YouTube

Boşanmada Nafaka Nasıl Hesaplanır? Kimler Nafaka Alabilir?

**Anahtar kelimeler:** boşanmada nafaka, nafaka nasıl hesaplanır, yoksulluk nafakası, iştirak nafakası, tedbir nafakası, nafaka miktarı, nafaka artırımı

Boşanmada nafaka nedir?

Nafaka, kanunda belirtilen koşulların gerçekleşmesi hâlinde bir kişinin diğerine veya ortak çocuğun bakımına katkı amacıyla yaptığı düzenli ya da belirli biçimde kararlaştırılmış ödemedir. Boşanma hukukunda tek bir nafaka türü bulunmaz. Tedbir nafakası, yoksulluk nafakası ve iştirak nafakası farklı amaçlara ve şartlara sahiptir.

Nafaka miktarı her dosyada aynı şekilde hesaplanmaz. Kanunda bütün uyuşmazlıklar için geçerli sabit bir yüzde veya tek bir hesaplama formülü öngörülmemiştir. Mahkeme; tarafların gelirini, zorunlu giderlerini, yaşam koşullarını, ihtiyaçları ve çocuk söz konusuysa çocuğun yararını değerlendirir.

Boşanmada nafaka türleri nelerdir?

1. Tedbir nafakası

Tedbir nafakası, boşanma davası devam ederken eşin veya çocukların geçimini sağlamak amacıyla gündeme gelebilir. TMK m. 169 uyarınca hâkim, boşanma davası açıldığında eşlerin barınması, geçimi ve çocukların bakımı için gerekli geçici önlemleri re’sen alır.

Tedbir nafakası için boşanma kararının kesinleşmesi beklenmez. Dava süresince ekonomik açıdan desteğe ihtiyaç duyan eş veya çocuklar bakımından geçici koruma sağlanması amaçlanır.

2. Yoksulluk nafakası

TMK m. 175’e göre boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru diğer taraftan daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer eşten mali gücü oranında nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.

Bu hükümden anlaşılacağı üzere yoksulluk nafakası bakımından temel değerlendirme, boşanmanın kişinin ekonomik durumuna etkisi ve tarafların kusur durumudur. Nafaka talep eden kişinin kusurunun daha ağır olmaması gerekir. Talep eden eşin mutlaka tamamen kusursuz olması şartı aranmaz.

Yoksulluk değerlendirmesi, kişinin yalnızca çalışıp çalışmadığına bakılarak yapılmaz. Gelir, malvarlığı, zorunlu giderler, çalışma kapasitesi ve ekonomik koşullar birlikte ele alınabilir.

3. İştirak nafakası

İştirak nafakası, velayet kendisine verilmeyen ebeveynin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmasıdır. TMK m. 182, velayet kendisine verilmeyen eşin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılma yükümlülüğünü düzenler.

Bu nafaka eşin kişisel geçimini değil, çocuğun ihtiyaçlarını karşılamayı hedefler. Çocuğun yaşı, eğitim durumu, sağlık ihtiyaçları, barınma ve beslenme giderleri ile ebeveynlerin mali güçleri değerlendirilir.

Çocuğun nafaka hakkı, anne veya babanın kişisel anlaşmazlığından bağımsızdır. Ebeveynlerin protokolde çocuk için nafaka ödenmemesini kararlaştırmış olması, her durumda çocuğun ileride nafaka talep etmesini engellemez.

Nafaka miktarı nasıl hesaplanır?

Nafaka için her olaya uygulanabilecek sabit bir maaş yüzdesi yoktur. Mahkeme, somut olayın koşullarını değerlendirerek hakkaniyete uygun miktarı belirler.

Eşin gelir ve malvarlığı

Tarafların maaşları, serbest meslek gelirleri, kira gelirleri, düzenli kazançları ve ekonomik değer taşıyan malvarlığı unsurları değerlendirmede önem taşıyabilir. Gelirin yalnızca bordroda görünen tutardan ibaret olmadığı durumlarda diğer ekonomik kaynaklar da incelenebilir.

Zorunlu giderler ve yaşam koşulları

Kira, barınma, sağlık, ulaşım ve temel yaşam giderleri dikkate alınabilir. Nafaka miktarının belirlenmesinde tarafların gerçek ihtiyaçları ile ödeme gücü arasında denge kurulması amaçlanır.

Çocuğun ihtiyaçları

İştirak nafakasında çocuğun yaşı, okul giderleri, sağlık ve özel bakım ihtiyaçları, ulaşım ve sosyal gelişim giderleri önem taşır. Ebeveynlerin gelirleri ve çocuğun bakımını fiilen üstlenen tarafın emeği de değerlendirmeye konu olabilir.

Kusur ve yoksulluk koşulu

Yoksulluk nafakasında TMK m. 175’teki kusur ölçütü uygulanır. İştirak nafakasında ise temel mesele çocuğun ihtiyaçları ve anne-babanın mali gücüdür; çocuğun nafaka hakkı eşlerin kusur tartışmasına indirgenemez.

Nafaka talebi ne zaman ve nasıl yapılır?

Nafaka, boşanma davası sırasında talep edilebilir. Dava sürerken tedbir nafakası; boşanma kararıyla birlikte koşulları varsa yoksulluk ve iştirak nafakası gündeme gelebilir.

Talebin dilekçede açıkça belirtilmesi, hangi nafaka türünün istendiğinin açıklanması ve ekonomik durumun belgelenmesi yararlıdır. Maaş bordroları, kira sözleşmeleri, banka kayıtları, düzenli gider belgeleri ve çocuğun eğitim veya sağlık masrafları somut olay bakımından önem taşıyabilir.

Nafaka artırılabilir veya azaltılabilir mi?

Evet. Nafaka kararı verildikten sonra koşullar değişebilir. TMK m. 176, irat biçiminde hükmedilen nafakanın belirli hâllerde sona ermesini ve koşullara göre değişmesini düzenler. Nafakanın artırılması veya azaltılması talebi, tarafların ekonomik durumundaki değişiklikler ve hakkaniyet ölçütü çerçevesinde incelenebilir.

Örneğin nafaka alan kişinin ihtiyaçları artmış, nafaka ödeyenin geliri önemli ölçüde yükselmiş veya ekonomik koşullar değişmiş olabilir. Tersi durumda, nafaka yükümlüsünün gelir kaybı ya da nafaka alacaklısının yoksulluğunun ortadan kalkması gibi olgular da değerlendirilir.

Nafakanın kendiliğinden artırıldığı düşünülmemelidir. Kararda artış koşulu belirlenmemişse veya değişiklik için mahkeme kararı gerekiyorsa usulüne uygun başvuru yapılmalıdır.

Nafaka hangi hâllerde sona erer?

Yoksulluk nafakası bakımından TMK m. 176’da düzenlenen sona erme ve kaldırılma sebepleri önemlidir. İrat biçiminde ödenmesine karar verilen nafaka, nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar. Nafaka alacaklısının evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâllerinde mahkeme kararıyla kaldırılabilir.

İştirak nafakasında çocuğun ergin olması temel bir dönüm noktasıdır. Ancak eğitim devamı ve kanunun ilgili hükümleri çerçevesinde yardım nafakası gibi farklı hukuki talepler gündeme gelebilir. Çocuğun ergin olmasıyla her türlü destek yükümlülüğünün her durumda otomatik biçimde sona erdiği varsayılmamalıdır.

Nafaka ödenmezse ne yapılabilir?

Mahkeme kararına dayalı nafaka ödenmiyorsa, alacaklı yasal takip yollarına başvurabilir. Nafaka alacağı için icra takibi gündeme gelebilir. Nafaka kararının kapsamı, muacceliyet tarihleri ve takip türü somut dosyaya göre değerlendirilmelidir.

Ödeme yapılmadığı iddiasıyla doğrudan cezai sonuç doğacağı düşünülmemelidir. İcra ve İflas Kanunu’ndaki nafaka yükümlülüğüne aykırılığa ilişkin hükümler, kanuni şartlar ve usul çerçevesinde uygulanır.

Sıkça sorulan sorular

Nafaka maaşın yüzde kaçı olarak belirlenir?

Kanunda her dosya için geçerli sabit bir oran yoktur. Mahkeme gelir, gider, ihtiyaç, ödeme gücü ve hakkaniyet ölçütlerini değerlendirir.

Çalışan eş yoksulluk nafakası alabilir mi?

Çalışıyor olmak tek başına nafaka talebini ortadan kaldırmaz. Çalışanın geliri, yaşam giderleri ve boşanma sonrasında yoksulluğa düşüp düşmeyeceği değerlendirilir.

Erkek eş nafaka alabilir mi?

Evet. Kanun, yoksulluk nafakasını kadın veya erkek için ayrıcalıklı biçimde düzenlemez. Şartları taşıyan eş nafaka isteyebilir.

Çocuk için iştirak nafakası neye göre belirlenir?

Çocuğun ihtiyaçları ve anne-babanın mali güçleri dikkate alınır. Çocuğun eğitim, sağlık, barınma ve bakım giderleri önemlidir.

Anlaşmalı boşanmada nafaka istenmezse sonradan istenebilir mi?

Yoksulluk nafakası yönünden protokol ve kesinleşen kararın içeriği önemlidir. İştirak nafakası ise çocuğun hakkıyla bağlantılıdır ve koşullar değiştiğinde ayrıca talep konusu olabilir. Her iki konuda da protokolün tam metni ve kararın kapsamı incelenmelidir.

Nafaka her yıl otomatik artar mı?

Mahkeme kararında artış ölçütü bulunuyorsa bu hüküm uygulanabilir. Böyle bir hüküm yoksa artış için koşullara göre dava veya talep gerekebilir.

Sonuç

Boşanmada nafaka miktarı, tek bir matematiksel formülle belirlenmez. Tedbir, yoksulluk ve iştirak nafakası farklı amaçlara hizmet eder ve farklı hukuki koşullara tabidir. Özellikle çocuk için iştirak nafakası belirlenirken çocuğun ihtiyaçları ve ebeveynlerin mali gücü; yoksulluk nafakasında ise boşanma sonrası ekonomik durum ve kusur ölçütü dikkate alınır.

Sana bu konuda tavsiye ettiğimiz siteler

Bu konuda bu siteler sana yardımcı olabilir.

Soru sor Danışmanlık al