Çocuğunu İhmal Eden Anne Babanın Cezası Ne?
Eski eşin çocuğun okul masraflarını karşılamıyor, çocuğu doktora götürmüyor ya da çocuğu ilgisiz bırakıp kendi haline terk ediyor. Belki de alkol veya uyuşturucu kullanan bir ebeveynin yanında büyüyen bir çocuk için endişeleniyorsun. "Çocuğunu ihmal eden anne babaya ceza var mı, nereye şikayet edilir, 2026'da ne değişti?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde aile hukukundan doğan yükümlülüklerin ihlali suçunu anlatıyoruz.
Ana babanın yükümlülükleri
Ana ve baba, çocuğun bakımını, eğitimini ve gelişimini sağlamakla yükümlüdür. Bu yükümlülük, ana babanın evli olup olmamasından ya da velayetin kimde olduğundan bağımsızdır. Velayet kendisinde olmayan ebeveyn de çocuğun giderlerine katılmak zorundadır.
Bu yükümlülüklerin ağır şekilde ihlali, Türk Ceza Kanununda ayrıca suç olarak düzenlenmiştir.
Bakım, eğitim ve destek yükümlülüğünü yerine getirmemek
Aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişi, şikayet üzerine üç aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Örneğin:
- Çocuğun temel ihtiyaçlarını karşılamamak
- Çocuğu okula göndermemek
- Çocuğu sağlık hizmetlerinden yoksun bırakmak
bu kapsamda değerlendirilebilir.
Bu suç şikayete bağlıdır. Şikayet hakkı, failin ve fiilin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde kullanılmalıdır. Çocuk adına şikayeti genellikle diğer ebeveyn veya yasal temsilci yapar.
Hamile eşi çaresiz bırakmak
Hamile olduğunu bildiği eşini ya da kendisinden gebe kaldığını bildiği, sürekli birlikte yaşadığı evli olmayan bir kadını çaresiz durumda terk eden kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası alır.
Çocuğun ahlak, güvenlik ve sağlığını tehlikeye sokmak
Velayet hakları kaldırılmış olsa bile, alışkanlık haline gelmiş sarhoşluk, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanımı ya da onur kırıcı tavır ve hareketleri sonucu maddi ve manevi özen eksikliği nedeniyle çocuklarının ahlak, güvenlik ve sağlığını ağır şekilde tehlikeye sokan ana veya baba, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
2026 değişikliği
8 Ağustos 2026 tarihli 7593 sayılı Kanunla bu suçun cezaları artırıldı ve yeni bir ağırlaştırıcı hal eklendi. Değişiklikten önce:
- Bakım ve destek yükümlülüğünü yerine getirmemenin cezası bir yıla kadar hapisti.
- Hamile eşi terk etmenin cezası üç aydan bir yıla kadar hapisti.
- Çocuğun ahlak, güvenlik ve sağlığını tehlikeye sokmanın cezası üç aydan bir yıla kadar hapisti.
Yeni eklenen hüküm şudur: Bakım yükümlülüğünün ihlali ya da çocuğun güvenliğinin tehlikeye sokulması nedeniyle çocuk kasten öldürme veya neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçunu işlerse, ebeveyne verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılır. Bu durumda şikayet aranmaz.
Bu düzenleme, suça sürüklenen çocuklarla ilgili cezaların artırıldığı aynı kanunla getirildi. Ayrıntıları Hakkını Sor'daki suça sürüklenen çocuk cezaları rehberinde bulabilirsin.
Ceza kanunlarında failin lehine olan kanun uygulandığı için, artırılmış cezalar değişiklikten önce işlenen fiillere uygulanmaz.
Çocuğu korumak için başka yollar
Ceza davası tek başına çocuğun korunmasını sağlamayabilir. Çocuğun korunması için şu yollara da başvurabilirsin:
Koruyucu ve destekleyici tedbirler
Çocuk mahkemesi, çocuğun öncelikle kendi aile ortamında korunmasını sağlamak için danışmanlık, eğitim, bakım, sağlık ve barınma tedbirlerine karar verebilir. Korunma ihtiyacı olan bir çocuğu Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı il müdürlüğüne bildirebilirsin. ALO 183 hattı da bu amaçla kullanılabilir.
Velayetin değiştirilmesi
Velayet sahibi ebeveyn çocuğu ihmal ediyorsa, velayetin değiştirilmesi için aile mahkemesine dava açabilirsin. Bu konuyu Hakkını Sor'daki velayetin değiştirilmesi rehberinde bulabilirsin.
İştirak nafakası
Velayet kendisinde olmayan ebeveyn çocuğun giderlerine katılmıyorsa iştirak nafakası isteyebilir, ödenmeyen nafaka için icra takibi yapabilirsin. Nafakanın ödenmemesi ayrıca icra hukukunda tazyik hapsi gerektirebilir.
Kısaca yapılacaklar
- Ana baba, çocuğun bakım, eğitim ve gelişimini sağlamakla yükümlüdür.
- Bu yükümlülüğü yerine getirmeyen ebeveyne şikayet üzerine üç aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir.
- Çocuğun güvenliğini ağır şekilde tehlikeye sokan ebeveyn bir yıldan üç yıla kadar hapis alır.
- 2026 değişikliğiyle cezalar artırıldı ve çocuğun ağır suç işlemesi halinde ebeveynin cezası iki katına kadar artırılabilir.
- Şikayete bağlı hallerde altı aylık süreyi kaçırma.
- Korunma ihtiyacı olan çocuğu ALO 183'e veya il müdürlüğüne bildir.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 233/1: Aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişi şikayet üzerine üç aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
- 5237 sayılı Kanun m. 233/2: Hamile olduğunu bildiği eşini veya kendisinden gebe kalan birlikte yaşadığı kadını çaresiz durumda terk eden kimseye altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir.
- 5237 sayılı Kanun m. 233/3: Sarhoşluk, uyuşturucu kullanımı veya onur kırıcı hareketler sonucu özen eksikliği nedeniyle çocuklarının ahlak, güvenlik ve sağlığını ağır şekilde tehlikeye sokan ana veya baba bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
- 5237 sayılı Kanun m. 233/4: Bu fiiller nedeniyle çocuğun kasten öldürme veya neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçunu işlemesi halinde şikayet aranmaksızın faile verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılır.
- 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m. 5: Koruyucu ve destekleyici tedbirler, çocuğun öncelikle kendi aile ortamında korunmasına yönelik danışmanlık, eğitim, bakım, sağlık ve barınma tedbirleridir.
En çok sorulan sorular
Çocuğunu ihmal eden anne babaya ceza var mı?
Evet. Bakım, eğitim veya destek yükümlülüğünü yerine getirmeyen ebeveyne şikayet üzerine üç aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir.
Çocuğuna bakmayan babayı nereye şikayet ederim?
Savcılığa şikayette bulunabilirsin. Ayrıca çocuğun korunması için ALO 183'e veya Aile ve Sosyal Hizmetler il müdürlüğüne başvurabilirsin.
Alkol kullanan ebeveyn çocuğu tehlikeye sokarsa ne olur?
Alışkanlık haline gelmiş sarhoşluk nedeniyle çocuğun ahlak, güvenlik ve sağlığını ağır şekilde tehlikeye sokan ebeveyne bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.
2026'da bu suçun cezası değişti mi?
Evet. 7593 sayılı Kanunla cezalar artırıldı ve çocuğun ağır bir suç işlemesi halinde ebeveynin cezasının iki katına kadar artırılabileceği hükmü eklendi.
Çocuğumu ihmal eden eski eşimden velayeti alabilir miyim?
Evet. Velayet sahibi ebeveyn çocuğu ihmal ediyorsa aile mahkemesinde velayetin değiştirilmesi davası açabilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.