Borçlunun Malı Çıkmadı: Aciz Vesikası Nedir, Borç Biter mi?
Birine borç verdin, ödemeyince icra takibi başlattın. Haciz için gidildi ama borçlunun üzerine kayıtlı ne ev, ne araç, ne de maaş çıktı. Ya da borçlusun ve hakkında "aciz vesikası" düzenlendiğini öğrendin. "Aciz vesikası nedir, ne işe yarar? Borç bitti mi, yoksa yıllar sonra yine karşıma çıkar mı?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde aciz vesikasını hem alacaklı hem borçlu açısından anlatıyoruz.
Aciz vesikası nedir?
Aciz vesikası, icra takibinde borçlunun alacağı karşılayacak malının bulunmadığını ya da malının yetmediğini gösteren resmi belgedir. "Borç belgesi" olarak da düşünebilirsin.
İki şekilde ortaya çıkar:
- Haciz sırasında borçlunun haczedilebilecek hiçbir malı bulunmazsa, haciz tutanağı aciz vesikası yerine geçer.
- Borçlunun malları satılıp paylaştırıldıktan sonra alacaklı alacağının tamamını alamazsa, icra dairesi kalan miktar için aciz vesikası düzenler.
Bunun yanında, haczedilen malların değerinin borcu karşılamadığı anlaşılırsa haciz tutanağı geçici aciz vesikası yerine geçer.
Aciz vesikasının bir nüshası alacaklıya, bir nüshası borçluya verilir ve özel bir sicile kaydedilir. Bu belgeler için harç ve vergi alınmaz.
Aciz vesikası borcu bitirmez
En önemli nokta budur: Aciz vesikası borcun bittiği anlamına gelmez. Tam tersine, borçlunun borcunu kabul ettiğini gösteren bir belge niteliğindedir. Alacaklı bu belgeyle ileride borçlunun eline mal geçtiğinde yeniden takip yapabilir.
Alacaklı için ne işe yarar?
Uzun bir süre tanır
Aciz vesikasındaki borç, borçluya karşı, vesikanın düzenlenmesinden itibaren yirmi yılda zamanaşımına uğrar. Yani borçlunun ileride bir mal edinmesi, mirastan pay alması veya iyi bir işe girmesi halinde alacaklı bu süre içinde takibe devam edebilir.
Yeniden ödeme emri gerekmez
Alacaklı aciz vesikasını aldığı tarihten itibaren bir yıl içinde takibe devam etmek isterse borçluya yeniden ödeme emri gönderilmesine gerek yoktur.
Mal kaçırma işlemlerini iptal ettirme hakkı
Aciz vesikası, alacaklıya tasarrufun iptali davası açma hakkı verir. Borçlu, borcu doğduktan sonra malını eşine, çocuğuna veya bir yakınına bedelsiz ya da çok düşük bir bedelle devrettiyse, alacaklı bu devri kendisine karşı geçersiz kıldırabilir. Bunu Hakkını Sor'daki tasarrufun iptali davası rehberinde ayrıntılı bulabilirsin.
Gelirinden pay alma
Hakkında aciz vesikası alınmış borçlu asgari ücretin üstünde bir hayat sürdürüyorsa, alacaklı alacağın aciz vesikasına bağlanmasından itibaren en geç beş yıl içinde icra mahkemesine başvurabilir. Mahkeme, borçlunun asgari ücretin üstündeki gelirlerinin en az dörtte birini her ay icra dairesine yatırmasına karar verebilir. Borçlu buna uymazsa bir yıla kadar tazyik hapsine karar verilebilir.
Borçlu için ne anlama gelir?
Faiz işlemez
Aciz vesikasında yazılı alacak miktarı için faiz istenemez. Yani vesika düzenlendikten sonra borç faizle büyümez.
Sicil kaydı
Aciz vesikası sicile kaydedilir ve bu sicil herkese açıktır. Bu, kredi başvurularında ve ticari ilişkilerde aleyhine sonuç doğurabilir.
Borcu her zaman ödeyebilirsin
Aciz vesikasını düzenleyen icra dairesine borcunu, işlemiş faizleriyle birlikte her zaman ödeyebilirsin. Borcun tamamı ödendikten sonra aciz vesikası sicilden silinir ve sana bunu gösteren bir belge verilir.
Ayrıca icra takibi geçersizse veya iptal edilirse, borçlu olmadığın mahkeme kararıyla anlaşılırsa ya da alacaklı takipten vazgeçerse aciz vesikası yine sicilden silinir.
Mirasçılar için
Borçlu ölürse ve alacaklı mirasın açılmasından itibaren bir yıl içinde hakkını aramazsa, mirasçılar borcun zamanaşımına uğradığını ileri sürebilir. Mirasçıların borçtan sorumluluğunu Hakkını Sor'daki mirasın reddi rehberinde bulabilirsin.
Alacaklıysan ne yapmalısın?
- Haciz tutanağında "haczi kabil mal bulunamadı" yazıyorsa bu tutanağın bir örneğini al.
- Malların satışından sonra alacağın karşılanmadıysa icra dairesinden aciz vesikası düzenlenmesini iste.
- Borçlunun son yıllarda yaptığı mal devirlerini tapu ve trafik kayıtlarından araştır.
- Şüpheli bir devir varsa tasarrufun iptali davasını süresinde açmak için harekete geç.
- Borçlunun gelir durumunu takip et; asgari ücretin üstünde yaşıyorsa beş yıl içinde icra mahkemesine başvur.
Borçluysan ne yapmalısın?
- Hakkındaki aciz vesikasının tutarını ve dosyasını e-Devlet'ten öğren.
- Mümkünse alacaklıyla indirimli bir ödeme için anlaşmaya çalış ve anlaşmayı yazılı yap.
- Ödeme yaptığında vesikanın sicilden silinmesini ve belgesini iste.
- Borcun zaten ödendiğini veya takibin geçersiz olduğunu düşünüyorsan kaydın silinmesi için başvur.
Kısaca yapılacaklar
- Aciz vesikası, borçlunun borcu karşılayacak malı olmadığını gösteren resmi belgedir.
- Borcu bitirmez; borç vesikadan itibaren yirmi yıl boyunca takip edilebilir.
- Vesikadaki tutara faiz işlemez.
- Alacaklıya tasarrufun iptali davası açma hakkı verir.
- Alacaklı bir yıl içinde takibe devam ederse yeni ödeme emri gerekmez.
- Borç ödenince vesika sicilden silinir.
Dayanak mevzuat
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 105: Haczedilebilecek mal bulunmazsa haciz tutanağı aciz vesikası hükmündedir; malların yetersiz olduğu anlaşılırsa tutanak geçici aciz vesikası yerine geçerek alacaklıya tasarrufun iptali davası hakkı verir.
- 2004 sayılı Kanun m. 143/1-3: Alacaklı alacağının tamamını alamamışsa kalan miktar için aciz vesikası düzenlenir, harç ve vergiye tabi değildir ve aleni olan özel sicile kaydedilir; bu vesika borç ikrarını içeren bir senet niteliğindedir ve alacaklıya tasarrufun iptali davası hakkı verir.
- 2004 sayılı Kanun m. 143/4-6: Alacaklı bir yıl içinde takibe girişirse yeniden ödeme emri gerekmez; vesikadaki alacak için faiz istenemez; borç vesikanın düzenlenmesinden itibaren yirmi yılda zamanaşımına uğrar, mirasçılar mirasın açılmasından itibaren bir yıl içinde hak aranmamışsa zamanaşımını ileri sürebilir.
- 2004 sayılı Kanun m. 143/7: Borçlu borcunu her zaman ödeyebilir; ödeme yapılınca, takip geçersiz veya iptal edilmişse ya da alacaklı takibi geri almışsa aciz vesikası sicilden silinir.
- 2004 sayılı Kanun m. 338/2: Hakkında aciz vesikası alınmış borçlu asgari ücretin üstünde bir geçim sürdürüyorsa, alacaklının beş yıl içindeki başvurusu üzerine asgari ücretin üstündeki gelirlerinin en az dörtte birini her ay icra dairesine yatırmak zorundadır; uymazsa bir yıla kadar tazyik hapsine karar verilir.
En çok sorulan sorular
Aciz vesikası alınca borç biter mi?
Hayır. Aciz vesikası borcun kabulünü gösteren bir belgedir. Borç, vesikanın düzenlenmesinden itibaren yirmi yıl boyunca takip edilebilir.
Aciz vesikasındaki borca faiz işler mi?
Hayır. Aciz vesikasında yazılı alacak miktarı için faiz istenemez.
Aciz vesikası sicilden nasıl silinir?
Borcun tamamını aciz vesikasını düzenleyen icra dairesine ödersen vesika sicilden silinir ve sana belge verilir.
Aciz vesikası ne işe yarar?
Alacaklıya ileride takibe devam etme, borçlunun mal kaçırma işlemlerini tasarrufun iptali davasıyla geçersiz kıldırma ve şartları varsa borçlunun gelirinden pay alma imkanı verir.
Borçlu ölürse aciz vesikasındaki borç ne olur?
Alacaklı mirasın açılmasından itibaren bir yıl içinde hakkını aramazsa mirasçılar zamanaşımını ileri sürebilir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.