Bozuk veya Tarihi Geçmiş Gıda Satmanın Cezası: Bozulmuş Gıda ve İlaç Ticareti Suçu
Marketten aldığın tavuk eve geldiğinde kokuyordu, etiketi de değiştirilmiş gibi görünüyordu. Ya da bir lokantada yediğin yemekten sonra hastanelik oldun ve mutfakta bozulmuş malzeme kullanıldığını öğrendin. Belki de sahte etiketle satılan bir takviye ürünü kullandın. "Bozuk gıda satmanın cezası var mı, kime şikayet etmeliyim?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde bozulmuş veya değiştirilmiş gıda ve ilaç satışı suçunu ve yapabileceklerini anlatıyoruz.
Suç nasıl oluşur?
İnsanların hayatını ve sağlığını tehlikeye sokacak şekilde bozulmuş veya değiştirilmiş her türlü yiyecek, içecek veya ilacı:
- Satan,
- Tedarik eden,
- Satmak için elinde bulunduran,
kişi bu suçu işler. Örneğin:
- Son kullanma tarihi geçmiş ve bozulmuş etin etiketini değiştirip satmak,
- İçine sağlığa zararlı maddeler katılmış içecek satmak,
- Sahte veya içeriği değiştirilmiş ilaç satmak,
- Bozulduğunu bildiği malzemeyle yemek yapıp müşteriye sunmak.
Suç için ürünün sağlığı tehlikeye sokacak düzeyde bozulmuş veya değiştirilmiş olması yeterlidir; birinin zehirlenmesi şart değildir.
Cezası nedir?
Bu suçun cezası bir yıldan beş yıla kadar hapis ve bin beş yüz güne kadar adli para cezasıdır. Suç, eczacılık, lokantacılık gibi resmi izne dayalı bir meslek kapsamında işlenirse ceza üçte bir oranında artırılır.
Suç şikayete bağlı değildir; savcılık öğrendiğinde kendiliğinden soruşturur.
Bozuk gıda nedeniyle biri zehirlenir veya ölürse, satıcı ayrıca yaralama veya öldürme suçlarından da sorumlu tutulabilir.
Her bozuk ürün bu suçu oluşturur mu?
Hayır. Örneğin yalnızca tadı bozulmuş, bayatlamış ama sağlığa zarar vermeyen bir ürün bu suçu oluşturmayabilir. Ancak bu durumda da ayıplı mal kuralları devreye girer ve ürünün değişimini veya parasının iadesini isteyebilirsin. Ayrıntılar için Hakkını Sor'daki ayıplı mal rehberine bakabilirsin.
Son kullanma tarihi geçmiş ürünlerin satışa sunulması da tek başına idari yaptırım gerektiren bir aykırılıktır; il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğüne şikayet edilebilir.
Ne yapmalısın?
- Ürünü atma; ambalajı, etiketi ve fişiyle birlikte buzdolabında sakla.
- Ürünün, etiketin ve son kullanma tarihinin fotoğrafını çek.
- Hastalandıysan hemen doktora git ve tanının yazılı olduğu raporu al.
- Alo 174 Gıda Hattını arayarak veya tarım ve orman müdürlüğüne başvurarak şikayette bulun; denetim ve numune alımı istenebilir.
- Sağlığı tehlikeye sokan bir durum varsa Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulun.
- Zehirlendiysen tedavi giderlerin, iş göremediğin günler ve manevi zararın için tazminat isteyebilirsin. Bunun için Hakkını Sor'daki gıda zehirlenmesi rehberine bakabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Ürünü, ambalajını ve fişini sakla, fotoğrafını çek.
- Hastalandıysan doktor raporu al.
- Alo 174'e veya tarım ve orman müdürlüğüne şikayet et.
- Sağlığı tehlikeye sokan durumlarda savcılığa suç duyurusunda bulun.
- Zararın için tazminat ve ayıplı mal haklarını kullan.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 186/1: Kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye sokacak biçimde bozulmuş veya değiştirilmiş yiyecek, içecek veya ilaçları satan, tedarik eden veya bulunduran kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve bin beş yüz güne kadar adli para cezası verilir.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 186/2: Suçun resmi izne dayalı bir meslek ve sanatın icrası kapsamında işlenmesi halinde ceza üçte bir oranında artırılır.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 89: Taksirle başkasının sağlığının bozulmasına neden olan kişiye dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası verilir.
En çok sorulan sorular
Bozuk gıda satmanın cezası ne?
Sağlığı tehlikeye sokacak şekilde bozulmuş gıdayı satan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve bin beş yüz güne kadar adli para cezası verilir.
Lokantada bozuk yemek verilirse ceza artar mı?
Suç resmi izne dayalı bir meslek kapsamında işlenirse ceza üçte bir oranında artırılır.
Kimse zehirlenmediyse de suç olur mu?
Evet. Ürünün sağlığı tehlikeye sokacak şekilde bozulmuş olması yeterlidir; birinin zehirlenmesi şart değildir.
Bozuk gıdayı nereye şikayet ederim?
Alo 174 Gıda Hattına, il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğüne başvurabilir; sağlığı tehlikeye sokan durumlarda savcılığa suç duyurusunda bulunabilirsin.
Zehirlendim, tazminat alabilir miyim?
Evet. Tedavi giderlerin, çalışamadığın günlerin kaybı ve manevi zararın için satıcıdan tazminat isteyebilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.