Ceza Davasında Yargılamanın Yenilenmesi
Haksız yere mahkûm olduğunu düşünüyorsan ve dava kesinleştikten sonra seni aklayacak yeni bir delil ortaya çıktıysa, tanığın yalan söylediği anlaşıldıysa ya da Anayasa Mahkemesi veya Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi hakkının ihlal edildiğine karar verdiyse, kesinleşmiş bir kararın yeniden görülmesini isteyebilirsin. Bu yola yargılamanın yenilenmesi denir. Bu rehberde ceza davalarında yargılamanın yenilenmesinin şartlarını anlatıyoruz.
Yargılamanın yenilenmesi nedir?
Kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararının, kanunda sayılan ağır hatalar ya da yeni gelişmeler nedeniyle yeniden incelenmesini sağlayan olağanüstü bir kanun yoludur. İstinaf ve temyiz gibi olağan yollar bittikten sonra başvurulur. Bu yol çok istisnai durumlar için öngörülmüştür; kararın yanlış olduğunu düşünmek tek başına yeterli değildir.
Hangi durumlarda istenebilir?
Hükümlünün lehine olarak yargılamanın yenilenmesi şu durumlarda istenebilir (CMK md. 311):
- Duruşmada kullanılan ve hükmü etkileyen bir belgenin sahte olduğu anlaşılırsa.
- Bir tanığın ya da bilirkişinin kasıtlı olarak gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu ve bunun hükmü etkilediği anlaşılırsa.
- Karara katılan bir hâkim, o davayla ilgili olarak görevini kötüye kullanmışsa.
- Hükmün dayandığı bir ceza mahkemesi kararı başka bir kesinleşmiş kararla ortadan kalkmışsa.
- Yeni olaylar ya da yeni deliller ortaya çıkarsa ve bunlar daha önceki delillerle birlikte değerlendirildiğinde, sanığın beraatini ya da daha hafif bir cezayla cezalandırılmasını gerektirecek nitelikteyse.
- Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, kararın Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ni ihlal ettiğine karar vermişse.
- Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru sonucunda hakkının ihlal edildiğine karar vermişse.
Yeni delil ne demektir?
Yeni delil, yargılama sırasında mahkemenin bilmediği ve dikkate almadığı bir delildir. Örneğin:
- Olay anında başka bir yerde olduğunu gösteren ve sonradan bulunan bir kamera kaydı.
- Suçu gerçekte başka birinin işlediğini gösteren bir itiraf ya da belge.
- Daha önce dinlenmemiş ve olayı doğrudan gören bir tanık.
- Yeni bir bilimsel inceleme, örneğin DNA testi sonucu.
Yargılama sırasında mahkemeye sunulan ve değerlendirilen bir delilin farklı yorumlanması yeni delil sayılmaz.
Süre var mı?
Yargılamanın yenilenmesi kural olarak bir süreye bağlı değildir. Ceza tamamen infaz edilmiş olsa bile, hatta hükümlü ölmüş olsa bile, onun eşi, anne babası, çocukları ve kardeşleri bu yola başvurabilir.
Ancak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin ihlal kararına dayanan başvurular, bu kararın kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır.
Başvuru nasıl yapılır?
- Başvuru, hükmü veren mahkemeye dilekçeyle yapılır.
- Dilekçede yargılamanın yenilenmesi sebebini ve bu sebebi gösteren delilleri açıkça belirtmen gerekir.
- Mahkeme önce başvurunun kabul edilebilir olup olmadığını inceler. Kabul edilebilir bulursa delilleri toplar ve yeniden duruşma açılmasına karar verebilir.
- Yeniden yargılama sonucunda önceki hüküm onaylanabilir ya da kaldırılarak beraat veya daha hafif bir ceza verilebilir.
Başvuru, kural olarak cezanın infazını durdurmaz. Ancak mahkeme gerekli görürse infazın ertelenmesine ya da durdurulmasına karar verebilir.
Aleyhe yargılamanın yenilenmesi
Kanun, bazı istisnai durumlarda hükümlünün aleyhine de yargılamanın yenilenmesine izin verir (CMK md. 314). Örneğin beraat eden bir sanığın sonradan suçu güvenilir bir şekilde ikrar etmesi bunlardan biridir. Ancak bu yol çok sınırlıdır.
Beraat edersen
Yeniden yargılama sonucunda beraat edersen, haksız yere infaz edilen ceza nedeniyle uğradığın zararlar için devletten tazminat isteyebilirsin (CMK md. 141).
Kısaca yapılacaklar
- Yeni delilin ya da kanunda sayılan sebebin gerçekten var olup olmadığını değerlendir.
- Delillerini belgelerle birlikte hazırla.
- Hükmü veren mahkemeye yargılamanın yenilenmesi dilekçesi ver.
- AİHM kararına dayanıyorsan bir yıllık süreyi kaçırma.
- Beraat edersen tazminat talebinde bulun.
En çok sorulan sorular
Kesinleşmiş ceza kararı yeniden incelenebilir mi?
Evet. Kanunda sayılan ağır hatalar ya da yeni deliller varsa olağanüstü kanun yolu olan yargılamanın yenilenmesi istenebilir.
Hangi durumlarda yargılamanın yenilenmesi istenir?
Sahte belge, yalan tanıklık, hâkimin görevi kötüye kullanması, yeni delil ya da AİHM veya Anayasa Mahkemesi ihlal kararı gibi durumlarda.
Yeni delil ne demektir?
Yargılama sırasında mahkemenin bilmediği ve değerlendirmediği delildir; mevcut bir delilin farklı yorumlanması yeni delil sayılmaz.
Yargılamanın yenilenmesi için süre var mı?
Kural olarak süre yoktur; ancak AİHM ihlal kararına dayanan başvuru kararın kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır.
Başvuru nereye yapılır?
Hükmü veren mahkemeye, yenileme sebebi ve bunu gösteren delillerle birlikte dilekçeyle yapılır.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.