Cimer, Dilekçe ve Bilgi Edinme Başvurusu: Devlet Kaç Günde Cevap Vermek Zorunda?
Bir devlet dairesine başvurdun ama haftalardır cevap gelmedi. Ya da belediyeden bir konuda bilgi istedin ama kimse ilgilenmedi. "CİMER'e mi yazayım, dilekçe mi vereyim, bilgi edinme başvurusu mu yapayım?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde dilekçe hakkını, bilgi edinme hakkını, CİMER başvurusunu ve idarenin sana ne kadar sürede cevap vermesi gerektiğini anlatıyoruz.
Dilekçe hakkı nedir?
Dilekçe hakkı, kendinle ya da kamuyla ilgili dilek ve şikayetlerini, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne yazılı olarak iletme hakkıdır. Bu hak Anayasa ile de güvence altına alınmıştır.
Kimler kullanabilir?
- Tüm Türk vatandaşları,
- Türkiye'de ikamet eden yabancılar, karşılıklılık esasına göre ve dilekçelerini Türkçe yazmaları şartıyla.
Dilekçede neler bulunmalı?
Dilekçende mutlaka şunlar yer almalı:
- Adın ve soyadın,
- İmzan,
- İş ya da ikamet adresin.
Bu bilgilerden biri eksik olan dilekçeler incelenmez. Ayrıca belli bir konu içermeyen dilekçeler ve mahkemelerin görevine giren konulardaki dilekçeler de incelenmez.
Yanlış kuruma başvurursan
Dilekçeni konuyla ilgili olmayan bir kuruma verirsen, o kurum dilekçeni yetkili kuruma gönderir ve sana da bilgi verir. Yani başvurun boşa gitmez.
İdare ne kadar sürede cevap vermeli?
Kanuna göre yetkili makamlar, dilekçe sahiplerine başvurunun sonucunu ya da işlemin ne aşamada olduğunu en geç otuz gün içinde gerekçeli olarak bildirmek zorundadır. Sadece işlemin hangi aşamada olduğu bildirildiyse, sonuç da ayrıca bildirilir.
TBMM'ye başvurursan
Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne gönderilen dilekçeler, Dilekçe Komisyonu'nda incelenir ve altmış gün içinde karara bağlanır.
CİMER nedir?
CİMER (Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi), vatandaşların dilek, şikayet, ihbar, görüş ve önerilerini, bilgi edinme başvurularını internet üzerinden ya da telefonla iletebildiği bir başvuru sistemidir. CİMER'e yapılan başvurular, konuyla ilgili kuruma yönlendirilir ve cevabı yine CİMER üzerinden sana iletilir.
CİMER'e nasıl başvurulur?
- cimer.gov.tr adresine e-Devlet şifrenle giriş yap ya da 150 numaralı telefon hattını ara.
- Başvuru türünü seç (şikayet, talep, ihbar, bilgi edinme gibi).
- Konunu açık ve net şekilde yaz. Hangi kurum, hangi tarih, ne oldu sorularına cevap ver.
- Varsa belgelerini ekle.
- Başvurunu gönder ve başvuru numaranı not al.
CİMER'e yazmadan önce
CİMER, ilgili kuruma doğrudan başvurmanın yerini tutmaz, ancak iyi bir alternatif yoldur. Çoğu zaman önce ilgili kuruma dilekçe vermen, cevap alamazsan ya da cevaptan memnun kalmazsan CİMER'e başvurman daha etkili olur.
Bilgi edinme hakkı nedir?
Bilgi edinme hakkı, kamu kurumlarının elindeki bilgi ve belgelere ulaşma hakkıdır. Örneğin belediyenin bir ihaleyle ilgili kararını, bir kurumun senin hakkında tuttuğu kaydı ya da bir işlemin dayanağını öğrenmek için bu hakkı kullanabilirsin.
Kimler kullanabilir?
Herkes bilgi edinme hakkına sahiptir. Türkiye'de ikamet eden yabancılar ise istedikleri bilgi kendileriyle ya da faaliyet alanlarıyla ilgiliyse ve karşılıklılık esası varsa bu haktan yararlanabilir.
Ne kadar sürede cevap verilir?
Kurumlar, istenen bilgi ya da belgeye on beş iş günü içinde erişim sağlamak zorundadır. Bilginin başka bir birimden ya da başka bir kurumdan alınması gerekiyorsa bu süre otuz iş gününe çıkabilir. Bu durumda sürenin uzatıldığı ve gerekçesi, on beş iş günlük süre dolmadan sana yazılı olarak bildirilir.
Ücret istenebilir mi?
Bazı belgelerin çoğaltılması gibi işlemler için maliyet ücreti istenebilir. Bu ücret sana bildirildiğinde süre kesilir. Ücreti on beş iş günü içinde ödemezsen talebinden vazgeçmiş sayılırsın.
Başvurun reddedilirse
Bilgi edinme başvurun reddedilirse, mahkemeye gitmeden önce, ret kararının tebliğinden itibaren on beş gün içinde Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu'na itiraz edebilirsin. Kurul otuz iş günü içinde karar verir. Kurula itiraz etmek, idari yargıya başvurma süreni durdurur.
Cevap gelmezse ne yapabilirsin?
İdare, başvuruna kanuni süre içinde cevap vermezse:
- Başvurunu CİMER üzerinden tekrar iletebilirsin.
- İdarenin işleminden ya da işlem yapmamasından zarar gördüysen idari yargıya başvurabilirsin.
- Kamu görevlisinin ihmali varsa şikayet edebilirsin.
- Kamu Denetçiliği Kurumu'na (Ombudsman) başvurabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Dilekçende adını, soyadını, imzanı ve adresini mutlaka yaz.
- Dilekçeni teslim ettiğinde evrak kayıt numarası al.
- Otuz gün içinde cevap gelmezse CİMER'e başvur.
- Kurumdan bilgi istiyorsan bilgi edinme başvurusu yap; cevap için on beş iş günü bekle.
- Bilgi edinme başvurun reddedilirse on beş gün içinde Kurula itiraz et.
Dayanak mevzuat
- 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun m. 3: Türk vatandaşları ve karşılıklılık esasıyla Türkiye'de ikamet eden yabancılar, dilek ve şikayetleri için yetkili makamlara ve TBMM'ye yazılı başvurabilir.
- 3071 sayılı Kanun m. 4-6: Dilekçede ad-soyad, imza ve adres bulunmalıdır; yanlış makama verilen dilekçe yetkili makama gönderilir; konusu belirsiz, yargının görevine giren veya şartları taşımayan dilekçeler incelenmez.
- 3071 sayılı Kanun m. 7: Başvuruların sonucu veya işlemin aşaması en geç otuz gün içinde gerekçeli olarak bildirilir.
- 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu m. 4: Herkes bilgi edinme hakkına sahiptir.
- 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu m. 11: Kurumlar istenen bilgiye on beş iş günü, başka birim veya kurum görüşü gerekiyorsa otuz iş günü içinde erişim sağlar.
- 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu m. 13: Ret kararına tebliğden itibaren on beş gün içinde Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu'na itiraz edilebilir; Kurul otuz iş günü içinde karar verir.
En çok sorulan sorular
CİMER'e başvuru yaparsam kimliğim gizli kalır mı?
CİMER başvurularında kimlik bilgilerin istenir. Başvurunu yaparken kimlik bilgilerinin ilgili kurumla paylaşılmamasını talep etme seçeneğinin olup olmadığını sistemde kontrol edebilirsin. Ancak bazı konularda, başvurunun incelenebilmesi için kimliğinin ilgili kuruma bildirilmesi gerekebilir.
Dilekçeme 30 gün içinde cevap gelmedi, ne yapmalıyım?
Kanuna göre idare otuz gün içinde gerekçeli cevap vermek zorundadır. Cevap gelmezse CİMER'e başvurabilir, zarar gördüysen idari yargı yoluna gidebilir ya da Kamu Denetçiliği Kurumu'na başvurabilirsin.
Bilgi edinme başvurusu ile dilekçe arasındaki fark nedir?
Dilekçe, bir dilek ya da şikayet iletmek için kullanılır. Bilgi edinme başvurusu ise kurumun elindeki bir bilgi ya da belgeye ulaşmak için yapılır. Bilgi edinme başvurularına on beş iş günü içinde cevap verilmesi gerekir.
İmzasız dilekçe işleme alınır mı?
Hayır. Kanuna göre ad-soyad, imza ve adres bilgisi bulunmayan dilekçeler incelenmez. Elektronik başvurularda bu bilgiler e-Devlet kimlik doğrulaması ile sağlanır.
Mahkemedeki davam için CİMER'e başvurabilir miyim?
Yargı mercilerinin görevine giren konulardaki dilekçeler incelenmez. Davanla ilgili taleplerini mahkemeye yapman gerekir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.