Borç Verdiğim Parayı Senet Olmadan Nasıl Geri Alırım?
Bir arkadaşına, akrabana ya da tanıdığına borç para verdin, ama aradan aylar geçmesine rağmen paranı geri alamıyorsun. Üstelik elinde imzalı bir senet de yok. Bu durumda paranı geri almak mümkün mü? Bu rehberde borç verdiğin parayı nasıl geri isteyeceğini ve hangi delillerin işine yarayacağını anlatıyoruz.
Senet olmadan para geri istenebilir mi?
Evet. Borç vermek için yazılı bir sözleşme yapılması zorunlu değildir. Sözlü olarak verilen borç da geçerlidir. Ancak sorun, borcun ispatıdır.
Hukuk davalarında belirli bir tutarın üzerindeki işlemler kural olarak senetle, yani yazılı bir belgeyle ispat edilmelidir. Bu tutar her yıl güncellenir. Bu sınırın üzerinde bir borç verdiysen ve elinde yazılı bir belge yoksa, borcu yalnızca tanıkla ispat etmen mümkün olmayabilir.
Hangi deliller işine yarar?
Banka dekontu
Parayı banka yoluyla gönderdiysen, dekont önemli bir delildir. Ancak dikkat etmen gereken önemli bir nokta var: Açıklaması olmayan bir para transferi, mahkemeler tarafından çoğu zaman karşı tarafa olan bir borcunu ödediğin şeklinde yorumlanır. Bu yüzden dekontun açıklama kısmına "borç olarak verilmiştir" gibi bir not yazmak çok önemlidir.
Açıklamasız gönderdiysen, borç olarak verdiğini başka delillerle de desteklemen gerekir.
Mesajlar ve yazışmalar
Borçlunun parayı aldığını ya da geri ödeyeceğini kabul ettiği mesajlar, e-postalar ya da sesli mesajlar çok değerli delillerdir. Örneğin "Paranı ay sonunda vereceğim" ya da "Borcumu unutmadım" gibi mesajlar.
Bu tür yazılı belgeler, kanunda delil başlangıcı olarak kabul edilebilir. Delil başlangıcı varsa, borcu tanıkla da ispat etme imkânın doğar.
Tanıklar
Parayı verirken yanında bulunan ya da borçlunun borcu kabul ettiğini duyan kişiler tanık olarak dinlenebilir. Ancak senetle ispat sınırını aşan tutarlarda, tanık delili tek başına yeterli olmayabilir.
Yemin
Hiçbir yazılı delilin yoksa, mahkemeden karşı tarafa yemin teklif edilmesini isteyebilirsin. Karşı taraf yemin etmekten kaçınırsa, borç ispatlanmış sayılabilir. Yemin ederse, dava büyük ihtimalle reddedilir.
1. Önce borçluya yazılı olarak hatırlat
- Borçluya mesaj ya da e-posta göndererek borcunu hatırlat. Vereceği cevap, borcun varlığını ispat etmende işine yarayabilir.
- Geri ödeme için bir tarih belirlenmemişse, borçlu paranı kural olarak senin istemenden itibaren altı hafta içinde geri vermek zorundadır.
- Noter aracılığıyla ihtarname göndererek borcun ödenmesini isteyebilirsin. İhtarname, borçlunun temerrüde düştüğü tarihi belirlemek açısından da önemlidir.
2. İcra takibi başlat
Borçlu ödemezse, mahkemeye gitmeden önce ilamsız icra takibi başlatabilirsin. İcra dairesine başvurarak borçluya ödeme emri gönderilmesini istersin.
- Borçlu yedi gün içinde itiraz etmezse takip kesinleşir ve borçlunun mallarına haciz konulabilir.
- Borçlu itiraz ederse takip durur. Bu durumda itirazın iptali davası açman gerekir.
3. Dava aç
İtirazın iptali davasını, itirazın sana tebliğinden itibaren bir yıl içinde açmalısın. Bu davayı kazanırsan, borçlu kötü niyetli bulunursa alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatı ödemeye de mahkûm edilebilir.
Doğrudan alacak davası açmayı da tercih edebilirsin.
Zamanaşımı
Ödünç para alacağı, kural olarak alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren on yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Yani paranı istemeye başladıktan sonra on yıl içinde dava açmalı ya da takip başlatmalısın.
Bundan sonra borç verirken
- Parayı mutlaka banka yoluyla gönder ve açıklamaya "borç olarak verilmiştir" yaz.
- Borçludan, borç tutarını, geri ödeme tarihini ve imzasını içeren basit bir borç senedi al.
- Büyük tutarlarda noterde borç senedi düzenlenmesini değerlendir.
Kısaca yapılacaklar
- Banka dekontlarını ve borçluyla yaptığın yazışmaları sakla.
- Borçluya yazılı olarak borcunu hatırlat, cevabını kaydet.
- Noter aracılığıyla ihtarname gönder.
- Ödeme olmazsa icra takibi başlat.
- Borçlu itiraz ederse bir yıl içinde itirazın iptali davası aç.
En çok sorulan sorular
Senet olmadan verdiğim borcu geri isteyebilir miyim?
Evet. Sözlü borç da geçerlidir; sorun borcun ispatıdır.
Açıklamasız banka havalesi borç olduğunu ispatlar mı?
Tek başına yetmeyebilir; açıklamasız transfer mahkemelerce farklı yorumlanabildiği için başka delillerle desteklemelisin.
Borçlunun "ay sonu veririm" mesajı delil olur mu?
Evet. Borcu kabul eden mesajlar delil başlangıcı sayılabilir ve tanıkla ispat imkânı doğurur.
Hiç delilim yoksa ne yapabilirim?
Mahkemeden karşı tarafa yemin teklif edilmesini isteyebilirsin; yeminden kaçınırsa borç ispatlanmış sayılabilir.
Geri ödeme tarihi belirlemedik, borçlu ne zaman ödemeli?
Kural olarak senin istemenden itibaren altı hafta içinde geri vermek zorundadır.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.