Ceza Davasında Yargılama Giderini Kim Öder? Beraat Edersem Öder miyim?
Ceza davan bitti, ama kararın sonunda "yargılama giderlerinin sanıktan tahsiline" yazıyor. Bir süre sonra bilirkişi ücretleri, tebligat masrafları ve diğer giderler için ödeme emri geldi. "Beraat etseydim yine öder miydim? Birden fazla suçtan yargılandım, sadece birinden ceza aldım; bütün masrafları ben mi ödeyeceğim?" diye soruyorsun. Bu rehberde Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre ceza davalarında yargılama giderlerini kimin ödeyeceğini anlatıyoruz.
Yargılama giderleri nelerdir?
Ceza davasında yargılama giderleri şunlardır:
- Harçlar
- Tarifeye göre ödenmesi gereken avukatlık ücretleri
- Soruşturma ve kovuşturma sırasında yargılamanın yürütülmesi için devlet hazinesinden yapılan her türlü harcama; örneğin bilirkişi ücretleri, tanık ücretleri, tebligat ve posta giderleri, adli tıp raporları
- Tarafların yaptığı ödemeler
Mahkeme, hükümde yargılama giderlerinin kimlere yükletileceğini gösterir. Giderlerin miktarını ve bir tarafın diğerine ödeyeceği parayı mahkeme başkanı veya hâkim belirler.
Tercüman giderleri yargılama gideri değildir
Türkçe bilmeyen veya engelli olan şüpheli, sanık, mağdur veya tanık için görevlendirilen tercümanın giderleri yargılama gideri sayılmaz ve devlet hazinesince karşılanır. Yani mahkûm olsan bile bu giderler senden istenemez.
Tercüman hakkı için Hakkını Sor'daki ceza davasında tercüman hakkı rehberine bakabilirsin.
Mahkûm olursan
Cezaya veya güvenlik tedbirine mahkûm edilirsen, bütün yargılama giderleri sana yüklenir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve cezanın ertelenmesi hallerinde de giderler sanığa yüklenir.
Ancak yargılama sırasında yapılan bazı araştırma veya işlemler sonucunda senin lehine bir durum ortaya çıktıysa ve bu giderlerin sana yüklenmesi hakkaniyete aykırı olacaksa, mahkeme bunların kısmen veya tamamen hazineye yüklenmesine karar verir. Örneğin senin aleyhine olduğu düşünülerek alınan bir bilirkişi raporu sonuçta senin lehine çıktıysa, bu gideri ödememen gerekebilir.
Beraat edersen
Beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilirse:
- Sadece kendi kusurundan kaynaklanan giderleri ödersin; örneğin duruşmaya mazeretsiz gelmediğin için yapılan masraflar.
- Önceden ödemek zorunda kaldığın giderler devlet hazinesince üstlenilir.
Birden fazla suçtan yargılandıysan
Birden fazla suçtan yargılanıp bir kısmından mahkûm olduysan, beraat ettiğin suçların duruşmasının gerektirdiği giderleri ödemekle yükümlü değilsin.
Birden fazla sanık varsa
Birlikte işlenen bir suçtan mahkûm edilenlere, sebep oldukları yargılama giderleri ayrı ayrı yükletilir.
Sanık ölürse
Hüküm kesinleşmeden sanık ölürse, mirasçılar yargılama giderlerini ödemekle yükümlü tutulmaz.
Giderler nasıl tahsil edilir?
- Devlete ait yargılama giderleri Harçlar Kanunu hükümlerine göre tahsil edilir. Uygulamada vergi dairesi aracılığıyla ödeme emri gönderilir.
- Devlete ait giderler, terkin edilmesi gereken küçük tutarlardan azsa, bu giderin hazineye yüklenmesine karar verilir.
- Taraflar arasındaki kişisel haklara ilişkin kararlar, örneğin katılana ödenecek vekâlet ücreti, İcra ve İflas Kanunu'na göre icra yoluyla tahsil edilir.
Kısaca yapılacaklar
- Gerekçeli kararda yargılama giderlerinin kime yükletildiğini ve miktarını kontrol et.
- Beraat ettiysen önceden ödediğin giderlerin iadesini iste.
- Birden fazla suçtan yargılandıysan, beraat ettiğin suçların giderlerinin sana yükletilmediğinden emin ol.
- Tercüman giderleri sana yükletildiyse buna itiraz et.
- Giderlere ilişkin hatalı kararlara karşı hükümle birlikte kanun yoluna başvur.
Dayanak mevzuat
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 324: Harçlar, tarifeye göre avukatlık ücretleri, hazineden yapılan harcamalar ve taraf ödemeleri yargılama gideridir; hükümde giderlerin kime yükletileceği gösterilir; devlete ait giderler Harçlar Kanunu'na, kişisel haklar İcra ve İflas Kanunu'na göre tahsil edilir; terkin sınırının altındaki giderler hazineye yüklenir; Türkçe bilmeyen veya engelli kişiler için tercüman giderleri yargılama gideri sayılmaz ve hazinece karşılanır.
- 5271 sayılı Kanun m. 325: Mahkûmiyette, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasında ve ertelemede giderler sanığa yüklenir; lehe sonuç veren işlemlerin giderleri hakkaniyete göre hazineye yüklenebilir; hüküm kesinleşmeden ölen sanığın mirasçıları giderle yükümlü değildir.
- 5271 sayılı Kanun m. 326: Birden çok suçtan kısmen mahkûm olan, beraat ettiği suçların giderlerini ödemez; iştirak halinde mahkûm olanlara giderler ayrı ayrı yükletilir.
- 5271 sayılı Kanun m. 327: Beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararında kişi yalnızca kendi kusurundan doğan giderleri öder; önceden ödediği giderler hazinece üstlenilir.
En çok sorulan sorular
Ceza davasında yargılama giderini kim öder?
Mahkûm olan sanık. Beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararında ise yalnızca kendi kusurundan doğan giderler sanığa yükletilir.
HAGB kararında yargılama gideri öder miyim?
Evet. Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasında ve ertelemede de giderler sanığa yüklenir.
Beraat ettim, önceden ödediğim masraflar ne olur?
Devlet hazinesince üstlenilir.
Tercümanın ücretini ben mi öderim?
Türkçe bilmeyen veya engelli kişiler için görevlendirilen tercümanın giderleri yargılama gideri sayılmaz ve hazinece karşılanır.
Sanık ölürse mirasçılar öder mi?
Hüküm kesinleşmeden sanık ölürse mirasçılar giderleri ödemekle yükümlü tutulmaz.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.