Devletten veya Belediyeden Tazminat Nasıl İstenir? Tam Yargı Davası ve Başvuru Süreleri
Belediyenin açık bıraktığı bir rögar kapağına düşüp bacağını kırdın. Ya da devlet hastanesinde yapılan hatalı bir müdahale yüzünden sağlığın bozuldu, belki de belediye iş makineleri yol çalışması sırasında evinin duvarına zarar verdi. "Devletten veya belediyeden tazminat nasıl istenir?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde idarenin verdiği zararlar için açılan tam yargı davasını, önce idareye başvurma şartını ve sürelerini anlatıyoruz.
Tam yargı davası nedir?
Tam yargı davası, idarenin bir işlemi veya eylemi nedeniyle kişisel hakları doğrudan zarar gören kişilerin açtığı tazminat davasıdır. Bu davada idareden maddi ve manevi tazminat istenir.
İdarenin zararı iki şekilde doğabilir:
- İdari eylem: İdarenin fiili bir davranışı. Örneğin yoldaki çukur, açık bırakılan kanal, hastanedeki hatalı tedavi, belediye aracının çarpması.
- İdari işlem: İdarenin yazılı bir kararı. Örneğin hukuka aykırı bir işyeri kapatma kararı veya memurun haksız yere görevden alınması.
Bu davalar adliyedeki hukuk mahkemesinde değil, idare mahkemesinde açılır.
Eylemden doğan zararda önce idareye başvur
İdarenin bir eyleminden zarar gördüysen, dava açmadan önce ilgili idareye yazılı olarak başvurup zararının ödenmesini istemelisin. Bu başvuru için iki süre vardır:
- Eylemi öğrendiğin tarihten itibaren bir yıl içinde,
- Her halde eylemin olduğu tarihten itibaren beş yıl içinde.
Bu sürelerden önce dolanı geçerlidir. Örneğin kazanın olduğu gün zararı öğrendiysen bir yıl içinde başvurman gerekir.
Başvuru dilekçende olayı, uğradığın zararı ve istediğin miktarı açıkça yaz; hastane raporu, fatura, fotoğraf ve tutanak gibi belgeleri ekle.
Dava ne zaman açılır?
- İdare isteğini tamamen veya kısmen reddederse, ret kararının tebliğini izleyen günden itibaren altmış gün içinde dava açabilirsin.
- İdare otuz gün içinde cevap vermezse isteğin reddedilmiş sayılır. Bu otuz günün bittiği tarihten itibaren altmış gün içinde dava açabilirsin.
İdarenin cevap vermemesi halinde neler yapabileceğin için Hakkını Sor'daki idare cevap vermedi rehberine bakabilirsin.
İşlemden doğan zararda ne yapılır?
Zararın idarenin yazılı bir işleminden doğduysa üç yolun var:
- Doğrudan tam yargı davası açarak tazminat istemek,
- İşlemin iptalini ve tazminatı aynı davada birlikte istemek,
- Önce iptal davası açmak, iptal kararı verildikten sonra o kararın tebliğinden itibaren altmış gün içinde tazminat davası açmak.
Bu durumda ayrıca önceden idareye başvurma zorunluluğu yoktur. İptal davası için Hakkını Sor'daki idari işlemlere karşı iptal davası rehberine bakabilirsin.
Yanlışlıkla adliyede dava açtıysan
Tam yargı davasını yanlışlıkla adliyedeki bir mahkemede açtıysan ve mahkeme görevsizlik kararı verdiyse, sonradan idare mahkemesinde açacağın davada önce idareye başvurma şartı aranmaz. Bunun için Hakkını Sor'daki yanlış mahkemeye idari dava açmak rehberine bakabilirsin.
Dilekçede nelere dikkat etmelisin?
- Davalı olarak zarara neden olan idareyi doğru göster. Örneğin belediye yolu için belediyeyi, devlet hastanesi için ilgili bakanlığı.
- Talep ettiğin tazminat miktarını dilekçende belirt.
- Zarar ile idarenin eylemi arasındaki bağlantıyı belgelerle göster.
- Zararın tam miktarı henüz belli değilse bunu dilekçende açıkla; miktarın bilirkişi incelemesiyle belirlenmesini isteyebilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Zararı öğrendiğin günü not et ve belgeleri topla.
- Eylemden doğan zararda bir yıl içinde idareye yazılı başvuru yap.
- Ret kararından veya otuz günlük cevap süresinin bitiminden itibaren altmış gün içinde dava aç.
- Davalı idareyi doğru belirle.
- Talep ettiğin miktarı ve zararın nedenini dilekçende açıkça yaz.
- Zarar bir işlemden doğduysa iptal ve tazminatı birlikte istemeyi değerlendir.
Dayanak mevzuat
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 2/1-b: İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan zarar görenler tarafından açılan tam yargı davaları idari dava türlerindendir.
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 12: İdari işlem nedeniyle hakları ihlal edilenler doğrudan tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilir ya da önce iptal davası açarak verilen kararın tebliğinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilir.
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 13/1: İdari eylemlerden hakları ihlal edilenler eylemi öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurmalıdır; istek reddedilirse veya otuz gün içinde cevap verilmezse dava süresi içinde dava açılabilir.
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 13/2: Görevli olmayan adli yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görev yönünden reddi halinde, sonradan idari yargıda açılacak davalarda idareye başvurma şartı aranmaz.
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7/1: Özel kanunlarda ayrı süre yoksa dava açma süresi idare mahkemelerinde altmış gündür.
En çok sorulan sorular
Belediyeden tazminat nasıl istenir?
Zarar belediyenin bir eyleminden doğduysa önce belediyeye yazılı başvuru yaparak zararının ödenmesini iste. Belediye reddederse veya otuz gün içinde cevap vermezse altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açabilirsin.
İdareye başvuru için ne kadar sürem var?
Eylemi öğrendiğin tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylemin olduğu tarihten itibaren beş yıl içinde başvurmalısın.
Tazminat davası hangi mahkemede açılır?
İdarenin eylem veya işleminden doğan tazminat davaları idare mahkemesinde açılır.
İdare cevap vermezse ne olur?
Otuz gün içinde cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılır. Otuz günün bittiği tarihten itibaren altmış gün içinde dava açabilirsin.
Manevi tazminat da istenebilir mi?
Evet. Tam yargı davasında maddi zararın yanında yaşadığın acı ve üzüntü için manevi tazminat da isteyebilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.