Davayı Kaybedersem Ne Öderim? Yargılama Giderleri ve Karşı Taraf Vekalet Ücreti
Bir dava açmayı düşünüyorsun ama "ya kaybedersem, karşı tarafın avukat parasını ben mi öderim, mahkeme masrafları ne kadar tutar?" diye endişeleniyorsun. Belki de kaybettiğin bir davanın kararında yazan "yargılama giderleri ve vekalet ücreti" tutarını görünce şaşırdın. Bu rehberde hukuk davalarında yargılama giderlerini, kimin ödediğini ve karşı taraf vekalet ücretini anlatıyoruz.
Dava açarken ne ödenir?
Harç ve gider avansı
Davacı, dava açarken yargılama harçlarını ve her yıl Adalet Bakanlığı tarafından çıkarılan gider avansı tarifesinde belirlenen tutarı mahkeme veznesine yatırmak zorundadır. Gider avansı, dava süresince yapılacak tebligat ve benzeri masraflar için kullanılır.
Gider avansı yetmezse
Dava sırasında avansın yetmediği anlaşılırsa, mahkeme eksikliğin tamamlanması için davacıya iki haftalık kesin süre verir.
Delil avansı
Taraflardan her biri, ikamesini istediği delil (örneğin bilirkişi incelemesi ya da tanık dinlenmesi) için mahkemenin belirlediği avansı verilen kesin süre içinde yatırmak zorundadır.
Yargılama giderleri nelerdir?
Kanuna göre yargılama giderleri şunlardır:
- Başvurma, karar ve ilam harçları,
- Dava nedeniyle yapılan tebligat ve posta giderleri,
- Dosya ve evrak giderleri,
- İhtiyati tedbir gibi geçici koruma, ihtarname ve vekaletname giderleri,
- Keşif giderleri,
- Tanık ve bilirkişiye ödenen ücret ve giderler,
- Resmi dairelerden alınan belgeler için ödenen harç ve ücretler,
- Avukatsız takip edilen davalarda tarafların duruşma günlerine ait gündelik, yol ve konaklama giderleri,
- Avukatla takip edilen davalarda kanuna göre takdir edilen vekalet ücreti,
- Yargılama sırasında yapılan diğer giderler.
Davayı kaybeden öder
Temel kural
Kanunda yazılı haller dışında, yargılama giderleri aleyhine hüküm verilen taraftan, yani davayı kaybedenden alınır. Davayı kazanan taraf, yaptığı masrafları kaybeden taraftan geri alır.
Kısmen kazanma
Davada iki taraf da kısmen haklı çıkarsa, mahkeme yargılama giderlerini tarafların haklılık oranına göre paylaştırır. Örneğin 100.000 liralık bir davada 60.000 lira kazandıysan, giderler buna göre bölüştürülür.
Birden fazla kaybeden
Aleyhine hüküm verilen birden fazla kişi varsa, mahkeme yargılama giderlerini aralarında paylaştırabileceği gibi, hepsinin birlikte (müteselsilen) sorumlu tutulmasına da karar verebilir.
Dürüstlüğe aykırı davranan
Gereksiz yere davanın uzamasına ya da masraf yapılmasına sebep olan taraf, davayı kazansa bile karar ve ilam harcı dışındaki yargılama giderlerinin tamamını ya da bir kısmını ödemeye mahkum edilebilir.
Karşı taraf vekalet ücreti
Nedir?
Avukatla takip edilen davalarda mahkeme, kanuna göre takdir edilecek vekalet ücretini davayı kazanan taraf lehine hükmeder. Bu ücret, avukatlık asgari ücret tarifesine göre belirlenir ve kaybeden taraf tarafından ödenir.
Kendi avukatına ödediğin ücretten farklıdır
Karşı taraf vekalet ücreti, kendi avukatınla anlaştığın ücretten farklıdır. Davayı kaybedersen, hem kendi avukatına anlaştığın ücreti hem de mahkemenin hükmettiği karşı taraf vekalet ücretini ödemen gerekebilir.
Avukatsız dava açarsan
Davayı avukatsız takip edersen ve kazanırsan, lehine vekalet ücreti hükmedilmez. Ancak kaybedersen ve karşı tarafın avukatı varsa, karşı taraf vekalet ücretini ödemen gerekir.
Masrafları karşılayamıyorsan
Dava açmak istediğin halde harç ve masrafları ödeyecek gücün yoksa, adli yardım talep edebilirsin. Adli yardım kabul edilirse harç ve giderleri ödemeden dava açabilirsin. Bu konuda sitedeki adli yardım rehberimize de göz atabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Dava açmadan önce harç ve gider avansı tutarını öğren.
- Davayı kaybetme ihtimalinde karşı taraf vekalet ücretini de hesaba kat.
- Mahkemenin verdiği avans sürelerini kaçırma.
- Masraf makbuzlarını ve dekontlarını sakla.
- Gücün yetmiyorsa adli yardım iste.
- Kararda hükmedilen gider ve vekalet ücretini kontrol et.
Dayanak mevzuat
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 120: Davacı dava açarken harçları ve gider avansını yatırmak zorundadır; avans yetmezse iki haftalık kesin süre verilir.
- 6100 sayılı Kanun m. 323: Yargılama giderleri harçlar, tebligat, keşif, tanık ve bilirkişi ücretleri, belge giderleri, gündelik ve yol giderleri ile vekalet ücretinden oluşur.
- 6100 sayılı Kanun m. 324: Taraflar ikamesini istedikleri delil için mahkemenin belirlediği avansı kesin süre içinde yatırmak zorundadır.
- 6100 sayılı Kanun m. 326: Yargılama giderleri aleyhine hüküm verilen taraftan alınır; kısmi haklılıkta haklılık oranına göre paylaştırılır; birden fazla aleyhine hüküm verilende paylaştırma veya müteselsil sorumluluk kararı verilebilir.
- 6100 sayılı Kanun m. 327: Gereksiz yere davanın uzamasına veya gidere sebep olan taraf, davayı kazansa bile giderleri ödemeye mahkum edilebilir.
- 6100 sayılı Kanun m. 330: Vekille takip edilen davalarda kanuna göre takdir olunacak vekalet ücreti taraf lehine hükmedilir.
En çok sorulan sorular
Davayı kaybedersem karşı tarafın avukat parasını öder miyim?
Evet. Avukatla takip edilen davalarda mahkeme, avukatlık asgari ücret tarifesine göre belirlenen vekalet ücretini kazanan taraf lehine hükmeder ve bu ücreti davayı kaybeden öder.
Davayı kazanırsam masraflarımı geri alabilir miyim?
Evet. Yargılama giderleri davayı kaybeden taraftan alınır. Davayı kazanırsan, yaptığın harç, bilirkişi, tanık ve benzeri masrafları karşı taraftan geri alabilirsin.
Davanın bir kısmını kazanırsam masrafı kim öder?
Davada iki taraf da kısmen haklı çıkarsa, mahkeme yargılama giderlerini tarafların haklılık oranına göre paylaştırır.
Avukatsız dava açarsam vekalet ücreti öder miyim?
Davayı kazanırsan sana vekalet ücreti ödenmez, çünkü avukatın yoktur. Ancak kaybedersen ve karşı tarafın avukatı varsa, karşı taraf vekalet ücretini ödemen gerekir.
Param yoksa dava açabilir miyim?
Evet. Harç ve masrafları ödeyecek gücün yoksa adli yardım talep edebilirsin. Adli yardım kabul edilirse harç ve giderleri ödemeden dava açabilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.