Bilmeden Çalıntı Telefon veya Eşya Satın Aldım: Ne Olacak?
İnternetteki bir ilan sitesinden uygun fiyatlı bir ikinci el telefon aldın. Birkaç hafta sonra polis kapını çaldı ya da telefon aniden kapandı ve sana bunun çalıntı olduğu söylendi. Ya da satın aldığın bir bisikletin, motosikletin veya bilgisayarın gerçek sahibi ortaya çıktı. Hem paranı ödedin hem de maldan oldun. Bu rehberde, bilmeden çalıntı bir mal satın aldığında ne olacağını ve haklarını anlatıyoruz.
Çalıntı malı satın alan suç işlemiş olur mu?
Bir malın çalıntı olduğunu bilerek ya da bilmesi gerektiği hâlde satın almak suçtur. Ancak malın çalıntı olduğunu bilmeden, iyi niyetle satın aldıysan, kural olarak suç işlemiş sayılmazsın.
İyi niyetin değerlendirilmesinde şunlara bakılır:
- Malın fiyatı piyasa değerine göre çok mu düşüktü?
- Satıcı malın faturasını ya da kutusunu gösterebildi mi?
- Satış, normal bir ortamda mı, yoksa şüpheli koşullarda mı yapıldı?
- Satıcı hakkında bilgi edinmeye çalıştın mı?
Piyasa değerinin çok altındaki bir fiyat, "bu malın bir sorunu olabilir" diye düşünmen gerektiği şeklinde yorumlanabilir.
Mal sahibine geri verilmek zorunda mı?
Çalınan ya da kaybolan bir mal, gerçek sahibine geri verilir. İyi niyetle satın almış olsan bile, mal sahibi kanunda öngörülen süre içinde malını senden geri isteyebilir.
Ödediğin paranın iadesi
Kanuna göre, çalınan malı açık artırmada, pazarda ya da benzer mallar satan bir tacirden iyi niyetle satın aldıysan, mal sahibi malı senden geri alırken, senin ödediğin parayı da sana ödemek zorundadır. Yani bir mağazadan ya da ikinci el eşya satan bir dükkândan satın aldıysan, durum senin için daha avantajlıdır.
Malı sıradan bir kişiden, örneğin internetteki bir ilan üzerinden satın aldıysan, mal sahibi parayı ödemeden malını geri isteyebilir. Bu durumda paranı satıcıdan istemen gerekir.
Paranı satıcıdan nasıl geri alırsın?
Satıcı, sattığı malın başkasına ait olmadığını ve elinden alınmayacağını garanti etmiş sayılır. Mal elinden alınırsa, satıcıdan ödediğin parayı ve bundan doğan zararlarını isteyebilirsin.
- Satıcının kimlik bilgilerini, telefon numarasını, ilan kayıtlarını ve yazışmalarını sakla.
- Ödemeyi banka üzerinden yaptıysan, dekontu sakla.
- Satıcı hakkında dolandırıcılık şikâyetinde bulunabilirsin. Malın çalıntı olduğunu bilerek sattıysa, bu bir suç oluşturabilir.
- Ödediğin parayı geri almak için satıcıya karşı dava açabilirsin.
Polis malı aldıysa
Mal soruşturma kapsamında senden alındıysa, ifade verirken malı nereden, kimden ve ne kadara satın aldığını anlat. Satış belgelerini ve yazışmaları sun. İyi niyetle satın aldığını gösteren her belge senin için önemlidir.
Satın almadan önce neleri kontrol etmelisin?
Telefon
- Telefonun IMEI numarasını e-Devlet'teki sorgulama hizmetinden kontrol et. Kayıp veya çalıntı olarak bildirilmiş telefonlar burada görünür.
- Faturayı ve kutuyu iste.
- Telefonun bir hesaba kilitli olup olmadığını kontrol et.
Araç ve motosiklet
- Satışı mutlaka noterde yap.
- Aracın ruhsat bilgilerini ve şasi numarasını kontrol et.
- Araç üzerinde haciz, rehin ya da çalıntı kaydı olup olmadığını sorgula.
Diğer eşyalar
- Bisiklet, bilgisayar ya da elektronik eşyalarda fatura veya garanti belgesi iste.
- Seri numaralarını kontrol et.
- Piyasa değerinin çok altındaki tekliflere karşı dikkatli ol.
Kısaca yapılacaklar
- Satın almadan önce fatura iste, IMEI veya seri numarasını sorgula.
- Ödemeyi banka üzerinden yap ve satıcıyla yazışmaları sakla.
- Mal çalıntı çıkarsa, nereden ve kimden aldığını belgeleriyle anlat.
- Paranı satıcıdan iste; gerekirse dava aç.
- Satıcı bilerek sattıysa, hakkında şikâyette bulun.
En çok sorulan sorular
Bilmeden çalıntı telefon aldım, suç işlemiş olur muyum?
Çalıntı olduğunu bilmeden iyi niyetle aldıysan kural olarak suç işlemiş olmazsın; ancak fiyatın piyasanın çok altında olması iyi niyetini sorgulatabilir.
Telefonu gerçek sahibine geri vermek zorunda mıyım?
Evet. Çalınan mal gerçek sahibine geri verilir; iyi niyetle almış olsan bile sahibi kanuni süre içinde geri isteyebilir.
Ödediğim parayı kimden geri alırım?
Satıcıdan istemelisin. Satıcı, malın elinden alınmayacağını garanti etmiş sayılır.
Polis ifademi alırsa ne anlatmalıyım?
Malı nereden, kimden ve kaça aldığını anlat; ilan kayıtlarını, yazışmaları ve dekontu sun.
İkinci el telefon alırken nasıl kontrol ederim?
Telefonun IMEI numarasını e-Devlet'teki sorgulama hizmetinden kontrol et ve satıcıdan fatura ya da kutu iste.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.