Devamsızlık Nedeniyle Tazminatsız İşten Çıkarılma
İşveren, birkaç gün işe gelmediğin gerekçesiyle seni tazminatsız işten çıkardı ve devamsızlık tutanağı tuttu. Peki devamsızlık nedeniyle işten çıkarılma her zaman haklı mıdır? Hangi durumlarda işe gitmemek devamsızlık sayılmaz? Bu rehberde devamsızlık nedeniyle iş sözleşmesinin feshini anlatıyoruz.
Kanun ne diyor?
İşçi, işverenden izin almadan ya da haklı bir sebebe dayanmadan şu sürelerde işe gelmezse, işveren iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshedebilir (4857 s.K. md. 25):
- Ardı ardına iki iş günü.
- Bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü.
- Bir ayda üç iş günü.
Bu durumda işçi kıdem ve ihbar tazminatı alamaz.
Hangi durumlar devamsızlık sayılmaz?
Kanun, izinsiz ve haklı bir sebep olmadan işe gelmemeyi devamsızlık sayar. Haklı bir sebebin varsa, işe gelmemen devamsızlık değildir. Örneğin:
Hastalık
Hastalandığın için doktordan rapor aldıysan, rapor süresi boyunca işe gelmemen devamsızlık sayılmaz. Raporunu ve hastalığını işverene bildirmeye dikkat et.
Mazeret izinleri
Kanun, bazı durumlarda işçiye ücretli mazeret izni hakkı tanır. Örneğin:
- Evlenmen hâlinde üç gün.
- Eşinin doğum yapması hâlinde beş gün.
- Anne, baba, eş, kardeş ya da çocuğunun ölümü hâlinde üç gün.
Bu izinleri kullandığın günler devamsızlık sayılmaz.
Ücretin ödenmemesi
Ücretinin, ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir sebep dışında ödenmemesi hâlinde, işçi iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir (4857 s.K. md. 34). Bu şekilde işe gitmemek devamsızlık sayılmaz ve bu nedenle iş sözleşmen feshedilemez.
Ancak bu hakkı kullanacaksan, işverene ücretin ödenmediği için çalışmayacağını yazılı olarak bildirmen faydalı olur.
Zorlayıcı sebepler
Doğal afet, ağır bir kaza, ulaşımın kesilmesi ya da yakınının acil bir sağlık sorunu gibi zorlayıcı sebeplerle işe gelemediysen, bu durum da haklı bir sebep olarak değerlendirilebilir. Bu durumda işverene en kısa sürede haber vermelisin.
Haklı nedenle fesihten sonra işe gitmemek
İşverenden kaynaklanan haklı bir sebeple iş sözleşmeni feshettiysen, artık işe gitmen gerekmez. Bu durumda işverenin devamsızlık tutanağı tutması, senin haklı feshini ortadan kaldırmaz.
İşverenin ispat yükü
Devamsızlığı ispat etmek işverene aittir. İşveren genellikle şu yollara başvurur:
- Devamsızlık tutanağı: İşe gelmediğin günler için, iş yerindeki başka çalışanların imzasıyla tutanak tutulur.
- İhtarname: İşveren sana işe dönmen ya da mazeretini bildirmen için ihtar gönderebilir.
- Giriş-çıkış kayıtları ve puantaj kayıtları.
Devamsızlık tutanaklarının gerçeği yansıtmadığını düşünüyorsan, tanıklarla ya da başka delillerle bunu çürütebilirsin. Örneğin o gün iş yerinde olduğunu gösteren mesajlar ya da kamera kayıtları.
İşverenin fesih süresi
İşveren, devamsızlık nedeniyle iş sözleşmesini feshetmek istiyorsa, bu hakkını devamsızlığı öğrendiği günden itibaren altı iş günü içinde kullanmalıdır. Bu süre geçtikten sonra aynı devamsızlığa dayanarak haklı fesih yapamaz.
Sık görülen durum
Bazı işverenler, işçiyi fiilen işten çıkardıktan sonra, kıdem tazminatı ödememek için işçinin işe gelmediğini iddia ederek devamsızlık tutanağı tutar. Bu durumda:
- İşten çıkarıldığın günü ve bu sırada söylenenleri not et.
- İşten çıkarıldığını gösteren mesajları ve tanıkları belirle.
- İşverene noter aracılığıyla ihtarname göndererek işten çıkarıldığını, işe gelmeye hazır olduğunu ya da alacaklarını talep ettiğini bildir.
Kısaca yapılacaklar
- İşe gelemeyeceksen işverene hemen ve mümkünse yazılı olarak haber ver.
- Hastalık raporlarını ve mazeret belgelerini sakla.
- Ücretin ödenmediği için çalışmıyorsan bunu yazılı olarak bildir.
- Haksız devamsızlık tutanağı tutulduysa karşı delillerini topla.
- Kıdem ve ihbar tazminatın için arabulucuya, ardından iş mahkemesine başvur.
En çok sorulan sorular
Kaç gün işe gelmezsem tazminatsız çıkarılabilirim?
İzinsiz ve haklı sebep olmadan ardı ardına iki iş günü, bir ayda iki kez tatilden sonraki iş günü ya da bir ayda üç iş günü gelmezsen.
Raporlu olduğum günler devamsızlık sayılır mı?
Hayır. Doktor raporu süresince işe gelmemen devamsızlık değildir; raporunu işverene bildirmeye dikkat et.
Maaşım ödenmediği için işe gitmedim, bu devamsızlık mı?
Ücretin ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde ödenmezse çalışmaktan kaçınabilirsin; bunu işverene yazılı bildirmen faydalı olur.
Hangi mazeret izinleri devamsızlık sayılmaz?
Evlenmede üç gün, eşin doğumunda beş gün, anne, baba, eş, kardeş ya da çocuğun ölümünde üç günlük ücretli izinler.
Devamsızlığı kim ispat etmelidir?
İspat yükü işverendedir; işveren genellikle devamsızlık tutanağı, ihtarname ve giriş-çıkış kayıtlarına dayanır.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.