Boşanmada Mal Kaçırma: Eşim Malını Akrabasına Devretti, Ne Yapabilirim?
Boşanma kapıda ve eşinin evlilik içinde aldığınız evi, arabayı ya da birikimleri annesinin, kardeşinin üzerine geçirdiğini öğrendin. Belki de banka hesabındaki parayı bir anda çekti. "Boşanmada mal kaçırma nasıl önlenir, eşimin akrabasına devrettiği malı geri alabilir miyim?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde boşanma öncesinde ve sırasında mal kaçırmaya karşı haklarını anlatıyoruz.
Neden mal kaçırılır?
Eşler başka bir mal rejimi seçmediyse, aralarında edinilmiş mallara katılma rejimi geçerlidir. Boşanmada her eş, diğerinin evlilik süresince edindiği mallardaki artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi olur.
Bazı eşler bu payı ödememek için boşanmadan önce malları yakınlarına devreder, satmış gibi gösterir ya da paraları çeker. Kanun bu tür davranışlara karşı koruma sağlar.
Mal paylaşımının genel kurallarını Hakkını Sor'daki boşanmada mal paylaşımı rehberinde bulabilirsin.
Kaçırılan mallar paylaşıma dahil edilir
Kanuna göre şu kazandırmalar, sanki hiç devredilmemiş gibi değer olarak edinilmiş mallara eklenir:
- Eşlerden birinin, mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan, olağan hediyeler dışında yaptığı karşılıksız kazandırmalar
- Bir eşin evlilik süresince diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla yaptığı devirler
Boşanmada mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarih itibarıyla sona erer. Yani dava tarihinden geriye doğru bir yıl içinde yapılan karşılıksız devirler, senin rızan yoksa hesaba katılır. Katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirlerde ise bir yıllık sınır aranmaz.
Örnek: Eşin, boşanma davası açılmadan altı ay önce ortak birikimlerinizle aldığınız arabayı bedelsiz olarak kardeşinin üzerine geçirdi. Bu araba, mal paylaşımında eşinin edinilmiş malları arasında değer olarak hesaba katılır.
Malı alan üçüncü kişiye karşı da dava açılabilir
Kaçırılan malın değeri hesaba katılsa bile, eşinin elinde bu alacağı ödeyecek kadar mal kalmamış olabilir. Kanun bu durumu da düşünmüştür:
Borçlu eşin malvarlığı katılma alacağını karşılamazsa, alacaklı eş, karşılıksız kazandırmalardan yararlanan üçüncü kişilerden eksik kalan miktarı isteyebilir.
Bu dava, hakkının zedelendiğini öğrendiğin tarihten itibaren bir yıl ve her halde mal rejiminin sona ermesinden itibaren beş yıl içinde açılmalıdır.
Ayrıca kaçırma işlemine ilişkin davada verilen karar, dava kendisine ihbar edilmişse, malı alan üçüncü kişiye karşı da ileri sürülebilir. Bu yüzden davada malı alan kişiye davanın ihbar edilmesini istemelisin.
Mal kaçırmayı önceden önlemek
Mal kaçırıldıktan sonra peşine düşmek uzun ve zor bir süreçtir. Bu yüzden önlem almak daha etkilidir.
Tedbir kararı istemek
Boşanma davası açılınca hakim, davanın devamı süresince eşlerin mallarının yönetimine ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden alır. Sen de dava dilekçende, eşinin üzerindeki taşınmazlara ve araçlara tedbir konulmasını açıkça isteyebilirsin.
Mahkeme tedbir kararı verirse bu karar tapu ve trafik siciline işlenir. Böylece eşin bu malları başkasına devredemez.
Evlilik birliğinin korunması kapsamında tasarruf kısıtlaması
Boşanma davası açılmadan önce de ailenin ekonomik varlığının korunması gerekiyorsa, hakimden eşinin belirli malları üzerindeki tasarruflarının ancak senin rızanla yapılabileceğine karar vermesini isteyebilirsin. Hakim taşınmaz üzerinde tasarruf yetkisini kaldırırsa bu durum tapu kütüğüne şerh edilir.
İhtiyati tedbir
Hakkının elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da imkansız hale geleceğinden endişe ediyorsan, mal rejiminin tasfiyesi davasında da ihtiyati tedbir isteyebilirsin. İhtiyati tedbir konusunu Hakkını Sor'daki ihtiyati tedbir rehberinde bulabilirsin.
Aile konutu şerhi
Oturduğunuz ev eşinin adına kayıtlıysa, tapuya aile konutu şerhi koydurarak evin senin rızan olmadan satılmasını engelleyebilirsin. Bu konuyu Hakkını Sor'daki aile konutu şerhi rehberinde bulabilirsin.
Muvazaalı satışlar
Eşin bir malı gerçekte bedelsiz devretmiş ama tapuda satış gibi göstermiş olabilir. Buna muvazaa denir. Bu durumda işlemin gerçekte bağış olduğunu ispat etmen gerekir. Şu deliller önemlidir:
- Malı alan kişinin bu bedeli ödeyecek mali gücünün olmaması
- Satış bedelinin gerçek değerin çok altında gösterilmesi
- Devirden sonra eşinin malı kullanmaya devam etmesi
- Devrin boşanma sürecine çok yakın bir tarihte yapılması
- Banka kayıtlarında para transferinin olmaması
Hangi delilleri toplamalısın?
- Tapu ve araç kayıtları ile devir tarihleri
- Banka hesap hareketleri ve para çekme kayıtları
- Devrin yapıldığı tarihe ait mesajlar ve yazışmalar
- Durumu bilen tanıklar
Mahkemeden tapu müdürlüğüne, trafik tescil birimine ve bankalara yazı yazılmasını isteyerek eşinin mal varlığındaki değişiklikleri ortaya çıkarabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Boşanma davası açarken eşinin üzerindeki taşınmaz ve araçlara tedbir konulmasını iste.
- Ev eşinin adınaysa aile konutu şerhi koydur.
- Dava tarihinden önceki bir yıl içinde rızan olmadan yapılan karşılıksız devirler paylaşıma eklenir.
- Katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirler de hesaba katılır.
- Eşinin malı yetmezse malı alan üçüncü kişiden eksik kalan miktarı isteyebilirsin.
- Üçüncü kişiye karşı dava süresi öğrenmeden itibaren bir yıl, her halde beş yıldır.
- Tapu, araç ve banka kayıtlarını delil olarak topla.
Dayanak mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 169: Boşanma davası açılınca hakim, eşlerin mallarının yönetimine ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden alır.
- 4721 sayılı Kanun m. 199: Ailenin ekonomik varlığının korunması gerektirdiği ölçüde hakim, eşlerden birinin belirli malvarlığı değerlerine ilişkin tasarruflarının ancak diğer eşin rızasıyla yapılabileceğine karar verebilir ve taşınmazda bunu tapuya şerh ettirir.
- 4721 sayılı Kanun m. 225/2: Boşanma halinde mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer.
- 4721 sayılı Kanun m. 229: Mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan yapılan karşılıksız kazandırmalar ile katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirler edinilmiş mallara değer olarak eklenir.
- 4721 sayılı Kanun m. 241: Borçlu eşin malvarlığı katılma alacağını karşılamazsa alacaklı eş, karşılıksız kazandırmalardan yararlanan üçüncü kişilerden eksik kalan miktarı, öğrenmeden itibaren bir yıl ve her halde beş yıl içinde isteyebilir.
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 389: Hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı veya imkansız hale geleceği endişesi varsa ihtiyati tedbir kararı verilebilir.
En çok sorulan sorular
Eşim boşanmadan önce malını annesine devretti, ne yapabilirim?
Devir dava tarihinden önceki bir yıl içinde rızan olmadan karşılıksız yapıldıysa ya da katılma alacağını azaltmak kastıyla yapıldıysa, bu malın değeri paylaşımda hesaba katılır. Eşinin malı yetmezse annesinden eksik kalan miktarı isteyebilirsin.
Boşanmada mal kaçırmayı nasıl önlerim?
Boşanma davasıyla birlikte eşinin üzerindeki taşınmaz ve araçlara tedbir konulmasını iste. Ev eşinin adınaysa aile konutu şerhi koydur.
Boşanma davası açmadan tedbir konulabilir mi?
Evet. Ailenin ekonomik varlığının korunması gerekiyorsa, evlilik birliğinin korunması kapsamında hakimden eşinin belirli mallar üzerindeki tasarruflarının senin rızana bağlanmasını isteyebilirsin.
Eşim banka hesabındaki parayı çekti, paylaşıma dahil olur mu?
Paranın nereye gittiği önemlidir. Karşılıksız olarak başkasına verildiyse ya da katılma alacağını azaltmak için harcandıysa hesaba katılabilir. Banka kayıtlarının mahkemece getirtilmesini iste.
Malı alan üçüncü kişiye kaç yıl içinde dava açılır?
Hakkının zedelendiğini öğrendiğin tarihten itibaren bir yıl ve her halde mal rejiminin sona ermesinden itibaren beş yıl içinde açılmalıdır.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.