Binamız Kentsel Dönüşüme Girdi: Kat Maliki Olarak Haklarım Neler?
Oturduğun binaya bir gün "riskli yapı" tespiti yapıldığına dair bir yazı geldi. Komşuların bir müteahhitle anlaşmak için toplantı yapıyor, sen ise sözleşmenin şartlarından emin değilsin. Bazıları "imzalamazsan payın satılır" diyor. Bu rehberde kentsel dönüşüm sürecinde kat maliki olarak haklarını anlatıyoruz.
Kentsel dönüşüm nedir?
Kentsel dönüşüm, depreme dayanıksız ve can ve mal güvenliği açısından risk oluşturan yapıların yıkılarak yeniden yapılması sürecidir. Bu süreç, afet riski altındaki alanların dönüştürülmesine ilişkin kanunla düzenlenmiştir.
Riskli yapı tespiti
Nasıl yapılır?
Bir binanın riskli olup olmadığı, bakanlıkça lisanslandırılmış kurum ve kuruluşlar tarafından yapılan inceleme ile tespit edilir. Bu tespit, binadaki maliklerden birinin başvurusuyla ya da idarenin kendi kararıyla başlatılabilir.
Tespite itiraz
Binanın riskli yapı olarak tespit edildiği sana tebliğ edildikten sonra, kanunda öngörülen kısa süre içinde bu tespite itiraz edebilirsin. İtiraz, ilgili il müdürlüğüne yapılır ve teknik bir heyet tarafından incelenir. Bu süre çok kısa olduğundan, tebligatı aldığında beklemeden harekete geç.
Tespite karşı dava
İtiraz sonucunda da tespitin doğru olmadığını düşünüyorsan, idare mahkemesinde dava açabilirsin. Bu kanun kapsamındaki işlemlere karşı dava açma süresi, genel dava süresinden daha kısa olabilir. Bu nedenle tebligatı aldığında süreyi mutlaka bir avukata danış.
Yıkım süreci
Riskli yapı tespiti kesinleştikten sonra, maliklere binanın yıkılması için bir süre verilir. Bu süre içinde malikler binayı yıktırmazsa, yıkım idare tarafından yapılır.
Kiracıların durumu
Binada kiracı olarak oturuyorsan, riskli yapı tespiti nedeniyle kira sözleşmesi sona erebilir. Kiracılar da belirli şartlarla kira yardımından yararlanabilir.
Maliklerin kararı
Binanın yeniden yapılması için malikler bir araya gelerek karar alır. Kanun, bu kararın alınması için belirli bir çoğunluğu yeterli görür. Yani binadaki bütün maliklerin oybirliği gerekmez.
Karara katılmazsan ne olur?
Çoğunluk kararına katılmayan maliklerin payları, kanunda öngörülen usule göre, rayiç değerinden az olmamak üzere açık artırmayla öncelikle diğer maliklere satılabilir. Bu nedenle sözleşmeyi imzalamayı reddetmeden önce, bu sonucu da göz önünde bulundurmalısın.
Ancak bu, sana önerilen her sözleşmeyi imzalamak zorunda olduğun anlamına gelmez. Sözleşmenin şartlarını dikkatle incelemeli ve gerekirse müzakere etmelisin.
Müteahhitle yapılacak sözleşme
Kentsel dönüşümde genellikle müteahhitle kat karşılığı inşaat sözleşmesi yapılır. Bu sözleşme noterde düzenleme şeklinde yapılmalıdır. Sözleşmede şunlara dikkat et:
Paylaşım oranı
- Yeni binada sana hangi dairenin verileceği, dairenin metrekaresi, katı ve cephesi.
- Maliklere ve müteahhide verilecek dairelerin oranı.
Süre ve gecikme
- İnşaatın başlama ve bitiş tarihleri.
- İnşaat gecikirse müteahhidin ödeyeceği gecikme tazminatı ya da kira bedeli.
Teminatlar
- Müteahhidin inşaatı yarım bırakması ihtimaline karşı alınacak teminatlar, örneğin banka teminat mektubu.
- Müteahhide ait dairelerin tapusunun, inşaatın belirli aşamalarına göre devredilmesi. Böylece müteahhit inşaatı tamamlamadan tüm daireleri satamaz.
Kira yardımı
- İnşaat süresince maliklere müteahhit tarafından ödenecek kira yardımı.
Kalite
- Yapıda kullanılacak malzemelerin kalitesi ve teknik şartname.
Vergi ve harç avantajları
Kentsel dönüşüm kapsamında yapılan bazı işlemlerde, tapu harcı ve noter ücreti gibi masraflardan muafiyet ya da indirim sağlanır. Bu konuda ilgili kurumlardan güncel bilgi alabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Riskli yapı tespitine itiraz süresini kaçırma.
- Müteahhitle yapılacak sözleşmenin şartlarını dikkatle incele.
- Paylaşım oranını, teslim süresini ve teminatları sözleşmeye yazdır.
- Sözleşmenin noterde düzenleme şeklinde yapılmasını sağla.
- Önemli kararlardan önce bir avukata danış.
En çok sorulan sorular
Riskli yapı tespitine itiraz edebilir miyim?
Evet. Tespit sana tebliğ edildikten sonra kanundaki kısa süre içinde il müdürlüğüne itiraz edebilirsin.
İtirazım reddedilirse ne yapabilirim?
İdare mahkemesinde dava açabilirsin; bu kanundaki dava süresi genel süreden kısadır, gecikme.
Binadaki herkesin onayı gerekir mi?
Hayır. Kanun yeniden yapım kararı için belirli bir çoğunluğu yeterli görür.
Karara katılmazsam payım ne olur?
Payın rayiç değerinden az olmamak üzere açık artırmayla öncelikle diğer maliklere satılabilir.
Müteahhitle sözleşmede nelere dikkat etmeliyim?
Sözleşme noterde düzenlenmeli; sana verilecek dairenin metrekaresi, katı, cephesi ve inşaatın süresi ile gecikme cezası açıkça yazılmalı.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.