Birinin Bilgilerini İzinsiz Paylaşmak Suç mu? Kişisel Verileri Yayma ve Ele Geçirme Cezası
Biri telefon numaranı, adresini ve kimlik bilgilerini bir WhatsApp grubunda veya sosyal medyada paylaştı. Ya da eski işyerinden biri müşteri listeni rakip bir firmaya verdi. Belki de hastanede çalışan bir tanıdığın senin sağlık bilgilerine baktı ve başkalarına anlattı. Bu rehberde Türk Ceza Kanunu'na göre kişisel verilerle ilgili suçları, cezalarını ve şikayet yolunu anlatıyoruz.
Kişisel veri nedir?
Kişisel veri, bir kişiyi tanımaya veya belirlemeye yarayan her türlü bilgidir. Örneğin:
- Ad, soyad ve kimlik numarası
- Telefon numarası, adres ve e-posta adresi
- Fotoğraf ve ses kaydı
- Banka hesap bilgileri
- Sağlık bilgileri, din, siyasi görüş veya sendika üyeliği gibi özel bilgiler
Hangi davranışlar suçtur?
Kanun kişisel verilerle ilgili üç temel davranışı suç olarak düzenler:
- Kişisel verileri hukuka aykırı olarak kaydetmek, yani izinsiz bir şekilde toplamak ve saklamak
- Kişisel verileri hukuka aykırı olarak başkasına vermek veya yaymak
- Kişisel verileri hukuka aykırı olarak ele geçirmek
Örnekler:
- Bir kişinin kimlik ve adres bilgilerini sosyal medyada veya bir mesaj grubunda paylaşmak
- İşyerindeki müşteri veya hasta bilgilerini başkasına satmak ya da vermek
- Birinin telefonundan veya bilgisayarından izinsiz bilgi almak
- Kamu kurumunda çalışan birinin, görevi olmadığı halde bir kişinin kayıtlarına bakıp bunları başkasına anlatması
- İzinsiz kişi listeleri oluşturup bunları kampanya veya pazarlama için satmak
Burada önemli olan bilginin hukuka aykırı olarak işlenmesidir. Kanunun izin verdiği veya kişinin rıza gösterdiği durumlar suç oluşturmaz.
Cezası ne?
- Kişisel verileri hukuka aykırı olarak kaydeden kişiye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.
- Kaydedilen veri kişinin siyasi, felsefi veya dini görüşü, ırki kökeni, ahlaki eğilimleri, cinsel yaşamı, sağlık durumu veya sendika bağlantısıyla ilgiliyse ceza yarı oranında artırılır.
- Kişisel verileri hukuka aykırı olarak başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişiye iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası verilir.
- Bu suçlar bir kamu görevlisi tarafından görevinin verdiği yetki kötüye kullanılarak ya da bir mesleğin sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenirse ceza yarı oranında artırılır. Örneğin bir bankacının, hastane çalışanının veya kargo görevlisinin bilgileri sızdırması.
- Kanunun belirlediği süre dolduğu halde verileri yok etmekle yükümlü olup bunu yapmayan kişiye bir yıldan iki yıla kadar hapis cezası verilir.
Suç bir şirket adına işlenirse, şirkete de güvenlik tedbiri uygulanabilir.
Şikayet süresi var mı?
Bu suçlar şikayete bağlı değildir. Yani savcılık durumu öğrendiğinde kendiliğinden soruşturma başlatır ve sen şikayetini geri alsan bile soruşturma devam eder. Bu nedenle belirli bir şikayet süresiyle sınırlı değilsin; ancak delillerin kaybolmaması için hemen harekete geçmen önemlidir.
Mesajlarımı ekran görüntüsüyle paylaştı, bu da suç mu?
Seninle yapılan özel bir yazışmanın içeriğini, rızan olmadan herkese açık şekilde paylaşmak ayrıca haberleşmenin gizliliğini ihlal suçunu oluşturabilir. Başkaları arasındaki yazışmaları ele geçirip yaymak ise daha ağır cezalıdır.
Fotoğrafının izinsiz paylaşılması için Hakkını Sor'daki özel hayatın gizliliğinin ihlali rehberine bakabilirsin.
Bilgilerin yayıldıysa ne yapmalısın?
- Paylaşımın ekran görüntüsünü, bağlantısını, tarihini ve paylaşan hesabın bilgilerini kaydet.
- Delilleri kaybetmemek için paylaşımı gören kişilerin adlarını not al.
- Savcılığa giderek veya e-Devlet üzerinden suç duyurusunda bulun.
- Paylaşımın kaldırılması için sosyal medya platformuna bildirimde bulun. İçeriğin kaldırılması için Hakkını Sor'daki internetteki içeriği kaldırma rehberine bakabilirsin.
- Verileri bir şirket veya kurum sızdırdıysa, ayrıca Kişisel Verileri Koruma Kurumuna başvurabilirsin. Bunun için Hakkını Sor'daki KVKK başvurusu rehberine bakabilirsin.
- Banka veya kimlik bilgilerin yayıldıysa bankanı ara ve hesaplarındaki hareketleri yakından takip et.
Uğradığın maddi ve manevi zarar için ayrıca tazminat davası açabilirsin.
Hakkında işlem yapıldıysa?
- İfade vermeden önce avukatına danış.
- Bilgileri neden ve hangi amaçla kullandığını açıkla. Kanunun izin verdiği bir durum veya kişinin rızası varsa, bunu gösteren belgeleri sun.
- Paylaşımı hâlâ kaldırmadıysan hemen kaldır.
Kısaca yapılacaklar
- Başkasının kimlik, adres veya telefon bilgilerini izinsiz paylaşma.
- Bilgilerin yayıldıysa ekran görüntüsünü ve bağlantıyı hemen kaydet.
- Savcılığa suç duyurusunda bulun; bu suçlar şikayete bağlı değildir.
- Paylaşımın kaldırılması için platforma bildirimde bulun.
- Bir şirket bilgilerini sızdırdıysa KVKK'ya da başvur.
- Zararın için tazminat isteyebileceğini unutma.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 135: Hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydeden kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir; veri siyasi, felsefi veya dini görüş, ırki köken, ahlaki eğilim, cinsel yaşam, sağlık durumu veya sendikal bağlantıya ilişkinse ceza yarı oranında artırılır.
- 5237 sayılı Kanun m. 136: Kişisel verileri hukuka aykırı olarak başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
- 5237 sayılı Kanun m. 137: Bu suçlar kamu görevlisi tarafından yetkinin kötüye kullanılmasıyla veya bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenirse ceza yarı oranında artırılır.
- 5237 sayılı Kanun m. 138: Kanuni süreler geçtiği halde verileri yok etmekle yükümlü olup bunu yapmayanlara bir yıldan iki yıla kadar hapis cezası verilir.
- 5237 sayılı Kanun m. 139: Kişisel verilerin kaydedilmesi, verilmesi veya ele geçirilmesi ve verileri yok etmeme suçları şikayete bağlı değildir.
- 5237 sayılı Kanun m. 132/3: Kendisiyle yapılan haberleşmenin içeriğini diğer tarafın rızası olmadan hukuka aykırı olarak alenen ifşa eden kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
En çok sorulan sorular
Birinin bilgilerini paylaşmanın cezası ne?
Kişisel verileri hukuka aykırı olarak başkasına vermek veya yaymak iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası gerektirir.
Telefon numaramı bir grupta paylaştı, suç mu?
İzinsiz ve hukuka aykırı olarak paylaşıldıysa kişisel verileri yayma suçu oluşabilir. Paylaşımın ekran görüntüsünü alıp savcılığa başvurabilirsin.
Şikayetimi geri alırsam dava düşer mi?
Hayır. Bu suçlar şikayete bağlı olmadığı için soruşturma devam eder.
Hastane çalışanı sağlık bilgilerime baktı, ne yapabilirim?
Savcılığa suç duyurusunda bulunabilir ve hastaneye şikayette bulunabilirsin. Mesleğin sağladığı kolaylıktan yararlanıldığı için ceza artırılır.
Şirket verilerimi sızdırdı, kime başvurmalıyım?
Hem savcılığa suç duyurusunda bulunabilir hem de Kişisel Verileri Koruma Kurumuna şikayette bulunabilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.