Boşandıktan Sonra Çocukla Görüşme Hakkı
Boşandıktan sonra çocuğunun velayeti diğer ebeveyne verildiyse, çocuğunla görüşme hakkın devam eder. Ancak eski eşin çocuğu sana göstermiyorsa, görüşme günlerine uymuyorsa ya da çocuğu senden uzaklaştırmaya çalışıyorsa ne yapacağını bilmen gerekir. Bu rehberde çocukla kişisel ilişki kurma hakkını ve bu hakkın nasıl korunacağını anlatıyoruz.
Kişisel ilişki hakkı nedir?
Anne ve babadan her biri, velayeti altında bulunmayan ya da kendisine bırakılmamış olan çocukla uygun bir kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahiptir (TMK md. 323). Bu hak, halk arasında "çocukla görüşme hakkı" olarak bilinir.
Bu hak yalnızca ebeveynin değil, aynı zamanda çocuğun da hakkıdır. Çocuğun her iki ebeveyniyle de bağını sürdürmesi, onun sağlıklı gelişimi için önemlidir.
Görüşme günleri nasıl belirlenir?
Mahkeme boşanma kararıyla birlikte, ya da ayrıca açılacak bir davayla, kişisel ilişkinin zamanını, süresini ve şeklini belirler. Mahkeme bunu yaparken çocuğun yaşını, ihtiyaçlarını, okul düzenini ve tarafların yaşadığı yerleri dikkate alır.
Uygulamada genellikle şu düzenlemeler yapılır:
- Belirli hafta sonları, örneğin ayda iki hafta sonu, belirli saatler arasında.
- Dini bayramların belirli günleri.
- Yaz tatilinde birkaç haftalık bir süre.
- Çocuğun doğum günü ve özel günlerde kısa görüşmeler.
Çok küçük çocuklarda, görüşmeler başlangıçta daha kısa ve gece yatısız olarak belirlenebilir.
Boşanma davası sürerken de mahkemeden geçici olarak kişisel ilişki kurulmasını isteyebilirsin. Dava yıllarca sürebileceği için bu talep çok önemlidir.
Büyükanne ve büyükbabalar
Olağanüstü durumlarda, çocuğun yararına uygun düştüğü takdirde, başka kişilere de, özellikle çocuğun büyükanne ve büyükbabalarına, kişisel ilişki hakkı tanınabilir (TMK md. 325).
Görüşme engellenirse ne yapılır?
Diğer ebeveyn, mahkemenin belirlediği görüşme günlerine uymuyorsa ve çocuğu sana teslim etmiyorsa:
- Mahkeme kararının uygulanması için adliyedeki ilgili birime başvurabilirsin. Çocuğun teslimi, gerekirse uzman kişilerin yardımıyla ve çocuğun psikolojisi gözetilerek yapılır.
- Kararın yerine getirilmesine engel olan ebeveyn hakkında yaptırım uygulanabilir.
- Görüşmenin sürekli olarak engellenmesi, velayetin değiştirilmesi için bir sebep olabilir. Mahkemeler, çocuğu diğer ebeveynden uzaklaştırmaya çalışan tarafın velayet görevini kötüye kullandığını kabul edebilir.
Her engellenen görüşmeyi tarih ve saatiyle not et. Mesajları ve tutanakları sakla.
Kişisel ilişki ne zaman sınırlanır?
Kişisel ilişki kurulması çocuğun huzurunu bozuyorsa, ebeveyn bu hakkı yükümlülüklerine aykırı şekilde kullanıyorsa ya da çocukla ciddi olarak ilgilenmiyorsa, mahkeme bu hakkı sınırlayabilir ya da tamamen kaldırabilir (TMK md. 324).
Örneğin şu durumlarda kişisel ilişki sınırlanabilir:
- Ebeveynin çocuğa şiddet uygulaması ya da çocuğu ihmal etmesi.
- Ebeveynin alkol ya da madde bağımlılığı.
- Çocuğu diğer ebeveyn aleyhine kışkırtması.
- Çocuğu kaçırma riski bulunması.
Bu durumlarda mahkeme görüşmelerin uzman bir kişinin gözetiminde ya da belirli bir yerde yapılmasına karar verebilir.
Görüşme düzenini değiştirmek
Zamanla şartlar değişebilir. Örneğin çocuk büyür, okula başlar ya da ebeveynlerden biri başka bir şehre taşınır. Bu durumlarda aile mahkemesine başvurarak görüşme düzeninin değiştirilmesini isteyebilirsin. Mahkeme, belirli bir olgunluğa erişmiş çocuğun görüşünü de alır.
Nafaka ile görüşme hakkı arasındaki ilişki
Nafaka ödememen, çocuğunla görüşme hakkını ortadan kaldırmaz. Aynı şekilde diğer ebeveyn çocuğu sana göstermiyor diye nafaka ödemeyi bırakamazsın. Bu iki konu birbirinden bağımsızdır. Nafaka borcunu ödemezsen, icra yoluyla takip edilebilir ve yaptırımlarla karşılaşabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Boşanma davası sürerken geçici kişisel ilişki kurulmasını iste.
- Mahkemenin belirlediği görüşme düzenine sen de eksiksiz uy.
- Engellenen her görüşmeyi tarih ve saatiyle kaydet.
- Görüşme engellenirse kararın uygulanması için adliyedeki ilgili birime başvur.
- Engelleme sürekli hâle gelirse velayetin değiştirilmesini değerlendir.
- Şartlar değişirse aile mahkemesinden görüşme düzeninin değiştirilmesini iste.
En çok sorulan sorular
Velayet eski eşimde, çocuğumla görüşme hakkım var mı?
Evet. Velayeti sende olmayan çocukla uygun bir kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkın vardır; bu çocuğun da hakkıdır.
Görüşme günleri genellikle nasıl belirlenir?
Uygulamada belirli hafta sonları, dini bayramların bazı günleri, yaz tatilinde birkaç hafta ve özel günlerde kısa görüşmeler belirlenir.
Boşanma davası sürerken çocuğumu görebilir miyim?
Evet. Dava sürerken mahkemeden geçici kişisel ilişki kurulmasını isteyebilirsin.
Eski eşim çocuğu bana göstermiyor, ne yapmalıyım?
Kararın uygulanması için adliyedeki ilgili birime başvur; her engellenen görüşmeyi tarih ve saatiyle not edip delilleri sakla.
Görüşmenin sürekli engellenmesi velayeti etkiler mi?
Evet. Sürekli engelleme velayetin değiştirilmesi için bir sebep olabilir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.