E-imza (Elektronik İmza) Islak İmza Yerine Geçer mi? Hangi İşlemlerde Kullanılamaz?
Bir ihaleye girmek, şirket işlemlerini yapmak ya da UYAP'tan dava dosyana erişmek için "e-imza" istendi. Ya da biri sana bir sözleşmeyi e-postayla gönderdi ve "elektronik imzayla imzalarsan yeterli" dedi. "E-imza nedir, ıslak imzayla aynı hükümde mi, her sözleşme e-imzayla yapılabilir mi?" diye merak ediyorsun. Bu rehberde elektronik imzanın hukuki geçerliliğini ve dikkat etmen gerekenleri anlatıyoruz.
Elektronik imza nedir?
Kanuna göre elektronik imza, başka bir elektronik veriye eklenen ya da elektronik veriyle mantıksal bağlantısı bulunan ve kimlik doğrulama amacıyla kullanılan elektronik veridir.
Ancak her elektronik imza aynı hukuki değere sahip değildir. Islak imzayla aynı sonucu doğuran, güvenli elektronik imzadır.
Güvenli elektronik imza nedir?
Güvenli elektronik imza:
- Yalnızca imza sahibine bağlı olan,
- Sadece imza sahibinin elinde bulunan güvenli bir imza oluşturma aracıyla oluşturulan,
- Nitelikli elektronik sertifikaya dayanarak imza sahibinin kimliğinin tespitini sağlayan,
- İmzalanmış belgede sonradan bir değişiklik yapılıp yapılmadığının tespit edilmesini sağlayan
elektronik imzadır.
Halk arasında "e-imza" denildiğinde genellikle bu güvenli elektronik imza kastedilir. Bu imza, yetkili elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarından alınan ve genellikle bir kart ya da USB cihazı üzerinde bulunan nitelikli sertifikayla atılır.
Basit elektronik imzalar
Bir belgeye resim olarak eklenen imza, e-postanın altındaki isim ya da ekrana parmakla çizilen imza, güvenli elektronik imza şartlarını taşımaz. Bu tür imzalar bir delil olarak değerlendirilebilir, ancak ıslak imzayla aynı hukuki sonucu doğurmaz.
Güvenli elektronik imzanın hukuki değeri
Islak imzayla aynı sonuç
Kanuna göre güvenli elektronik imza, elle atılan imza ile aynı hukuki sonucu doğurur. Türk Borçlar Kanunu da güvenli elektronik imzanın, el yazısıyla atılmış imzanın bütün hukuki sonuçlarını doğuracağını düzenler.
Senet hükmünde
Usulüne göre güvenli elektronik imza ile oluşturulan elektronik veriler, mahkemede senet hükmündedir. Hakim, mahkemeye sunulan elektronik imzalı belgenin güvenli elektronik imzayla oluşturulup oluşturulmadığını kendiliğinden inceler.
E-imzayla yapılamayan işlemler
Güvenli elektronik imza her işlem için kullanılamaz. Kanuna göre şu işlemler güvenli elektronik imzayla yapılamaz:
- Kanunların resmi şekle ya da özel bir merasime bağladığı hukuki işlemler,
- Banka teminat mektupları ve Türkiye'de yerleşik sigorta şirketlerinin düzenlediği kefalet senetleri dışındaki teminat sözleşmeleri.
Örneğin tapuda yapılması gereken taşınmaz satışı, noterde düzenleme şeklinde yapılması gereken işlemler ve evlenme gibi özel törene bağlı işlemler e-imzayla yapılamaz. Kefalet sözleşmesi gibi teminat sözleşmeleri de kural olarak e-imzayla kurulamaz.
E-imza nasıl alınır?
Güvenli elektronik imza, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'na bildirimde bulunmuş elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarından alınır. Hizmet sağlayıcı, nitelikli sertifika verdiği kişinin kimliğini resmi belgelere göre ya da Türkiye Cumhuriyeti kimlik kartı aracılığıyla uzaktan güvenilir bir şekilde tespit etmek zorundadır.
Başvuruda genellikle:
- Kimlik kartı,
- Başvuru formu ve taahhütname,
- Sertifika ücreti
istenir. Sertifikanın geçerlilik süresi bitince yenilenmesi gerekir.
E-imzanı korumalısın
Şifreni kimseyle paylaşma
E-imzan ıslak imzanla aynı hükümdedir. Kartını ya da şifreni başkasına verirsen, onun yaptığı işlemlerden sen sorumlu tutulabilirsin. Bu yüzden e-imza cihazını ve şifreni kimseyle paylaşmamalısın.
Kaybolursa
E-imza cihazın kaybolur ya da çalınırsa hemen hizmet sağlayıcına başvurarak sertifikanı iptal ettirmelisin.
İzinsiz kullanımın cezası
Kişinin rızası dışında imza oluşturma verisini ya da aracını elde eden, veren, kopyalayan ya da izinsiz elektronik imza oluşturan kişiye bir yıldan üç yıla kadar hapis ve adli para cezası verilir. Sahte elektronik sertifika oluşturan ya da sertifikayı taklit eden kişiye ise iki yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezası verilir.
Kısaca yapılacaklar
- İşlemin güvenli elektronik imzayla yapılıp yapılamayacağını önceden öğren.
- Tapu, noter ve kefalet gibi işlemlerde e-imzanın yeterli olmadığını unutma.
- E-imzanı yetkili bir elektronik sertifika hizmet sağlayıcısından al.
- Şifreni ve cihazını kimseyle paylaşma.
- Cihaz kaybolursa sertifikanı hemen iptal ettir.
- Sertifikanın geçerlilik süresini takip et ve zamanında yenile.
Dayanak mevzuat
- 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu m. 3: Elektronik imza, bir elektronik veriye eklenen veya onunla mantıksal bağlantısı bulunan ve kimlik doğrulama amacıyla kullanılan elektronik veridir.
- 5070 sayılı Kanun m. 4: Güvenli elektronik imza; yalnız imza sahibine bağlı, onun tasarrufundaki güvenli araçla oluşturulan, nitelikli sertifikaya dayanan ve sonradan değişikliğin tespitini sağlayan imzadır.
- 5070 sayılı Kanun m. 5: Güvenli elektronik imza elle atılan imza ile aynı hukuki sonucu doğurur; resmi şekle veya özel merasime tabi işlemler ile banka teminat mektupları ve sigorta kefalet senetleri dışındaki teminat sözleşmeleri güvenli elektronik imzayla yapılamaz.
- 5070 sayılı Kanun m. 10: Hizmet sağlayıcı nitelikli sertifika verdiği kişinin kimliğini resmi belgelere göre veya kimlik kartıyla uzaktan güvenilir biçimde tespit eder.
- 5070 sayılı Kanun m. 16-17: İzinsiz imza oluşturma verisi veya aracı elde etmek ve izinsiz elektronik imza oluşturmak bir yıldan üç yıla, sahte elektronik sertifika oluşturmak iki yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezası gerektirir.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 15: Güvenli elektronik imza, el yazısıyla atılmış imzanın bütün hukuki sonuçlarını doğurur.
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 205/2-3: Güvenli elektronik imzayla oluşturulan elektronik veriler senet hükmündedir; hakim bunu resen inceler.
En çok sorulan sorular
E-imza ıslak imza yerine geçer mi?
Evet. Güvenli elektronik imza, elle atılan imza ile aynı hukuki sonucu doğurur. Ancak bu kural, kanunun resmi şekle ya da özel törene bağladığı işlemler için geçerli değildir.
E-imza ile kira sözleşmesi yapılabilir mi?
Kira sözleşmesi kanunda resmi şekle bağlanmadığından, güvenli elektronik imzayla imzalanabilir. Ancak sözleşmeye kefil eklenecekse, kefalet sözleşmesi bir teminat sözleşmesi olduğundan e-imzayla yapılamaz.
E-imza ile tapu satışı yapılabilir mi?
Hayır. Taşınmaz satışı kanunda resmi şekle bağlanmıştır ve tapu müdürlüğünde yapılır. Bu yüzden güvenli elektronik imzayla tapu satışı yapılamaz.
E-postayla gönderilen taranmış imza geçerli mi?
Taranmış ya da resim olarak eklenmiş bir imza, güvenli elektronik imza değildir. Bu tür bir imza mahkemede delil olarak değerlendirilebilir, ancak ıslak imzayla aynı hukuki sonucu doğurmaz.
E-imzamı başkası kullanırsa ne olur?
Rızan dışında e-imzanı kullanan kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve adli para cezası alır. Ancak şifreni ve cihazını kendin verdiysen, yapılan işlemlerden sorumlu tutulabilirsin. Bu yüzden e-imzanı kimseyle paylaşmamalısın.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.