Dava Sürerken İdarenin İşlemi Nasıl Durdurulur? Yürütmenin Durdurulması Şartları ve İtiraz
Belediye işyerini kapatma kararı verdi ve karar yarın uygulanacak. Ya da memur olarak başka bir şehre atandın ve göreve başlaman isteniyor. Dava açmaya karar verdin ama dava yıllarca sürerse ne olacak? "Dava sürerken idarenin işlemini durdurabilir miyim?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde idari davalarda yürütmenin durdurulmasını, şartlarını ve reddedilirse ne yapabileceğini anlatıyoruz.
Dava açmak işlemi durdurmaz
İdari bir işleme karşı dava açman, o işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Yani dava sürerken evin yıkılabilir, işyerin kapatılabilir ya da atandığın yere gitmen istenebilir.
Bunu önlemenin yolu, dava dilekçende yürütmenin durdurulmasını istemektir. Yürütmenin durdurulması kararı, dava sonuçlanana kadar işlemin uygulanmasını askıya alır.
Vergi davalarında ise kural farklıdır. Vergi mahkemesinde dava açılması, dava edilen vergi ve cezanın tahsilini kendiliğinden durdurur.
Hangi şartlar gerekir?
Mahkeme yürütmenin durdurulmasına karar verebilmek için iki şartın birlikte gerçekleşmesini arar:
- İşlem uygulanırsa telafisi güç veya imkansız zararlar doğacak olması,
- İşlemin açıkça hukuka aykırı olması.
Örneğin evinin yıkılması geri dönüşü olmayan bir zarardır; yıkım kararı da açıkça hukuka aykırıysa yürütmenin durdurulması istenebilir. Sadece "haksız olduğunu düşünüyorum" demek yetmez; dilekçende her iki şartı da somut olarak açıklamalısın.
Mahkeme kararında işlemin neden açıkça hukuka aykırı olduğunu ve hangi zararların doğacağını belirtmek zorundadır.
Karar ne zaman verilir?
- Mahkeme kural olarak idarenin savunmasını aldıktan veya savunma süresi geçtikten sonra karar verir.
- Uygulanınca etkisi tükenecek işlemlerde, örneğin yarın yapılacak bir sınav veya yıkım gibi hallerde, savunma alınmadan da geçici olarak durdurma kararı verebilir.
- Talebin yerinde olmadığı dilekçeden anlaşılıyorsa savunma alınmadan reddedebilir.
Memurların atama, nakil ve görev değişikliği işlemleri, uygulanınca etkisi tükenecek işlemlerden sayılmaz. Bu işlemlerde savunma alınmadan durdurma kararı verilemez.
Teminat istenir mi?
Yürütmenin durdurulması kararı kural olarak teminat karşılığında verilir. Ancak mahkeme durumun gereklerine göre teminat istemeyebilir. Adli yardımdan yararlanan kişilerden teminat alınmaz.
Talebin reddedilirse ne yaparsın?
- Yürütmenin durdurulması talebi hakkında verilen karara, kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus itiraz edebilirsin.
- İdare mahkemesinin kararına karşı itiraz bölge idare mahkemesine yapılır.
- İtiraz mercii yedi gün içinde karar vermek zorundadır ve bu karar kesindir.
- Aynı sebeplere dayanarak ikinci kez yürütmenin durdurulması isteyemezsin. Ancak yeni bir sebep veya delil ortaya çıkarsa yeniden talepte bulunabilirsin.
Karar verilirse idare ne yapmalı?
Yürütmenin durdurulması kararı verilirse idare gecikmeden ve en geç kararın kendisine tebliğinden itibaren otuz gün içinde karara uymak zorundadır. İdare karara uymazsa ne yapabileceğin için Hakkını Sor'daki idare mahkeme kararını uygulamıyor rehberine bakabilirsin.
Davanın nasıl açılacağı için Hakkını Sor'daki idari işlemlere karşı iptal davası rehberine bakabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Dava dilekçende yürütmenin durdurulmasını açıkça iste.
- İşlem uygulanırsa doğacak telafisi güç zararı somut olarak anlat.
- İşlemin neden açıkça hukuka aykırı olduğunu belgeleriyle göster.
- İşlem çok yakında uygulanacaksa bunu dilekçende vurgula.
- Talebin reddedilirse yedi gün içinde itiraz et.
- Karar lehine çıkarsa kararı idareye bildir ve uygulanmasını takip et.
Dayanak mevzuat
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 27/1-2: Dava açılması işlemin yürütülmesini durdurmaz; telafisi güç veya imkansız zarar ve açık hukuka aykırılık şartlarının birlikte gerçekleşmesi halinde savunma alındıktan veya süresi geçtikten sonra gerekçeli olarak yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir; uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde savunma alınmadan da karar verilebilir; kamu görevlilerinin atama ve görev değişikliği işlemleri bu kapsamda sayılmaz.
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 27/3-4: Yerinde olmayan istem savunma alınmadan reddedilebilir; vergi davalarının açılması dava konusu vergi ve cezaların tahsilini durdurur.
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 27/6-7: Yürütmenin durdurulması kararları teminat karşılığında verilir, ancak teminat aranmayabilir; adli yardımdan yararlananlardan teminat alınmaz; kararlara tebliğden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus itiraz edilebilir ve itiraz üzerine verilen karar kesindir.
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 27/10: Aynı sebeplere dayanılarak ikinci kez yürütmenin durdurulması isteminde bulunulamaz.
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 28/1: İdare, esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararların gereğine göre gecikmeksizin ve kararın tebliğinden itibaren en geç otuz gün içinde işlem tesis etmek veya eylemde bulunmak zorundadır.
En çok sorulan sorular
Dava açınca idarenin işlemi durur mu?
Hayır. Dava açmak işlemi kendiliğinden durdurmaz. Durdurmak için dilekçende yürütmenin durdurulmasını istemelisin.
Yürütmenin durdurulması için hangi şartlar gerekir?
İşlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte bulunması gerekir.
Yürütmeyi durdurma talebim reddedildi, ne yapabilirim?
Kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus itiraz edebilirsin. İtiraz üzerine verilen karar kesindir.
Yürütmenin durdurulması için teminat gerekir mi?
Kural olarak teminat istenir, ancak mahkeme durumun gereklerine göre teminat istemeyebilir. Adli yardımdan yararlananlardan teminat alınmaz.
Vergi davasında da yürütmenin durdurulması istemek gerekir mi?
Kural olarak gerekmez. Vergi davası açılması, dava edilen vergi ve cezanın tahsilini kendiliğinden durdurur.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.