Dask Zorunlu Deprem Sigortası: Kimler Yaptırmak Zorunda, Hasar Nasıl Ödenir?
Yeni bir ev aldın ya da kiraya verdin ve tapuda, elektrik ya da su aboneliğinde "DASK poliçesi" istendi. Belki de deprem sonrası evin hasar gördü ve "DASK ne kadar öder, nasıl başvurulur?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde zorunlu deprem sigortasının (DASK) kapsamını, kimlerin yaptırmak zorunda olduğunu ve hasar sürecini anlatıyoruz.
DASK nedir?
DASK, Doğal Afet Sigortaları Kurumu'nun kısaltmasıdır ve halk arasında zorunlu deprem sigortasının adı olarak kullanılır. Zorunlu deprem sigortası, binalarda depremin doğrudan neden olduğu maddi zararları ve deprem nedeniyle ortaya çıkan:
- Yangın,
- İnfilak (patlama),
- Dev dalga (tsunami),
- Yer kayması
sonucu oluşan maddi zararları teminat altına alan bir sigortadır.
Neleri kapsamaz?
Zorunlu deprem sigortası binanın kendisini, yani yapısal kısmını güvence altına alır. Ev eşyaları, kira kaybı, can kaybı ve yaralanmalar bu sigortanın kapsamında değildir. Bunlar için ayrıca konut sigortası gibi isteğe bağlı sigortalar yaptırman gerekir.
DASK zorunlu mu?
Evet. Kanuna göre şu binalar zorunlu deprem sigortasına tabidir:
- Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamındaki bağımsız bölümler (apartman daireleri gibi),
- Tapuya kayıtlı ve özel mülkiyetteki taşınmazlar üzerinde konut olarak yapılmış binalar,
- Bu binaların içindeki ticarethane, büro ve benzeri amaçlarla kullanılan bağımsız bölümler,
- Doğal afetler nedeniyle Devletin yaptırdığı ya da sağladığı krediyle yapılan konutlar.
Kim yaptırır?
Zorunlu deprem sigortasını, binanın ya da bağımsız bölümün maliki (sahibi) ya da intifa hakkı sahibi yaptırır. Sigorta her yıl yenilenmelidir. Kiracıysan, sigortayı yaptırmak ev sahibinin yükümlülüğüdür.
Zorunlu olmayan binalar
- Kamu konutları ve kamu hizmet binaları,
- Köy nüfusuna kayıtlı ve köyde sürekli oturanların köy yerleşik alanlarında ve mezralarda yaptıkları binalar,
- Tamamı konut dışı amaçlarla kullanılan binalar
zorunlu deprem sigortasına tabi değildir.
DASK olmadan hangi işlemler yapılamaz?
Tapu işlemleri
Tapu müdürlükleri, zorunlu deprem sigortasına tabi bağımsız bölümler ve binalarla ilgili tescil işlemlerini, işlem tarihinde geçerli bir zorunlu deprem sigortası olduğu belgelenmedikçe yapamaz. Yani evini satarken ya da satın alırken geçerli bir DASK poliçesi gerekir.
Su ve elektrik aboneliği
Zorunlu deprem sigortası kapsamındaki binalarda su ve elektrik aboneliği yapılırken, zorunlu deprem sigortasının varlığı ilgili kuruluş tarafından kontrol edilir.
DASK primi nasıl belirlenir?
Zorunlu deprem sigortasının tarifesi ve azami teminat tutarı her yıl Bakan tarafından belirlenir ve Resmi Gazete'de yayımlanır. Prim belirlenirken:
- Binanın yüzölçümü,
- İnşaat türü ve kalitesi,
- Binanın bulunduğu arazinin zemin özellikleri,
- Bölgenin deprem riski
gibi unsurlar dikkate alınır. Güncel azami teminat tutarını ve primini sigorta şirketlerinden ya da DASK'ın internet sitesinden öğrenebilirsin.
Azami teminat yetmezse
Zorunlu deprem sigortası, her yıl belirlenen azami teminat tutarına kadar ödeme yapar. Evinin değeri bu tutardan fazlaysa, aradaki fark için isteğe bağlı bir konut sigortası yaptırmayı değerlendirmelisin.
Hasar olursa ne yapmalı?
Hasar ihbarı
Deprem sonrası binanda hasar oluştuysa, en kısa sürede DASK'a ya da poliçeyi aldığın sigorta şirketine hasar ihbarında bulun. Hasar ihbarı genellikle telefonla, internet sitesinden ya da sigorta acentesi aracılığıyla yapılabilir.
Hasar tespiti
Hasar ihbarından sonra eksperler binandaki hasarı tespit eder. Hasar tespit işlemine kadar mümkünse hasarlı bölümleri fotoğrafla ve videoyla belgelemelisin.
Tazminat ne zaman ödenir?
Kanuna göre zorunlu deprem sigortası bulunan ve deprem nedeniyle hasar gören binalara ilişkin tazminat, gerekli bilgi ve belgeler ile hasar tespitinin tamamlanmasından sonra en geç otuz gün içinde ödenir.
Tazminat hakkını kaybedebileceğin durumlar
Projeye aykırı tadilat
Malik ya da intifa hakkı sahibi, binanın ve bağımsız bölümün projeye aykırı olarak ve taşıyıcı sistemi olumsuz etkileyecek şekilde değiştirilmesine ya da zayıflatılmasına karşı gerekli önlemleri almakla yükümlüdür. Hasarın, projeye aykırı ve taşıyıcı sistemi olumsuz etkileyen bir tadilat nedeniyle ortaya çıktığı tespit edilirse, sigortadan tazminat alma hakkı kaybedilir. Örneğin kolon kesmek ya da taşıyıcı duvarı yıkmak bu kapsamdadır.
Sigortalanmayan binalar
DASK, mevzuata ve projeye aykırı inşa edilen binaları sigortalamama hakkına sahiptir. Taşıyıcı sistemi olumsuz etkileyecek şekilde değiştirildiği ya da zayıflatıldığı tespit edilen binalar ise sigortalanmaz.
Kısaca yapılacaklar
- Ev sahibiysen her yıl DASK poliçeni yenile.
- Poliçedeki adres ve metrekare bilgilerinin doğru olduğunu kontrol et.
- Binanda kolon kesme, taşıyıcı duvar yıkma gibi tadilatlara izin verme.
- Eşyaların ve azami teminatı aşan bina değeri için ayrıca konut sigortası yaptır.
- Depremden sonra en kısa sürede hasar ihbarında bulun ve hasarı fotoğrafla belgele.
- Tazminat ödemesini hasar tespitinden sonra otuz gün içinde takip et.
Dayanak mevzuat
- 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu m. 2/1-ğ: Zorunlu deprem sigortası, binalarda depremin doğrudan neden olduğu maddi zararlar ile deprem kaynaklı yangın, infilak, tsunami ve yer kayması zararlarını kapsar.
- 6305 sayılı Kanun m. 10: Kat mülkiyetine tabi bağımsız bölümler, özel mülkiyetteki konut binaları ve içlerindeki ticari bağımsız bölümler zorunlu deprem sigortasına tabidir; kamu konutları, köylerdeki binalar ve tamamı konut dışı binalar tabi değildir; sigortayı malik veya intifa hakkı sahibi yaptırır ve her yıl yeniler.
- 6305 sayılı Kanun m. 11: Tapu müdürlükleri geçerli zorunlu deprem sigortası belgelenmeden tescil işlemi yapamaz; su ve elektrik aboneliklerinde sigortanın varlığı kontrol edilir.
- 6305 sayılı Kanun m. 12: Hasar projeye aykırı ve taşıyıcı sistemi olumsuz etkileyen tadilattan doğmuşsa tazminat hakkı kaybedilir.
- 6305 sayılı Kanun m. 13: Tarife ve azami teminat tutarı her yıl Bakan tarafından belirlenir; tazminat hasar tespitinin tamamlanmasından sonra en geç otuz gün içinde ödenir.
En çok sorulan sorular
DASK'ı kiracı mı ev sahibi mi yaptırır?
Kanuna göre zorunlu deprem sigortasını malik ya da intifa hakkı sahibi yaptırır. Kiracı olarak bu yükümlülük sana ait değildir.
DASK ev eşyalarını karşılar mı?
Hayır. Zorunlu deprem sigortası sadece binanın kendisindeki maddi zararları karşılar. Ev eşyalarını korumak için ayrıca isteğe bağlı bir konut sigortası yaptırman gerekir.
DASK'ım yoksa evimi satabilir miyim?
Tapu müdürlükleri, zorunlu deprem sigortasına tabi binalarla ilgili tescil işlemlerini geçerli bir DASK poliçesi olmadan yapamaz. Bu yüzden satıştan önce poliçeni yaptırman ya da yenilemen gerekir.
Depremden sonra DASK ne zaman öder?
Hasar tespitinin ve gerekli bilgi ve belgelerin tamamlanmasından sonra en geç otuz gün içinde tazminat ödenir.
Kaçak yapılar DASK yaptırabilir mi?
DASK, mevzuata ve projeye aykırı olarak inşa edilen binaları sigortalamama hakkına sahiptir. Bu yüzden ruhsatsız ya da projeye aykırı binalarda sigorta yaptırmakta ve tazminat almakta sorun yaşanabilir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.