Dilekçemi Almadılar, Evrağa Kaydetmediler: Dilekçe Hakkının Engellenmesi Suçu
Bir hakkını kullanmak için belediyeye, kaymakamlığa veya başka bir kamu kurumuna dilekçe vermeye gittin; ama görevli "Bunu alamayız, evrağa kaydetmeyiz" diyerek dilekçeni geri çevirdi. Belki de hiçbir gerekçe göstermeden "Burada böyle dilekçe olmaz, git" dendi. "Kamu kurumu dilekçemi almak zorunda değil mi?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde dilekçe hakkını, dilekçenin hangi durumlarda reddedilebileceğini ve dilekçeyi haksız yere almayan görevlinin sorumluluğunu anlatıyoruz.
Dilekçe hakkı nedir?
Türk vatandaşları kendileriyle veya kamuyla ilgili dilek ve şikayetleri hakkında yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazıyla başvurma hakkına sahiptir. Türkiye'de oturan yabancılar da karşılıklılık esası gözetilerek ve dilekçelerini Türkçe yazmak şartıyla bu haktan yararlanabilir.
Dilekçende şunların bulunması zorunludur:
- Adın ve soyadın,
- İmzan,
- İş veya ikamet adresin.
Bu bilgileri taşıyan ve belli bir konuyu içeren dilekçe, kural olarak kabul edilip kayda alınmalıdır.
Dilekçe hangi durumlarda incelenmez?
Kanuna göre şu dilekçeler incelenmez:
- Belli bir konu içermeyen dilekçeler,
- Yargı mercilerinin görevine giren konularla ilgili dilekçeler,
- Ad-soyad, imza veya adres bilgisi eksik olan dilekçeler.
Dilekçeyi yanlış kuruma vermen ise reddedilme nedeni değildir. Konuyla ilgisi olmayan bir idari makama verilen dilekçe, o makam tarafından yetkili makama gönderilir ve sana da bilgi verilir.
Dilekçe hakkının engellenmesi suçu nedir?
Bir hakkını kullanmak için yetkili kamu makamına verdiğin dilekçenin hukuki bir neden olmadan kabul edilmemesi suçtur. Bu suçun cezası altı aya kadar hapistir.
Örneğin:
- Görevlinin, şartları taşıyan dilekçeni "almıyoruz" diyerek geri çevirmesi,
- Dilekçeni evrak kaydına almadan elinden alıp işlem yapmadan bekletmesi,
- Hiçbir neden göstermeden "bu konuda dilekçe verilmez" denmesi.
Suç şikayete bağlı değildir; savcılık öğrendiğinde kendiliğinden soruşturur.
Dilekçeye cevap verilmezse ne olur?
Dilekçeni kabul edip sonra cevap vermemek ayrı bir durumdur. İdare, dilekçenin sonucunu veya işlemin hangi aşamada olduğunu en geç otuz gün içinde gerekçeli olarak bildirmek zorundadır.
Bu süre geçtiği halde cevap verilmezse görevli görevi ihmal etmiş olabilir. Ayrıca idarenin sessiz kalması bazı durumlarda reddedilmiş sayılır ve dava açma süren işlemeye başlar. Ayrıntılar için Hakkını Sor'daki idare cevap vermedi rehberine bakabilirsin.
Dilekçen alınmazsa ne yapmalısın?
- Görevliden dilekçeni neden almadığını yazılı olarak belirtmesini iste.
- Görevlinin adını ve unvanını not et; olay yerinde tanık varsa adlarını al.
- Dilekçeni iadeli taahhütlü posta veya iadeli taahhütlü mektup yoluyla aynı kuruma gönder. Gönderi belgesi, dilekçenin kuruma ulaştığının kanıtıdır.
- Kurumun e-Devlet veya elektronik başvuru imkanı varsa dilekçeni oradan ilet.
- CİMER üzerinden de başvuru yapabilirsin. Ayrıntılar için Hakkını Sor'daki CİMER, dilekçe ve bilgi edinme rehberine bakabilirsin.
- Cumhuriyet başsavcılığına şikayet dilekçesi vererek görevli hakkında suç duyurusunda bulun.
- Görevlinin amirine veya kurumun teftiş birimine de şikayet edebilirsin. Bunun için Hakkını Sor'daki kamu görevlisini şikayet rehberine bakabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Dilekçende adın, soyadın, imzan ve adresin bulunduğundan emin ol.
- Dilekçen alınmazsa nedenini yazılı iste, görevlinin adını not et.
- Dilekçeni iadeli taahhütlü posta, e-Devlet veya CİMER yoluyla ilet.
- Otuz gün içinde cevap gelmezse dava ve şikayet yollarını değerlendir.
- Görevli hakkında savcılığa ve amirine şikayette bulun.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 121: Kişinin belli bir hakkı kullanmak için yetkili kamu makamlarına verdiği dilekçenin hukuki bir neden olmadan kabul edilmemesi halinde faile altı aya kadar hapis cezası verilir.
- 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun m. 3: Türk vatandaşları ve karşılıklılık esasıyla Türkiye'de oturan yabancılar, dilek ve şikayetleri hakkında TBMM'ye ve yetkili makamlara yazıyla başvurabilir.
- 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun m. 4: Dilekçede dilekçe sahibinin adı-soyadı, imzası ve iş veya ikamet adresi bulunmalıdır.
- 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun m. 5 ve 6: Yanlış makama verilen dilekçe yetkili makama gönderilir; belli bir konu içermeyen, yargının görevine giren veya zorunlu bilgileri taşımayan dilekçeler incelenmez.
- 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun m. 7: Başvurunun sonucu veya işlemin aşaması dilekçe sahibine en geç otuz gün içinde gerekçeli olarak bildirilir.
En çok sorulan sorular
Kamu kurumu dilekçemi almayı reddedebilir mi?
Hukuki bir neden olmadan reddedemez. Ad-soyad, imza ve adres bulunan, belli bir konu içeren dilekçe kabul edilmelidir.
Dilekçemi almayan görevliye ne ceza verilir?
Hukuki bir neden olmadan dilekçeyi kabul etmeyen kişiye altı aya kadar hapis cezası verilir.
Dilekçeyi yanlış kuruma verirsem ne olur?
Dilekçe reddedilmez; o kurum dilekçeni yetkili makama gönderir ve sana bilgi verir.
Dilekçeme kaç gün içinde cevap verilmeli?
İdare, dilekçenin sonucunu veya işlemin aşamasını en geç otuz gün içinde gerekçeli olarak bildirmek zorundadır.
Dilekçem elden alınmazsa nasıl gönderebilirim?
İadeli taahhütlü posta, kurumun elektronik başvuru sistemi, e-Devlet veya CİMER yoluyla gönderebilirsin. Gönderi belgesini sakla.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.