Ceza Davasında Duruşmaya Gitmezsem Ne Olur? Vareste Tutulma ve Segbis
Hakkında açılan ceza davasının duruşması başka bir şehirde, ya da işin, sağlığın veya yurt dışında olman nedeniyle duruşmaya gidemiyorsun. "Ceza davasında duruşmaya gitmezsem ne olur, yokluğumda karar verilir mi, duruşmadan bağışık tutulabilir miyim?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde ceza davasında sanığın duruşmaya katılmamasının sonuçlarını anlatıyoruz.
Kural: Sanık olmadan duruşma yapılmaz
Kanunun ayrık tuttuğu haller dışında, hazır bulunmayan sanık hakkında duruşma yapılmaz. Gelmemesinin geçerli bir nedeni olmayan sanığın zorla getirilmesine karar verilir.
Tutuklu olmayan sanığa gönderilen çağrı kağıdında da mazeretsiz gelmezse zorla getirileceği yazılır.
Zorla getirme kararını Hakkını Sor'daki zorla getirme kararı rehberinde bulabilirsin.
Yokluğunda karar verilebilecek haller
Bazı durumlarda sanık gelmese de dava sonuçlandırılabilir:
Beraat gibi lehine kararlar
Mahkeme, toplanan delillere göre mahkumiyet, ceza verilmesine yer olmadığı ve güvenlik tedbiri dışında bir karar verilmesi gerektiği kanısına varırsa, sorgun yapılmamış olsa bile dava yokluğunda bitirilebilir. Örneğin beraat kararı yokluğunda verilebilir.
Sadece adli para cezası gerektiren suçlar
Suç yalnız veya birlikte adli para cezasını ya da müsadereyi gerektiriyorsa, sanık gelmese bile duruşma yapılabilir.
Sorgusu yapıldıktan sonra ayrılan sanık
Mahkemeye gelen sanık duruşmadan ayrılırsa veya ara verilen oturuma gelmezse, sorgusu daha önce yapılmışsa ve hazır bulunması gerekli görülmezse dava yokluğunda bitirilebilir.
Duruşmadan bağışık tutulma
Mahkemece sorgusu yapılmış sanık ya da bu konuda yetki verdiği avukatı isterse, mahkeme sanığı sonraki duruşmalarda hazır bulunmaktan bağışık tutabilir. Uygulamada buna duruşmadan vareste tutulma denir.
Bu sayede ilk duruşmada ifadeni verdikten sonra her duruşmaya gitmek zorunda kalmayabilirsin. Bunun için mahkemeye dilekçe vererek talepte bulunmalısın.
Başka bir şehirdeysen
Alt sınırı beş yıl veya daha fazla hapis cezası gerektiren suçlar hariç, sanığın sorgusu istinabe yoluyla, yani bulunduğu yerdeki bir mahkeme aracılığıyla yapılabilir. Sorgudan önce sana, ifadeni davanın görüldüğü mahkemede vermek isteyip istemediğin sorulur.
Hakim veya mahkemenin zorunlu gördüğü hallerde, yurt içindeki sanığın sorgusu ses ve görüntü aktarımıyla yapılabilir ya da duruşmalara bu şekilde katılmasına karar verilebilir. Uygulamada bu sisteme SEGBİS denir.
Yurt dışındaysan
Yurt dışında bulunan sanığın duruşma tarihinde hazır bulunması zorsa, bu tarihten önce duruşma açılarak veya istinabe yoluyla sorgusu yapılabilir. Bu konuda mahkemeye önceden başvurmalısın.
Avukatın katılabilir
Sanık hazır bulunmasa da avukatı bütün oturumlarda hazır bulunma yetkisine sahiptir. Gidemediğin duruşmalarda avukatın savunmanı sürdürebilir.
Yokluğunda karar verildiyse
Duruşma sen hazır bulunmadan yapıldıysa, mahkemenin karar ve işlemlerinin sana tebliğinden itibaren bir hafta içinde, kanuni bir nedene dayanarak eski hale getirme isteminde bulunabilirsin. Bu yol, süreyi kaçırmanın sonuçlarını gidermek için kullanılır.
Karara karşı ayrıca istinaf veya temyiz yoluna başvurabilirsin. Bunu Hakkını Sor'daki istinaf ve temyiz rehberinde bulabilirsin.
Hukuk davalarında duruşmaya gitmemenin sonuçları farklıdır. Bunu Hakkını Sor'daki duruşmaya gitmezsem ne olur rehberinde bulabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Ceza davasında kural olarak sanık olmadan duruşma yapılmaz.
- Mazeretsiz gelmezsen zorla getirilmene karar verilebilir.
- Gidemeyeceksen mazeretini belgeleriyle önceden mahkemeye bildir.
- Sorgun yapıldıktan sonra duruşmadan bağışık tutulmayı isteyebilirsin.
- Başka şehirdeysen istinabe veya SEGBİS ile ifade verebilirsin.
- Avukatın, sen olmasan da bütün duruşmalara katılabilir.
Dayanak mevzuat
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 193: Hazır bulunmayan sanık hakkında duruşma yapılmaz, geçerli nedeni olmayan sanığın zorla getirilmesine karar verilir; mahkumiyet, ceza verilmesine yer olmadığı ve güvenlik tedbiri dışında bir karar verilecekse dava yokluğunda bitirilebilir.
- 5271 sayılı Kanun m. 194-195: Sorgusu yapılmış ve savuşan sanığın davası yokluğunda bitirilebilir; yalnız veya birlikte adli para cezası ya da müsadere gerektiren suçlarda sanık gelmese de duruşma yapılabilir.
- 5271 sayılı Kanun m. 196: Sorgusu yapılmış sanık veya yetkili müdafii isterse sanık duruşmadan bağışık tutulabilir; alt sınırı beş yıldan az suçlarda istinabe yoluyla sorgu yapılabilir; zorunlu hallerde ses ve görüntü aktarımıyla sorgu ve duruşmaya katılım sağlanabilir.
- 5271 sayılı Kanun m. 197-198: Sanık bulunmasa da müdafi bütün oturumlarda hazır bulunabilir; sanık yokluğunda yapılan duruşmada kararın tebliğinden itibaren bir hafta içinde eski hale getirme istenebilir.
En çok sorulan sorular
Ceza davasında duruşmaya gitmezsem ne olur?
Mazeretsiz gelmezsen zorla getirilmene karar verilebilir. Kural olarak sanık olmadan duruşma yapılmaz.
Yokluğumda ceza verilebilir mi?
Kural olarak mahkumiyet için sanığın sorgusu gerekir. Ancak yalnızca adli para cezası gerektiren suçlarda veya sorgun yapıldıktan sonra duruşmadan ayrıldıysan dava yokluğunda bitirilebilir.
Duruşmadan vareste tutulmak ne demek?
Sorgun yapıldıktan sonra talebin üzerine mahkemenin seni sonraki duruşmalarda hazır bulunmaktan bağışık tutmasıdır.
Başka şehirdeyim, ifademi oradan verebilir miyim?
Alt sınırı beş yıldan az hapis gerektiren suçlarda bulunduğun yerdeki mahkeme aracılığıyla ifade verebilirsin. Mahkeme gerekli görürse SEGBİS ile de katılabilirsin.
Avukatım duruşmaya benim yerime katılabilir mi?
Evet. Avukatın sen bulunmasan da bütün oturumlarda hazır bulunma yetkisine sahiptir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.