Çocuğun Verdiği Zarardan Anne Baba Sorumlu mu? Ev Başkanının Sorumluluğu
Komşunun çocuğu topla oynarken arabanın camını kırdı. Ya da senin çocuğun okulda veya sokakta bir başkasının eşyasına zarar verdi ve şimdi senden tazminat isteniyor. Belki de evde birlikte yaşadığın, akıl hastalığı olan bir yakının birine zarar verdi. "Çocuğun verdiği zarardan anne baba sorumlu mu? Küçük bir çocuktan tazminat istenebilir mi?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde Medeni Kanundaki ev başkanının sorumluluğunu ve ayırt etme gücü olmayanların verdiği zararları anlatıyoruz.
Ev başkanı kimdir?
Medeni Kanuna göre aile halinde birlikte yaşayan birden çok kişinin oluşturduğu topluluğun kanuna, sözleşmeye veya örfe göre belirlenen bir ev başkanı varsa, evi yönetme yetkisi ona aittir.
Uygulamada çocuklar bakımından ev başkanı genellikle anne ve babadır.
Ev başkanının yetkisi, şu nedenlerle ev halkı olarak bir arada yaşayanların hepsini kapsar:
- Kan veya kayın hısımlığı
- İşçilik, çıraklık veya benzeri ilişkiler
- Koruma ve gözetme ilişkisi
Ev başkanının yükümlülükleri
- Birlikte yaşayanlar evin düzenine tabidir. Bu düzen kurulurken ev halkından her birinin yararı adil biçimde gözetilir.
- Ev halkının her biri, özellikle öğrenimi, eğitimi, dini inançları, meslek ve sanatı için gerekli özgürlükten yararlanır.
- Ev başkanı, birlikte yaşayanların evdeki eşyasını özenle korumak ve güvenlik altında bulundurmakla yükümlüdür.
Ev başkanı hangi zararlardan sorumludur?
Ev başkanı, ev halkından olan şu kişilerin verdiği zarardan sorumludur:
- Küçükler
- Kısıtlılar
- Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı bulunan kişiler
Bu sorumluluk, kusura dayanmayan bir sorumluluktur. Yani zarar gören kişi, ev başkanının kusurlu olduğunu ispat etmek zorunda değildir.
Ev başkanı nasıl sorumluluktan kurtulur?
Ev başkanı, şunlardan birini ispat ederse sorumluluktan kurtulur:
- Ev halkından olan kişiyi, alışılmış şekilde ve durumun gerektirdiği dikkatle gözetim altında bulundurduğunu
- Bu dikkat ve özeni gösterseydi bile zararın meydana gelmesini engelleyemeyeceğini
Gözetimin ölçüsü, çocuğun yaşına ve durumun koşullarına göre değişir. Örneğin iki yaşındaki bir çocuk için beklenen gözetim ile on beş yaşındaki bir genç için beklenen gözetim aynı değildir.
Akıl hastası ev halkı için ek yükümlülük
Ev başkanı, ev halkından akıl hastalığı veya akıl zayıflığı bulunanların kendilerini ya da başkalarını tehlikeye veya zarara sokmamaları için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür. Gerekirse, gerekli önlemlerin alınmasını yetkili makamdan ister.
Akıl hastalığı olan kişilerin işlediği suçların ceza boyutunu Hakkını Sor'daki akıl hastasının işlediği suç rehberinde bulabilirsin.
Çocuğun kendisinden tazminat istenebilir mi?
Ayırt etme gücü olan bir çocuk, verdiği zarardan kendisi de sorumlu olabilir.
Ayırt etme gücü bulunmayan bir kişinin, örneğin çok küçük bir çocuğun verdiği zarar için ise Borçlar Kanununda hakkaniyet sorumluluğu öngörülmüştür: Hakkaniyet gerektiriyorsa hakim, ayırt etme gücü bulunmayan kişinin verdiği zararın tamamen veya kısmen giderilmesine karar verir.
Okulda verilen zararlar
Çocuk okuldayken bir zarar verdiyse veya zarar gördüyse, okulun ve öğretmenlerin gözetim sorumluluğu da gündeme gelir. Bunu Hakkını Sor'daki çocuğum okulda zorbalığa uğruyor rehberinde bulabilirsin.
Zarar gördüysen ne yapmalısın?
- Zararı fotoğraf ve videoyla belgele, varsa tanıkları not et.
- Zararı verenin kim olduğunu ve kiminle yaşadığını belirle.
- Ev başkanına, genellikle anne babaya, zararı yazılı olarak bildir ve tazmin edilmesini iste.
- Anlaşma olmazsa, ev başkanına karşı tazminat davası açabilirsin.
Tazminat davası açmayı Hakkını Sor'daki maddi ve manevi tazminat davası rehberinde bulabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Çocuğun yaşına ve durumuna uygun gözetim sağla.
- Akıl hastalığı olan bir yakınınla yaşıyorsan gerekli önlemleri al, gerekirse yetkili makamlardan yardım iste.
- Zarar verildiyse zararı ve olayı belgele.
- Ev başkanından zararın tazminini iste.
- Ev başkanıysan, gerekli gözetimi gösterdiğini ispat edecek delilleri topla.
Dayanak mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 367: Aile halinde birlikte yaşayan topluluğun kanuna, sözleşmeye veya örfe göre belirlenen ev başkanı varsa evi yönetme yetkisi ona aittir; bu yetki hısımlık, işçilik, çıraklık veya koruma ve gözetme ilişkisiyle bir arada yaşayanların hepsini kapsar.
- 4721 sayılı Kanun m. 368: Birlikte yaşayanlar evin düzenine tabidir; her birinin yararı adil biçimde gözetilir; ev başkanı ev halkının evdeki eşyasını özenle korumakla yükümlüdür.
- 4721 sayılı Kanun m. 369: Ev başkanı, ev halkından küçük, kısıtlı, akıl hastası veya akıl zayıfı kişinin verdiği zarardan, gereken dikkatle gözetim altında bulundurduğunu veya özen gösterseydi de zararı engelleyemeyeceğini ispat etmedikçe sorumludur; akıl hastası ev halkı için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 65: Hakkaniyet gerektiriyorsa hakim, ayırt etme gücü bulunmayan kişinin verdiği zararın tamamen veya kısmen giderilmesine karar verir.
En çok sorulan sorular
Çocuğun verdiği zarardan anne baba sorumlu mu?
Ev başkanı olarak anne baba, gereken gözetimi gösterdiğini veya özen gösterseydi de zararı engelleyemeyeceğini ispat etmedikçe sorumludur.
Zarar görenin anne babanın kusurunu ispat etmesi gerekir mi?
Hayır. Ev başkanı kendisi gözetim yükümlülüğünü yerine getirdiğini ispat etmek zorundadır.
Çok küçük bir çocuktan tazminat istenebilir mi?
Ayırt etme gücü olmayan kişiler için hakim, hakkaniyet gerektiriyorsa zararın tamamen veya kısmen giderilmesine karar verebilir.
Akıl hastası yakınım birine zarar verdi, ben sorumlu muyum?
Onunla birlikte yaşıyorsan ve ev başkanıysan, gerekli gözetimi ve önlemleri aldığını ispat etmedikçe sorumlu olabilirsin.
Ev başkanı nasıl sorumluluktan kurtulur?
Gereken dikkatle gözetim yaptığını veya bu özeni gösterseydi de zararın doğacağını ispat ederek.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.