Dernekten Çıkarıldım: İtiraz Edebilir miyim? Dernekten Çıkma ve Çıkarılma
Yıllardır üyesi olduğun köy derneğinde yönetimin harcamalarını sorguladın. Kısa süre sonra yönetim kurulu "derneğin amaçlarına aykırı davrandığın" gerekçesiyle seni üyelikten çıkardı. Ya da artık üyesi olmak istemediğin bir dernek, çıkmana izin vermiyor ve aidat istemeye devam ediyor. "Dernekten çıkarılmama itiraz edebilir miyim? Dernekten istediğim zaman ayrılabilir miyim?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde Türk Medeni Kanunu'ndaki dernek üyeliğinden çıkma ve çıkarılma kurallarını anlatıyoruz.
Hiç kimse dernekte kalmaya zorlanamaz
Hiç kimse dernekte üye kalmaya zorlanamaz. Her üye, yazılı olarak bildirmek koşuluyla dernekten çıkma hakkına sahiptir.
- Çıkmak için bir sebep göstermen gerekmez.
- Çıkma bildirimini dilekçeyle yönetim kuruluna ver ve alındı belgesi al, ya da noter veya iadeli taahhütlü mektupla gönder.
- Çıkma bildiriminden sonraki dönemler için senden aidat istenemez. Çıkmadan önce birikmiş aidat borcun varsa onu ödemen gerekebilir.
Tüzükte çıkarma sebepleri
Dernek tüzüğünde üyelerin çıkarılma sebepleri gösterilebilir. Bu konuda iki durum vardır:
- Tüzükte çıkarma sebepleri gösterilmişse: Çıkarma kararına, bu sebeplerin haklı sayılamayacağı iddiasıyla itiraz edilemez. Ancak tüzükte yazan sebebin sende gerçekten gerçekleşmediğini, yani olayların doğru olmadığını ileri sürebilirsin.
- Tüzükte çıkarma düzenlenmemişse: Üye ancak haklı bir sebeple çıkarılabilir. Bu durumda çıkarma kararına haklı sebep bulunmadığını ileri sürerek itiraz edebilirsin.
Bu yüzden önce dernek tüzüğünü oku: Çıkarma sebepleri neler, kararı hangi organ veriyor, itiraz yolu ne?
Çıkarma kararına nasıl itiraz edilir?
- Tüzükte çıkarma kararına karşı genel kurula veya başka bir organa itiraz yolu varsa önce bu yolu kullan.
- Çıkarma kararı kanuna veya tüzüğe aykırı yöntemle alındıysa, örneğin yetkisiz bir organ tarafından verildiyse ya da sana savunma hakkı tanınmadıysa, mahkemede kararın iptalini isteyebilirsin.
- Çıkarma kararını yönetim kurulu gibi genel kurul dışındaki bir organ verdiyse, dernek içi itiraz yollarını tüketmeden iptal davası açamazsın.
- Çıkarma kararı genel kuruldan çıktıysa: Toplantıda bulunup karara katılmadıysan karar tarihinden itibaren bir ay içinde, toplantıda bulunmadıysan kararı öğrendiğin tarihten itibaren bir ay içinde ve her halde karar tarihinden itibaren üç ay içinde iptal davası açabilirsin.
Üyelerin eşitliği
- Dernek üyeleri eşit haklara sahiptir.
- Dernek, üyeleri arasında dil, ırk, renk, cinsiyet, din ve mezhep, aile, zümre ve sınıf farkı gözetemez; bu sebeplerle ayrımcılık yapamaz.
- Her üyenin derneğin faaliyetlerine ve yönetimine katılma hakkı vardır.
- Her üyenin genel kurulda bir oy hakkı vardır ve oyunu şahsen kullanmak zorundadır. Onursal üyelerin oy hakkı yoktur.
Bu sebeplerle yapılan bir çıkarma, eşitlik ilkesine de aykırı olur.
Çıkınca dernek malvarlığında hakkın kalır mı?
Hayır. Dernekten çıkan veya çıkarılan üye, dernek malvarlığında hak iddia edemez. Ödediğin aidatları veya derneğe yaptığın bağışları geri isteyemezsin.
Dernek kuruluşu ve işleyişi için Hakkını Sor'daki dernek nasıl kurulur rehberine bakabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Dernekten çıkmak istiyorsan yazılı bildirim yap ve alındı belgesi al.
- Çıkarıldıysan önce tüzükteki çıkarma sebeplerini ve itiraz yollarını incele.
- Çıkarma kararının tebliğ edilen nüshasını ve dayanak gösterilen olaylara ilişkin belgeleri sakla.
- Tüzükte itiraz yolu varsa süresinde başvur.
- Karar usule aykırıysa veya haklı sebep yoksa mahkemede iptal davası aç.
Dayanak mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 66: Hiç kimse dernekte üye kalmaya zorlanamaz; her üye yazılı bildirimle dernekten çıkabilir.
- 4721 sayılı Kanun m. 67: Tüzükte çıkarma sebepleri gösterilebilir; gösterilmişse bu sebeplerin haklı sayılamayacağı iddiasıyla itiraz edilemez; düzenlenmemişse üye ancak haklı sebeple çıkarılabilir ve haklı sebep bulunmadığı ileri sürülerek itiraz edilebilir.
- 4721 sayılı Kanun m. 68: Üyeler eşit haklara sahiptir; dil, ırk, renk, cinsiyet, din, mezhep, aile, zümre ve sınıf farkı gözetilemez; her üye faaliyet ve yönetime katılabilir; çıkan veya çıkarılan üye dernek malvarlığında hak iddia edemez.
- 4721 sayılı Kanun m. 69: Her üyenin genel kurulda bir oy hakkı vardır ve oy şahsen kullanılır; onursal üyelerin oy hakkı yoktur.
- 4721 sayılı Kanun m. 83: Kanuna veya tüzüğe aykırı genel kurul kararlarına karşı toplantıda bulunup katılmayan üye karar tarihinden, bulunmayan üye öğrenmeden itibaren bir ay ve her halde karar tarihinden itibaren üç ay içinde iptal davası açabilir; diğer organların kararlarına karşı dernek içi denetim yolları tüketilmeden dava açılamaz.
En çok sorulan sorular
Dernekten istediğim zaman çıkabilir miyim?
Evet. Hiç kimse dernekte kalmaya zorlanamaz; yazılı bildirimle çıkabilirsin.
Dernekten çıkarılmama itiraz edebilir miyim?
Tüzükte çıkarma sebebi yoksa haklı sebep bulunmadığını ileri sürerek itiraz edebilirsin. Tüzükte sebep varsa, sebebin haksızlığını ileri süremezsin, ama olayların gerçekleşmediğini veya usule aykırılığı ileri sürebilirsin.
Çıkınca ödediğim aidatları geri alabilir miyim?
Hayır. Çıkan veya çıkarılan üye dernek malvarlığında hak iddia edemez.
Dernekten çıktıktan sonra aidat ödemeye devam etmeli miyim?
Çıkma bildiriminden sonraki dönemler için aidat istenemez.
Genel kurulda başkası adına oy kullanabilir miyim?
Hayır. Her üye oyunu şahsen kullanmak zorundadır.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.