Çocuğun Verdiği Zarardan Kim Sorumludur?
Komşunun çocuğu topla oynarken pencereni kırdıysa, bisikletiyle arabanı çizdiyse ya da başka bir çocuğu yaraladıysa, bu zarardan kim sorumludur? Ya da tam tersi, kendi çocuğun birine zarar verdiyse ne olur? Bu rehberde çocukların verdiği zararlarda ailelerin sorumluluğunu anlatıyoruz.
Ev başkanının sorumluluğu
Kanun, ev halkından olan küçüklerin verdiği zararlardan, ev başkanını sorumlu tutar (TMK md. 369). Ev başkanı genellikle çocuğun anne ve babasıdır.
Ev başkanı, ancak ev halkını gözetmede, durumun gerektirdiği ve olağan sayılan özeni gösterdiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilir. Örneğin:
- Küçük bir çocuğun tek başına, gözetimsiz bir şekilde sokakta bırakılması özen eksikliği sayılabilir.
- Çocuğa tehlikeli bir oyuncak ya da araç verilmesi özen eksikliği sayılabilir.
- Buna karşılık, gerekli bütün önlemler alındığı hâlde çocuğun beklenmedik bir davranışı nedeniyle meydana gelen zararda, ev başkanı sorumluluktan kurtulabilir.
Çocuğun kendi sorumluluğu
Çocuğun kendisinin sorumlu olup olmayacağı, ayırt etme gücüne sahip olup olmadığına bağlıdır.
Ayırt etme gücü olan çocuk
Davranışlarının sonuçlarını anlayabilecek yaşa ve olgunluğa ulaşmış bir çocuk, ayırt etme gücüne sahip kabul edilir. Bu çocuk, verdiği zarardan kendisi de sorumludur. Bu durumda zarar gören kişi, hem çocuğa hem de ev başkanına karşı talepte bulunabilir.
Ayırt etme gücü olmayan çocuk
Çok küçük bir çocuk ayırt etme gücüne sahip değildir ve kural olarak verdiği zarardan sorumlu tutulamaz. Ancak hakkaniyet gerektiriyorsa, hâkim ayırt etme gücü olmayan kişinin de zararın tamamını ya da bir kısmını gidermesine karar verebilir (TBK md. 65). Bu karar verilirken tarafların ekonomik durumları dikkate alınır.
Okul ya da kreşte verilen zarar
Çocuk bir okulda, kreşte ya da gözetim altında bulunduğu başka bir yerde zarar verdiyse, o sırada çocuğu gözetmekle yükümlü olan kurumun sorumluluğu da gündeme gelir. Bu konuyu, okulda yaşanan yaralanmalarla ilgili ayrı bir yazıda ele aldık.
Ceza sorumluluğu
Çocukların ceza sorumluluğu yaşlarına göre farklıdır (TCK md. 31):
- On iki yaşından küçük çocukların ceza sorumluluğu yoktur. Bu çocuklar hakkında ceza yerine güvenlik tedbirleri uygulanabilir.
- On iki ile on beş yaş arasındaki çocukların ceza sorumluluğu, işledikleri fiilin anlam ve sonuçlarını algılayabilme yeteneklerine göre belirlenir. Ceza sorumluluğu varsa, cezası indirilir.
- On beş ile on sekiz yaş arasındaki çocukların ceza sorumluluğu vardır, ancak cezaları indirilir.
Çocuğun ceza sorumluluğunun olmaması, ailenin hukuki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Yani zarar görenin tazminat hakkı devam eder.
Zarar gördüysen ne yapmalısın?
- Zararın fotoğraflarını ve videolarını çek.
- Olayı gören tanıkların bilgilerini al.
- Çocuğun ailesiyle iletişime geçerek zararın karşılanmasını iste. Çoğu zaman bu tür durumlar aileler arasında anlaşmayla çözülür.
- Anlaşma sağlanamazsa, zararın ve onarım masraflarının belgelerini topla.
- Ev başkanına ve gerekirse çocuğa karşı tazminat davası aç.
Konut sigortan ya da kasko poliçen varsa, zarar bu poliçe kapsamında da karşılanabilir. Sigorta şirketi daha sonra ödediği tutarı zarar verenin ailesinden isteyebilir.
Çocuğun zarar verdiyse
- Zarar gören kişiyle iletişime geç ve zararı birlikte tespit et.
- Zararı karşılayabileceksen, ödeme yaptığını gösteren bir belge al.
- Ferdi sorumluluk sigortan varsa, bu sigortanın zararı karşılayıp karşılamayacağını öğren.
Kısaca yapılacaklar
- Zararı fotoğraf ve videoyla belgele, tanıkları belirle.
- Çocuğun ailesiyle iletişime geçerek anlaşmayı dene.
- Onarım masraflarının belgelerini sakla.
- Sigorta poliçelerini kontrol et.
- Anlaşma olmazsa ev başkanına karşı tazminat davası aç.
En çok sorulan sorular
Komşunun çocuğu camımı kırdı, kimden isterim?
Ev halkından olan küçüklerin verdiği zarardan ev başkanı, genellikle anne ve baba sorumludur.
Anne baba sorumluluktan kurtulabilir mi?
Ancak çocuğu gözetmede durumun gerektirdiği olağan özeni gösterdiklerini ispat ederlerse.
Çocuğun kendisi de sorumlu olur mu?
Ayırt etme gücü olan çocuk verdiği zarardan kendisi de sorumludur; ayırt etme gücü olmayan çocuk ancak hakkaniyet gerektiriyorsa sorumlu tutulabilir.
On iki yaşından küçük çocuğun ceza sorumluluğu var mı?
Hayır. On iki yaşından küçüklerin ceza sorumluluğu yoktur; ancak bu, ailenin tazminat sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Zarar okulda olduysa kim sorumlu?
Çocuğu o sırada gözetmekle yükümlü okul ya da kreşin sorumluluğu da gündeme gelir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.