
İtiraz süresi
Hukuk davalarında taraflar, bilirkişi raporunun kendilerine tebliğinden itibaren iki hafta içinde rapora itiraz edebilir (HMK md. 281).
Bu sürede:
- Raporda eksik gördüğün konuların tamamlanmasını,
- Belirsiz kalan konularda bilirkişiden açıklama yapılmasını,
- Gerekirse yeni bir bilirkişi görevlendirilmesini
isteyebilirsin.
Süresi içinde itiraz etmezsen, rapora karşı ileri sürebileceğin itirazların önemli bir kısmını kaybedebilirsin.
İtiraz dilekçesi nasıl yazılır?
İtirazının etkili olabilmesi için somut ve gerekçeli olması gerekir. "Rapor hatalıdır, kabul etmiyorum" gibi genel bir itiraz çoğu zaman sonuç vermez.
Dilekçende şunlara dikkat et:
- Raporun hangi kısmına itiraz ettiğini açıkça belirt.
- Hatanın ne olduğunu ve neden hatalı olduğunu açıkla.
- Bilirkişinin dikkate almadığı belgeleri ya da delilleri göster.
- Hesaplamalarda hata varsa, doğru hesaplamanın nasıl olması gerektiğini yaz.
- Ek rapor alınmasını ya da yeni bilirkişi atanmasını açıkça talep et.
Sık görülen itiraz konuları
- Bilirkişinin dosyadaki bazı belgeleri incelememesi.
- Hesaplamada yanlış ücret, tarih ya da faiz oranı kullanılması.
- Bilirkişinin hukuki bir konuda görüş bildirmesi. Bilirkişi hukuki değerlendirme yapamaz; bu hâkimin görevidir.
- Bilirkişinin uzmanlık alanının, davadaki konuya uygun olmaması.
- Raporun kendi içinde çelişkili olması.
- Keşif sırasında yapılan tespitlerle raporun uyuşmaması.
Uzman görüşü
Taraflar, davadaki teknik konularda kendi seçtikleri bir uzmandan bilimsel görüş alabilir ve bu görüşü mahkemeye sunabilir (HMK md. 293). Uzman görüşü, bilirkişi raporuna itirazını desteklemek için etkili bir yoldur.
Örneğin bir trafik kazası davasında bir trafik uzmanından ya da bir işçilik alacağı davasında bir hesap uzmanından görüş alabilirsin.
Bilirkişinin reddi
Bilirkişinin tarafsızlığından şüphe edilmesini gerektiren bir sebep varsa, örneğin bilirkişi karşı tarafla akraba ya da iş ilişkisi içindeyse, bilirkişinin reddini isteyebilirsin. Ret talebini, bilirkişinin atandığını ve ret sebebini öğrendiğin tarihten itibaren bir hafta içinde yapmalısın.
Mahkeme ne yapar?
Mahkeme, itirazını değerlendirerek:
- Aynı bilirkişiden ek rapor alabilir.
- Yeni bir bilirkişi ya da bilirkişi heyeti görevlendirebilir.
- İtirazını yerinde bulmazsa raporu esas alarak karar verebilir.
Mahkeme itirazlarını karşılamadan karar verirse, bu durumu istinaf ya da temyiz aşamasında ileri sürebilirsin.
Ceza davalarında
Ceza soruşturması ve kovuşturmalarında da bilirkişi raporlarına karşı görüş bildirebilir ve yeni bilirkişi incelemesi yapılmasını talep edebilirsin. Raporun bir örneğini alarak itirazlarını yazılı olarak sun.
Kısaca yapılacaklar
- Bilirkişi raporunun tebliğ tarihini not et.
- Raporu dikkatle oku ve hatalı kısımları tespit et.
- İki hafta içinde somut ve gerekçeli bir itiraz dilekçesi ver.
- Gerekirse bir uzmandan bilimsel görüş al ve mahkemeye sun.
- Ek rapor ya da yeni bilirkişi atanmasını talep et.
- Bilirkişinin tarafsızlığından şüphen varsa bir hafta içinde ret talebinde bulun.
En çok sorulan sorular
Bilirkişi raporuna itiraz süresi ne kadar?
Hukuk davalarında raporun tebliğinden itibaren iki hafta içinde itiraz edebilirsin.
Hâkim bilirkişi raporuna uymak zorunda mı?
Hayır. Bilirkişi görüşü bağlayıcı değildir; hâkim raporu diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir.
"Raporu kabul etmiyorum" demem yeterli mi?
Hayır. İtirazın somut ve gerekçeli olmalı; hangi kısmın neden hatalı olduğunu ve doğru hesabın nasıl olması gerektiğini yazmalısın.
Bilirkişi hukuki değerlendirme yapabilir mi?
Hayır. Hukuki değerlendirme hâkimin görevidir; bilirkişinin hukuki konuda görüş bildirmesi itiraz sebebidir.
Kendi seçtiğim uzmandan görüş alabilir miyim?
Evet. Teknik konularda kendi seçtiğin bir uzmandan bilimsel görüş alıp mahkemeye sunabilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.