Bordro İmzalamak ve Boş Kağıda İmza Attırılması
İşveren her ay sana bordro imzalatıyor ama bordroda fazla mesai yazmıyor ya da maaşın gerçekte aldığından düşük gösteriliyor. Belki de sana boş bir bordro ya da boş bir kağıt imzalatıp "sonra doldururuz" dediler. "Bordro imzalamak zorunda mıyım, imzaladığım bordro yüzünden fazla mesai alamaz mıyım, boş kağıda imza attırmak suç mu?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde ücret bordrosu ve imza konusundaki haklarını anlatıyoruz.
Ücret hesap pusulası nedir?
İşveren, işyerinde ya da bankaya yaptığı ücret ödemelerinde işçiye ücret hesabını gösteren imzalı ya da işyerinin özel işaretini taşıyan bir pusula vermek zorundadır. Bu pusulada şunların ayrı ayrı gösterilmesi gerekir:
- Ödemenin günü ve ilgili olduğu dönem
- Fazla çalışma, hafta tatili, bayram ve genel tatil ücretleri gibi asıl ücrete yapılan eklemeler
- Vergi, sigorta primi, avans, nafaka, icra gibi kesintiler
Uygulamada bu belgeye bordro ya da ücret bordrosu denir.
Ücret bankaya yatırılmalı
Ücretler kural olarak Türk parasıyla işyerinde ya da işçi adına açılan banka hesabına ödenir. Belirli işverenler için ücretlerin banka hesabına yatırılması zorunludur. Bankaya yatırılan maaş, ödenen tutarın en güçlü kanıtıdır.
Maaşın bir kısmı bankadan, bir kısmı elden ödeniyorsa bu durumu Hakkını Sor'daki maaşın asgari ücretten gösterilmesi rehberinde bulabilirsin.
İmzaladığın bordronun önemi
Yargı uygulamasında imzalı bordrolar önemli bir delil olarak kabul edilir:
- Bordroda fazla mesai, hafta tatili ya da bayram çalışması tahakkuk etmiş ve sen bu bordroyu ihtirazi kayıt koymadan imzalamışsan, bordroda gösterilenden daha fazla çalıştığını ispat etmen zorlaşır. Ancak bordrodakinden fazla çalıştığını yazılı delillerle ispat edebilirsin.
- Bordroda fazla mesai hiç gösterilmemişse, imzalamış olsan bile fazla mesai yaptığını tanık ve diğer delillerle ispat edebilirsin.
Bu yüzden imzalamadan önce bordroyu dikkatle oku.
Bordroya ihtirazi kayıt koy
Bordroda eksiklik varsa, örneğin fazla mesain eksik gösterilmişse, imzalarken bordronun üzerine kendi el yazınla şu tür bir not düşebilirsin:
- "İhtirazi kayıtla imzalıyorum."
- "Fazla mesai ücretlerim eksik gösterilmiştir, haklarım saklıdır."
Bu not, ileride açacağın bir davada imzalı bordronun aleyhine kullanılmasını önlemeye yardımcı olur.
İşveren bu notu düşmeni engelliyorsa ya da bordroyu imzalamazsan maaşını ödemeyeceğini söylüyorsa, bu durumu tanıklarla ya da yazışmalarla belgele.
Boş bordro veya boş kağıt imzalatmak
Bazı işverenler işçiye boş bordro, boş kağıt ya da tarihsiz istifa dilekçesi imzalatır. Bu çok tehlikelidir:
- Boş kağıda sonradan istifa dilekçesi, ibraname ya da borç senedi yazılabilir.
- Boş bordroya sonradan istedikleri rakamları yazabilirler.
Asla boş bir belgeye imza atma. Baskı altında imzalamak zorunda kaldıysan:
- Bunu bilen tanıkları belirle.
- Mümkünse yaşadıklarını o gün kendine ya da bir yakınına mesajla yazarak tarih belirle.
- Belgenin aleyhine kullanılması halinde, imzanın boş kağıda atıldığını ve sonradan doldurulduğunu ileri sür.
Açığa atılan imzanın kötüye kullanılması ceza kanununda ayrıca suç olarak düzenlenmiştir. Sana imzalatılan boş bir kağıt aleyhine doldurulduysa savcılığa şikayette bulunabilirsin.
İşverenin zorla istifa dilekçesi imzalatması konusunu Hakkını Sor'daki zorla istifa ettirildim rehberinde, ibranamenin geçerlilik şartlarını ise ibraname rehberinde bulabilirsin.
Bordro verilmiyorsa
İşveren sana ücret hesap pusulası vermiyorsa:
- Pusulanın verilmesini yazılı olarak iste.
- E-Devlet üzerinden SGK hizmet dökümünü ve bildirilen kazancı kontrol et.
- Banka hesap hareketlerini sakla.
- Sonuç alamazsan ALO 170 hattına ya da CİMER'e şikayette bulun.
Kısaca yapılacaklar
- İşveren, ücret ödemelerinde eklemeleri ve kesintileri ayrı ayrı gösteren bir pusula vermek zorundadır.
- İmzalamadan önce bordroyu dikkatle oku.
- Bordroda eksiklik varsa "ihtirazi kayıtla imzalıyorum" yaz.
- Asla boş bir bordroya ya da boş kağıda imza atma.
- Baskı altında imzaladıysan tanıklarını ve yazışmalarını sakla.
- Banka kayıtlarını ve SGK hizmet dökümünü düzenli kontrol et.
Dayanak mevzuat
- 4857 sayılı İş Kanunu m. 37: İşveren, işyerinde veya bankaya yaptığı ödemelerde işçiye ödemenin günü, dönemi, asıl ücrete yapılan eklemeler ve kesintileri ayrı ayrı gösteren imzalı veya işyerinin özel işaretini taşıyan bir pusula vermek zorundadır.
- 4857 sayılı Kanun m. 32/2: Ücret, prim, ikramiye ve benzeri istihkaklar kural olarak Türk parası ile işyerinde veya özel olarak açılan bir banka hesabına ödenir.
En çok sorulan sorular
Bordro imzalamak zorunda mıyım?
Bordro, ücretin ödendiğini gösteren bir belgedir ve işverenler imzalatmak ister. Ancak eksik ya da yanlış bilgi varsa ihtirazi kayıt koyarak imzalayabilirsin.
İmzaladığım bordroda fazla mesai yok, yine de isteyebilir miyim?
Evet. Bordroda fazla mesai hiç gösterilmemişse, imzalamış olsan bile fazla mesai yaptığını tanık ve diğer delillerle ispat edebilirsin.
Bordroya ihtirazi kayıt nasıl konur?
Bordroyu imzalarken üzerine kendi el yazınla "ihtirazi kayıtla imzalıyorum" ya da "eksik ödenen haklarım saklıdır" gibi bir not düşebilirsin.
İşveren boş kağıda imza attırdı, ne yapmalıyım?
Bunu bilen tanıkları belirle ve yaşadıklarını yazılı olarak kayda geçir. Kağıt aleyhine doldurulursa imzanın boş kağıda atıldığını ileri sürebilir ve savcılığa şikayette bulunabilirsin.
İşveren bordro vermiyorsa nereye şikayet ederim?
ALO 170 hattına veya CİMER'e şikayette bulunabilirsin. Ayrıca e-Devlet'ten SGK hizmet dökümünü kontrol et.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.