Çocuğumun Pasaportu İçin Eski Eşim İzin Vermiyor: Ne Yapabilirim?
Boşandın, çocuğunun velayeti sende. Yaz tatilinde onu yurt dışına götürmek istiyorsun ama pasaportu yok. Pasaport başvurusu yapmak için gittiğinde, eski eşinin de iznine ihtiyaç duyulduğu söylendi. Eski eşin ise izin vermiyor. Bu rehberde, çocuğun pasaportu ve yurt dışına çıkışı konusunda haklarını anlatıyoruz.
Çocuğun pasaportu için kimin izni gerekir?
Ergin olmayan çocuklar, ana ve babanın velayeti altındadır. Pasaport başvurusu gibi çocuğun hayatını ilgilendiren konularda, velayeti kullanan ebeveynin ya da ebeveynlerin rızası gerekir.
Evlilik devam ediyorsa
Evlilik devam ettiği sürece ana ve baba velayeti birlikte kullanır. Bu nedenle çocuğun pasaport başvurusunda, kural olarak her iki ebeveynin de rızası aranır.
Boşanma sonrası velayet sende ise
Boşanmada velayet, çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir. Velayet yalnızca sana verildiyse, pasaport başvurusunu kural olarak velayet hakkına sahip olan sen yaparsın. Bu durumda başvuruda boşanma kararını ve velayetin sana ait olduğunu gösteren belgeyi ibraz etmen gerekebilir.
Ortak velayet varsa
Mahkeme, boşanma sonrasında ortak velayete karar verdiyse, çocuğun pasaportu ve yurt dışına çıkışı gibi önemli konularda her iki ebeveynin de rızası gerekebilir. Bu durumda eski eşin izin vermiyorsa, mahkemeye başvurman gerekir.
Eski eşin izin vermiyorsa ne yapabilirsin?
Mahkemeye başvur
Rıza göstermesi gereken ebeveyn haklı bir sebep olmadan izin vermiyorsa, aile mahkemesine başvurarak bu rızanın mahkeme kararıyla yerine getirilmesini isteyebilirsin. Mahkeme, çocuğun üstün yararını gözeterek karar verir. Bu değerlendirmede şunlar dikkate alınabilir:
- Yurt dışı seyahatinin amacı ve süresi
- Çocuğun geri dönüşünün güvence altında olup olmadığı
- Diğer ebeveynin kişisel ilişki hakkının etkilenip etkilenmeyeceği
- Daha önce yaşanmış kaçırma girişimleri ya da şüpheleri
Seyahat planını belgele
Mahkemeye başvurduğunda, seyahatin geçici olduğunu ve çocuğun geri döneceğini gösteren belgeler sunman faydalı olur. Örneğin, dönüş biletleri, otel rezervasyonları ya da çocuğunun okul kaydı gibi.
Yurt dışına çıkışta dikkat etmen gerekenler
Pasaport alınmış olsa bile, çocuğu yurt dışına götürürken şunlara dikkat etmelisin:
- Diğer ebeveynin kişisel ilişki hakkını engellememelisin. Mahkemenin belirlediği görüşme günlerine denk gelen bir seyahat planlıyorsan, önceden diğer ebeveyni bilgilendir.
- Ortak velayet durumunda, çocuğu diğer ebeveynin rızası olmadan yurt dışına götürmek ciddi hukuki sonuçlar doğurabilir.
- Çocuğu, diğer ebeveynin rızası olmadan yurt dışına götürüp geri getirmemek, uluslararası çocuk kaçırma kapsamında değerlendirilebilir.
Diğer ebeveyn olarak kaygıların varsa
Eğer velayet eski eşindeyse ve çocuğunun yurt dışına götürülüp geri getirilmeyeceğinden endişe ediyorsan, aile mahkemesine başvurarak çocuğun yurt dışına çıkışının sınırlandırılması yönünde tedbir talep edebilirsin. Mahkeme, somut tehlike olup olmadığını değerlendirerek karar verir.
Kısaca yapılacaklar
- Boşanma kararında velayetin kime verildiğini kontrol et.
- Velayet sende ise boşanma kararı ve velayet belgesiyle başvuru yap.
- Ortak velayet varsa diğer ebeveynin rızasını almaya çalış.
- Rıza verilmiyorsa aile mahkemesine başvur.
- Seyahatin geçici olduğunu gösteren belgeleri hazırla.
- Diğer ebeveynin kişisel ilişki hakkını engellememeye özen göster.
Dayanak mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 335: Ergin olmayan çocuk, ana ve babasının velayeti altındadır; yasal sebep olmadıkça velayet ana ve babadan alınamaz.
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 336: Evlilik devam ettiği sürece ana ve baba velayeti birlikte kullanır; boşanmada velayet, çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir.
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 182: Mahkeme, boşanmada ana ve babanın haklarını ve çocukla kişisel ilişkilerini çocuğun yararını esas alarak düzenler; kişisel ilişki düzenlemesine uyulmaması velayetin değiştirilmesine yol açabilir.
En çok sorulan sorular
Velayet bende, yine de eski eşimin imzası gerekir mi?
Velayet yalnızca sende ise, kural olarak pasaport başvurusu için eski eşinin rızası aranmaz. Ancak başvuru sırasında, velayetin sana ait olduğunu gösteren kesinleşmiş mahkeme kararını ibraz etmen gerekebilir.
Eski eşim yurt dışında yaşıyor ve ulaşamıyorum, ne yapabilirim?
Ortak velayet varsa ve diğer ebeveyne ulaşamıyorsan, aile mahkemesine başvurarak durumu açıklayabilir ve rızanın mahkeme kararıyla yerine getirilmesini isteyebilirsin.
Pasaport çıktıktan sonra eski eşim çocuğu yurt dışına götürebilir mi?
Velayet sende ise, eski eşin çocuğu senin rızan olmadan yurt dışına götüremez. Bunu yaparsa, uluslararası çocuk kaçırma kapsamında hukuki süreç başlatabilirsin. Kaygıların varsa, mahkemeden yurt dışına çıkış konusunda tedbir isteyebilirsin.
Çocuğun görüşme günlerinde yurt dışı tatili planlayabilir miyim?
Diğer ebeveynin mahkemece belirlenen kişisel ilişki hakkını engellememelisin. Seyahat bu günlere denk geliyorsa, önceden diğer ebeveynle anlaşmaya çalış ve kaçırılan görüşme günleri için telafi seçenekleri sun. Kişisel ilişki düzenlemesine uyulmaması, velayetin değiştirilmesine kadar gidebilir.
Mahkeme kararı ne kadar sürede çıkar?
Bu, mahkemenin iş yüküne ve davanın niteliğine bağlıdır. Seyahat tarihin yakınsa, başvururken durumun aciliyetini ve tarihleri açıkça belirtmelisin. Mümkünse seyahatten yeterince önce başvuru yap.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.