Boşanma Davası Sürerken Eş Ölürse Ne Olur? Miras ve Mirasçıların Davaya Devamı
Boşanma davası sürüyordu ve eşin vefat etti. Ya da sen davayı açan taraftın, eşin öldü ve şimdi ailesi "miras alamazsın" diyor. "Boşanma davası sürerken eş ölürse ne olur? Mirasçı olur muyum? Ölüm aylığı alabilir miyim?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde boşanma davası devam ederken eşlerden birinin ölümünün sonuçlarını anlatıyoruz.
Ölümle evlilik sona erer, boşanma davası konusuz kalır
Eşlerden birinin ölümüyle evlilik zaten sona erer. Bu nedenle boşanma davası, boşanma kararı verilmesi bakımından konusuz kalır. Mahkeme artık "boşanmaya" karar veremez.
Ancak ölüm, sağ kalan eşin miras hakkı açısından önemli sonuçlar doğurabilir.
Kural: Sağ kalan eş mirasçıdır
Boşanma kararı kesinleşmeden eşlerden biri ölürse, ölüm anında hukuken evlilik devam ettiği için sağ kalan eş kural olarak yasal mirasçıdır. Eşin miras payı, birlikte mirasçı olduğu kişilere göre dörtte bir, yarı, dörtte üç veya tamamdır. Bunu Hakkını Sor'daki yasal mirasçılar ve miras payları rehberinde bulabilirsin.
İstisna: Mirasçıların davaya devam etmesi
Kanun bu kurala önemli bir istisna getirir. Boşanma davası devam ederken ölen eşin mirasçılarından biri davaya devam eder ve sağ kalan eşin kusuru ispatlanırsa, sağ kalan eş:
- Ölen eşin yasal mirasçısı olamaz
- Ölen eşin boşanmadan önce yaptığı vasiyetname gibi ölüme bağlı tasarruflarla kendisine sağlanan hakları, aksi tasarruftan anlaşılmadıkça kaybeder
Yani sağ kalan eşin mirasçı olup olmayacağı, mirasçıların davayı sürdürüp sürdürmemesine ve sağ kalan eşin kusurunun ispatlanmasına bağlıdır.
Hangi durumda mirasçılar davaya devam edebilir?
Uygulamada şu şartlar aranır:
- Boşanma davası ölümden önce açılmış olmalıdır.
- Davaya devam etmek isteyen ölen eşin mirasçısı olmalıdır; örneğin çocukları, anne babası veya kardeşleri.
- Mirasçılardan birinin davaya devam etmek istediğini mahkemeye bildirmesi yeterlidir.
Uygulamada, davayı açan ölen eş olsun ya da olmasın, ölen eşin mirasçıları davaya devam edebilir. Önemli olan, sağ kalan eşin kusurlu olduğunun ispatlanmasıdır.
Mahkeme, davaya devam edilmesi halinde boşanmaya değil, sağ kalan eşin kusurlu olup olmadığına karar verir.
Sağ kalan eş kusursuzsa
Mirasçılar davaya devam etse bile sağ kalan eşin kusuru ispatlanamazsa, sağ kalan eş mirasçı olmaya devam eder.
Ayrıca kusurun tamamen sağ kalan eşe ait olması gerekmez; uygulamada sağ kalan eşin kusurunun ispatlanması aranır. Kusur oranının değerlendirilmesi mahkemenin takdirindedir.
Ölüm aylığı ne olur?
Boşanma kararı kesinleşmeden eşin ölmesi halinde sağ kalan eş, şartları taşıyorsa SGK'dan dul aylığı için başvurabilir. Ancak mirasçıların davaya devam etmesi ve kusur tespiti, SGK uygulamasında ayrıca değerlendirilebilir. Bu konuda SGK'ya ve bir avukata danışmak faydalıdır. Ölüm aylığını Hakkını Sor'daki ölüm aylığı rehberinde bulabilirsin.
Mal rejimi alacakları
Ölümle mal rejimi de sona erer. Sağ kalan eşin ölen eşin mallarındaki katılma alacağı veya katkı payı alacağı ile ölen eşin mirasçılarının sağ kalan eşten alacakları ayrıca tasfiye edilir. Bu, miras paylaşımından önce yapılır. Bunu Hakkını Sor'daki boşanmada katkı payı rehberinde bulabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Boşanma kararının kesinleşip kesinleşmediğini kontrol et.
- Kesinleşmediyse sağ kalan eşin kural olarak mirasçı olduğunu bil.
- Ölen eşin mirasçılarından biri davaya devam etmek isterse, mahkemeye bildirmelidir.
- Davaya devam edilirse kusurla ilgili delilleri ve tanıkları hazırla.
- Mirasçılık belgesi alırken davanın sonucunu bekle.
- Mal rejimi alacaklarını ve ölüm aylığı hakkını ayrıca değerlendir.
Dayanak mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 181/1: Boşanan eşler bu sıfatla birbirlerinin yasal mirasçısı olamaz ve boşanmadan önce yapılmış ölüme bağlı tasarruflarla kendilerine sağlanan hakları, aksi tasarruftan anlaşılmadıkça kaybeder.
- 4721 sayılı Kanun m. 181/2: Boşanma davası devam ederken ölen eşin mirasçılarından birisinin davaya devam etmesi ve diğer eşin kusurunun ispatlanması halinde de birinci fıkra hükmü uygulanır.
- 4721 sayılı Kanun m. 499: Sağ kalan eş, altsoyla birlikte mirasın dörtte birine, ana ve baba zümresiyle birlikte yarısına, büyük ana ve büyük baba zümresiyle birlikte dörtte üçüne, bunlar da yoksa tamamına mirasçı olur.
En çok sorulan sorular
Boşanma davası sürerken eş ölürse miras alınır mı?
Kural olarak evet, sağ kalan eş mirasçıdır. Ancak ölen eşin mirasçılarından biri davaya devam eder ve sağ kalan eşin kusuru ispatlanırsa mirasçı olamaz.
Ölen eşin ailesi davaya devam edebilir mi?
Evet. Ölen eşin mirasçılarından biri davaya devam edebilir. Mahkeme bu durumda sağ kalan eşin kusurunu inceler.
Mahkeme boşanmaya karar verir mi?
Hayır. Ölümle evlilik zaten sona erdiği için boşanmaya karar verilmez; yalnızca kusur değerlendirilir.
Kusurum ispatlanmazsa ne olur?
Mirasçı olmaya devam edersin.
Boşanma kararı verildi ama kesinleşmeden eşim öldü. Mirasçı olur muyum?
Karar kesinleşmeden ölüm gerçekleştiyse evlilik ölümle sona ermiş sayılır. Bu durumda da mirasçıların davaya devam etmesi ve kusurunun ispatı halinde mirasçılık kaybedilebilir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.