Dükkânı Devraldım, Eski Sahibinin Borçları Bana mı Geçer? İşletme Devrinde Sorumluluk
Mahallede yıllardır çalışan bir kafeyi, içindeki bütün eşyalar, müşteri portföyü ve tabelasıyla birlikte devraldın. Birkaç ay sonra kapına toptancılar dayandı: "Eski sahibin bize borcu vardı, artık işletme sizin, borcu da siz ödeyeceksiniz" diyorlar. Ya da sen işletmeni devrettin, ama devralan borçları ödemeyince alacaklılar yine seni aramaya başladı. "Dükkânı devralınca eski sahibinin borçları bana mı geçer?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu'ndaki işletme devri kurallarını anlatıyoruz.
İşletme bütün halinde devredilebilir
Ticari işletme, içindeki mal varlığı unsurlarının devri için ayrı ayrı işlem yapılmasına gerek olmadan bir bütün halinde devredilebilir.
Sözleşmede aksi belirtilmedikçe, işletme devri şunları kapsar:
- Duran varlıklar, yani makine, demirbaş, mobilya gibi eşyalar
- İşletme değeri, yani müşteri çevresi ve itibar
- Kiracılık hakkı
- Ticaret unvanı ve diğer fikri mülkiyet hakları
- İşletmeye sürekli olarak ayrılmış diğer mal varlığı unsurları
Ticari işletmeyi bütün halinde konu alan devir sözleşmesi yazılı yapılmalı, ticaret siciline tescil ve ilan edilmelidir.
Borçlar ne zaman devralana geçer?
Bir işletmeyi aktif ve pasifleriyle, yani alacakları ve borçlarıyla birlikte devralan kişi, devri alacaklılara bildirdiği veya ilan ettiği tarihten itibaren işletmenin borçlarından alacaklılara karşı sorumlu olur.
- Ticari işletmelerde ilan Ticaret Sicili Gazetesinde yapılır.
- Diğer işletmelerde ilan Türkiye genelinde dağıtılan bir gazetede yapılır.
Yani sadece eşyaları, demirbaşları satın aldıysan ve işletmeyi borçlarıyla birlikte devralmadıysan bu kural uygulanmaz. Önemli olan, devrin aktif ve pasiflerle birlikte yapılıp yapılmadığıdır.
Eski sahip iki yıl daha sorumlu kalır
Devirden sonra eski işletme sahibi de iki yıl süreyle devralanla birlikte müteselsil borçlu olarak sorumlu kalır. Alacaklı bu sürede ikinizden birine veya ikinize birden başvurabilir.
- Bu iki yıllık süre, vadesi gelmiş borçlar için bildirim veya ilan tarihinden başlar.
- Daha sonra vadesi gelecek borçlar için vadenin geldiği tarihten başlar.
- Devralan bildirimi veya ilanı yapmadıkça iki yıllık süre işlemeye başlamaz. Yani devri ilan etmezsen eski sahip olarak sorumluluğun süresiz devam edebilir.
Devralmadan önce dikkat et
- Devir sözleşmesinde devrin aktif ve pasiflerle mi, yoksa yalnızca belirli eşyalarla mı yapıldığını açıkça yaz.
- Devredenden işletmenin bütün borçlarının listesini iste; vergi dairesi, SGK, elektrik, su ve doğalgaz borçlarını sorgula.
- Devir bedelinden bir kısmını, bilinmeyen borçlar ortaya çıkarsa mahsup etmek üzere bir süre bekletmeyi kararlaştır.
- Kira sözleşmesinin devri için kiraya verenin yazılı rızası gerekir. Bunun için Hakkını Sor'daki kira sözleşmesi başkasına devredilebilir mi rehberine bakabilirsin.
Borcun üstlenilmesine ilişkin genel kurallar için Hakkını Sor'daki borcun üstlenilmesi rehberine bakabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Devir sözleşmesini yazılı yap; devrin kapsamını ve borçların durumunu açıkça belirt.
- Ticari işletme devrini ticaret siciline tescil ve ilan ettir.
- İşletmeyi devrettiysen, iki yıllık sürenin başlaması için devralanın ilan yapmasını takip et.
- Devralırken işletmenin borç listesini ve kamu borçlarını kontrol et.
- Devredenin gizlediği borçlar çıkarsa, ödediğin tutarı sözleşmeye dayanarak devredenden geri iste.
Dayanak mevzuat
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 11: Ticari işletme, unsurları ayrı ayrı devredilmeden bir bütün halinde devredilebilir; aksi öngörülmemişse devir duran varlıkları, işletme değerini, kiracılık hakkını, ticaret unvanını ve fikri mülkiyet haklarını içerir; devir sözleşmesi yazılı yapılır, tescil ve ilan edilir.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 202: Malvarlığını veya işletmeyi aktif ve pasifleriyle devralan, alacaklılara bildirim veya ilan tarihinden itibaren borçlardan sorumlu olur; önceki borçlu iki yıl süreyle müteselsilen sorumlu kalır; süre muaccel borçlarda bildirim veya ilandan, sonra muaccel olacaklarda muacceliyetten başlar; bildirim veya ilan yapılmadıkça süre işlemez.
En çok sorulan sorular
Dükkânı devraldım, eski sahibin borçları bana geçer mi?
İşletmeyi aktif ve pasifleriyle birlikte devraldıysan, devrin alacaklılara bildirildiği veya ilan edildiği tarihten itibaren borçlardan sorumlu olursun.
Sadece eşyaları satın aldım, yine sorumlu muyum?
İşletmeyi borçlarıyla birlikte devralmadıysan bu kural uygulanmaz. Devrin kapsamı sözleşmeye göre belirlenir.
İşletmemi devrettim, borçlardan kurtuldum mu?
Hayır. İki yıl süreyle devralanla birlikte müteselsilen sorumlu kalırsın.
İki yıllık süre ne zaman başlar?
Vadesi gelmiş borçlarda bildirim veya ilan tarihinden, sonradan vadesi gelecek borçlarda vade tarihinden. İlan yapılmazsa süre başlamaz.
İşletme devri sözleşmesi hangi şekilde yapılır?
Ticari işletme devri yazılı yapılmalı, ticaret siciline tescil ve ilan edilmelidir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.