Borcumdan Fazla Haciz Konuldu: Aşkın Haciz Nedir, Nasıl Kaldırılır?
Küçük bir borç için icra takibi başlatıldı ve alacaklı evine, arabana, banka hesabına ve maaşına aynı anda haciz koydurdu. Haczedilen malların değeri borcun kat kat üzerinde. "Borcumdan fazla haciz konulabilir mi? Aşkın haciz nedir, fazla haciz nasıl kaldırılır?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde aşkın (fazla) haczi ve buna karşı haklarını anlatıyoruz.
Haciz ne kadar konulabilir?
İcra ve İflas Kanununa göre borçlunun malları, alacakları ve haklarından, alacaklının asıl alacağı, faiz ve masraflar dahil bütün alacağına yetecek miktar haczedilir. Ancak bu miktarı aşacak şekilde haciz yapılamaz.
Yani haciz, borcu karşılayacak kadar olmalıdır. Borcu kat kat aşan haczeye "aşkın haciz" veya "fazla haciz" denir ve kanuna aykırıdır.
Değer hesaplanırken nelere bakılır?
Haczin aşkın olup olmadığı değerlendirilirken:
- Haczedilen malların değeri
- Mal üzerinde daha önce konulmuş haciz veya ipotekler
- Malın icra yoluyla satışında elde edilebilecek muhtemel bedel
- Borcun faiz ve masraflarla birlikte toplam tutarı
dikkate alınır. Örneğin üzerinde yüksek bir ipotek bulunan bir evin haczi, evin değeri yüksek olsa bile borcu karşılamayabilir. Bu durumda başka malların da haczedilmesi aşkın sayılmayabilir.
Haciz sırası
Kanun, haczedilecek malların sırası konusunda da kurallar koyar:
- Üzerinde üçüncü kişinin mülkiyet veya rehin hakkı bulunan, başka bir alacaklı tarafından haczedilmiş ya da istihkak iddia edilmiş mallar en sona bırakılır.
- Taşınmaz haczedildiyse ve artırmaya çıkarılmadan önce borçlu borcu karşılayacak bir taşınır mal veya vadesi gelmiş sağlam bir alacak gösterirse, bunlar da haczedilir ve öncelikle bunlar satılır. Bu durumda taşınmaz üzerindeki haciz devam eder; ancak icra dairesi taşınmazın yönetimine ve gelirlerine müdahale etmez.
- Satış bedeli, satış ve muhafaza masraflarını aşmayacağı kesin olan mallar haczedilmez.
Haciz yapan memur, borçlunun ve alacaklının menfaatlerini mümkün olduğunca gözetmek zorundadır.
Aşkın hacze karşı ne yapabilirsin?
İcra müdürlüğüne başvuru
Önce icra dairesine dilekçe vererek borcu aşan hacizlerin kaldırılmasını isteyebilirsin. Dilekçende borcun güncel tutarını ve haczedilen malların değerini göster.
İcra mahkemesine şikayet
İcra müdürü talebini reddederse veya hiç karar vermezse, icra mahkemesine şikayet yoluyla başvurabilirsin. Şikayet, kural olarak işlemin öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde yapılır. İcra mahkemesine şikayeti Hakkını Sor'daki icra mahkemesine şikayet rehberinde bulabilirsin.
Mahkeme, haczedilen malların değerini borçla karşılaştırır ve gerekirse fazla hacizlerin kaldırılmasına karar verir.
Haczedilemeyen mallar
Borcun miktarından bağımsız olarak bazı mallar hiç haczedilemez; örneğin zorunlu ev eşyası. Maaşın ise yalnızca belirli bir kısmı haczedilebilir. Bunları Hakkını Sor'daki haczedilemeyen mallar ve maaş haczi rehberlerinde bulabilirsin.
Haline münasip ev haczi konusunu Hakkını Sor'daki haline münasip ev rehberinde bulabilirsin.
Borcu ödersen
Borcun tamamını ödersen bütün hacizlerin kaldırılmasını isteyebilirsin. Borcu taksitle ödemek için alacaklıyla anlaşma yapılabilir. Bunu Hakkını Sor'daki icra borcunu taksitle ödemek rehberinde bulabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Borcun faiz ve masraflarla birlikte güncel tutarını icra dosyasından öğren.
- Haczedilen bütün malların değerini ve üzerlerindeki ipotek veya hacizleri belirle.
- Borcu karşılayacak bir taşınır veya alacak gösterebiliyorsan icra dairesine bildir.
- İcra dairesine fazla hacizlerin kaldırılması için dilekçe ver.
- Talebin reddedilirse yedi gün içinde icra mahkemesine şikayette bulun.
Dayanak mevzuat
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 85: Borçlunun mallarından ve alacaklarından alacaklının ana, faiz ve masraflar dahil bütün alacaklarına yetecek miktar haczolunur ve bu miktarı aşacak şekilde haciz yapılamaz; üçüncü kişinin hakkı bulunan veya başka alacaklıca haczedilmiş mallar en sona bırakılır; taşınmaz artırmaya çıkarılmadan borçlu borcu karşılayacak taşınır veya sağlam alacak gösterirse bunlar da haczolunur; masrafları aşmayacağı kesin olan şeyler haczolunmaz; haczi koyan memur borçlu ve alacaklının menfaatlerini gözetir.
En çok sorulan sorular
Borcumdan fazla haciz konulabilir mi?
Hayır. Haciz, borcu faiz ve masraflarla birlikte karşılayacak miktarla sınırlıdır.
Aşkın haciz nasıl kaldırılır?
Önce icra dairesine dilekçe verilir. Talep reddedilirse yedi gün içinde icra mahkemesine şikayet yoluna gidilir.
Evim haczedildi, onun yerine başka bir mal gösterebilir miyim?
Evet. Taşınmaz artırmaya çıkarılmadan önce borcu karşılayacak bir taşınır veya sağlam bir alacak gösterirsen, bunlar da haczedilir ve öncelikle bunlar satılır.
İpotekli evimin haczi neden yetmiyor?
İpotek alacağı önce ödeneceği için evin satışından borcunu karşılayacak bedel kalmayabilir. Bu durumda başka malların haczi aşkın sayılmayabilir.
Borcumu ödersem hacizler kalkar mı?
Evet. Borcun tamamını ödersen hacizlerin kaldırılmasını isteyebilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.