Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Nedir, Kimler İsteyebilir?
Bir yakınını trafik kazası, iş kazası, doktor hatası ya da bir suç sonucunda kaybettiysen ve o kişi sana maddi olarak destek oluyorsa, bu desteği kaybetmenin karşılığını isteyebilirsin. Buna destekten yoksun kalma tazminatı denir. Bu rehberde bu tazminatı kimlerin isteyebileceğini, nasıl hesaplandığını ve kimden isteneceğini anlatıyoruz.
Destekten yoksun kalma tazminatı nedir?
Bir kişi başkasının kusuru ya da sorumluluğu nedeniyle hayatını kaybederse, onun desteğinden yoksun kalan kişiler bu kayıplarının karşılığını sorumlulardan isteyebilir (TBK md. 53). Tazminat, ölen kişi yaşasaydı sana ileride sağlayacağı maddi desteğin bugünkü karşılığıdır.
Kimler isteyebilir?
Önemli olan akrabalık değil, ölen kişinin sana gerçekten destek olup olmadığı ya da ileride destek olacağının beklenmesidir. Genellikle şu kişiler bu tazminatı isteyebilir:
- Eş.
- Çocuklar. Destek süresi genellikle çocuğun belli bir yaşa gelmesi ya da eğitiminin bitmesi esas alınarak belirlenir.
- Anne ve baba. Çocuk henüz küçük olsa bile, ileride anne babasına destek olacağı kabul edilebilir.
- Kardeşler, nişanlı ya da ölen kişinin fiilen baktığı başka kişiler, desteği ispat edebildikleri takdirde.
Mirası reddetsen bile bu tazminatı isteme hakkın devam eder. Çünkü destekten yoksun kalma tazminatı mirasa dahil değildir; doğrudan sana ait bir haktır.
Nasıl hesaplanır?
Tazminat, aktüerya uzmanı bilirkişiler tarafından hesaplanır. Hesaplamada şunlar dikkate alınır:
- Ölen kişinin yaşı, geliri ve mesleği.
- Çalışabileceği tahmini süre ve muhtemel yaşam süresi.
- Desteğin kime ne oranda paylaştırılacağı.
- Senin yaşın ve desteğe ne kadar süre ihtiyacın olacağı.
- Ölen kişinin kazadaki kusur oranı. Ölen kişi de kısmen kusurluysa tazminat bu oranda azalır.
SGK sana ölüm geliri bağladıysa bu gelirin bir kısmı tazminattan düşülebilir. Bu yüzden SGK'dan aldığın yazıları ve gelir bilgilerini sakla.
Kimden istenir?
- Trafik kazasında: Önce karşı aracın trafik sigortasına yazılı başvuru yapılır. Sigorta poliçe limitine kadar öder; limiti aşan kısım sürücüden ve araç işleteninden istenir.
- İş kazasında: Kazada kusuru olan işverenden. Bu davalarda dava öncesi arabuluculuk zorunlu değildir.
- Doktor hatasında: Devlet hastanesindeyse idareden, özel hastanedeyse hastaneden ve doktordan.
- Bir suç sonucunda ölümde: Suçu işleyen kişiden.
Manevi tazminat da istenebilir
Ölen kişinin yakınları, yaşadıkları acı için ayrıca manevi tazminat isteyebilir (TBK md. 56). Bu tazminat için maddi destek şartı aranmaz. Manevi tazminat trafik sigortasının kapsamında değildir; sürücüden ve araç işleteninden istenir.
Ayrıca cenaze ve defin giderleri gibi ölümden kaynaklanan masrafları da talep edebilirsin. Bunların fatura ve makbuzlarını sakla.
Süreleri kaçırma
- Haksız fiillerde zamanaşımı, zararı ve sorumluyu öğrendiğin tarihten itibaren iki yıl, her durumda olaydan itibaren on yıldır (TBK md. 72).
- Trafik kazalarında da benzer süreler uygulanır (2918 s.K. md. 109).
- Ölüm bir suç sonucunda olduysa, ceza kanunundaki daha uzun dava zamanaşımı süresi uygulanır.
Hangi sürenin uygulanacağı olaya göre değiştiği için en kısa süreyi esas alıp erken harekete geçmen en güvenli yoldur.
Hazırlaman gereken belgeler
- Ölüm belgesi ve nüfus kayıt örneği (veraset ilamı da istenebilir).
- Kaza tutanağı, savcılık dosyası, otopsi raporu.
- Ölen kişinin gelirini gösteren belgeler: maaş bordrosu, vergi kayıtları, SGK dökümü.
- Sana destek olduğunu gösteren belgeler: banka transferleri, aynı evde yaşadığınızı gösteren kayıtlar.
Kısaca yapılacaklar
- Ölüm ve kazayla ilgili tüm resmi belgeleri topla.
- Ölen kişinin gelirini ve sana sağladığı desteği gösteren belgeleri sakla.
- Trafik kazasıysa önce sigorta şirketine yazılı başvur.
- Manevi tazminatı ve cenaze giderlerini de talep et.
- İki yıllık süreyi esas alıp beklemeden harekete geç.
En çok sorulan sorular
Destekten yoksun kalma tazminatını kimler isteyebilir?
Ölen kişinin gerçekten destek olduğu ya da ileride destek olacağı beklenen eş, çocuklar, anne baba ve desteği ispatlayan diğer kişiler.
Mirası reddedersem bu tazminatı isteyebilir miyim?
Evet. Bu tazminat mirasa dahil değildir; doğrudan sana ait bir haktır.
Tazminat nasıl hesaplanır?
Aktüerya uzmanı bilirkişi; ölen kişinin yaşını, gelirini, çalışma süresini, senin yaşını ve ölenin kusur oranını dikkate alarak hesaplar.
Trafik kazasında ilk kime başvurmalıyım?
Önce karşı aracın trafik sigortasına yazılı başvuru yap; poliçe limitini aşan kısım sürücüden ve işletenden istenir.
Ayrıca manevi tazminat da isteyebilir miyim?
Evet. Yaşadığın acı için manevi tazminat isteyebilirsin; bunun için maddi destek şartı aranmaz.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.