Ecrimisil (Haksız İşgal Tazminatı) Davası Nasıl Açılır?
Miras kalan evde kardeşlerinden biri yıllardır tek başına oturuyor ve sana hiç kira ödemiyorsa, komşun tarlanı izinsiz ekiyorsa ya da kira sözleşmesi bittiği hâlde kiracı evden çıkmıyorsa, bu kullanımın karşılığını isteyebilirsin. Hukukta buna ecrimisil, yani haksız işgal tazminatı denir. Bu rehberde ecrimisil davasının şartlarını ve nasıl açılacağını anlatıyoruz.
Ecrimisil nedir?
Ecrimisil, bir taşınmazı hak sahibinin izni olmadan kullanan kişiden, bu kullanım karşılığında istenen tazminattır. Kötü niyetli olarak bir malı elinde bulunduran kişi, malı kullanmasının karşılığını ödemekle yükümlüdür (TMK md. 995).
Ecrimisil bir kira bedeli değildir; ortada bir kira sözleşmesi yoktur. Ancak miktarı belirlenirken genellikle o taşınmazın getirebileceği kira bedeli esas alınır.
Hangi durumlarda istenir?
- Bir yabancının taşınmazını izinsiz kullanması, örneğin tarlanı ekmesi ya da arsana yapı yapması.
- Kira sözleşmesi sona erdiği hâlde kiracının taşınmazı boşaltmaması.
- Paylı ya da miras kalan bir taşınmazı ortaklardan birinin tek başına kullanması.
Ortaklar arasında ecrimisil
Paylı bir taşınmazda her ortağın taşınmazı kullanma hakkı vardır. Bu yüzden bir ortağın taşınmazı kullanması tek başına haksız işgal sayılmaz. Yargıtay uygulamasına göre, ortaklar arasında ecrimisil isteyebilmek için kural olarak şu şart aranır:
- Taşınmazı kullanan ortağa, diğer ortağın da kullanmak istediği bildirilmeli ve kullanan ortak buna engel olmalıdır. Buna intifadan men denir.
Bu yüzden önce taşınmazı kullanan ortağa noter aracılığıyla bir ihtarname gönder. İhtarnamede taşınmazı birlikte kullanmak istediğini ya da kullanımın karşılığını talep ettiğini belirt. Ecrimisil genellikle bu ihtarnamenin tebliğinden sonraki dönem için istenebilir.
Bazı durumlarda ihtarname şartı aranmaz. Örneğin taşınmazı kullanan ortak onu başkasına kiraya vermiş ve kira geliri elde ediyorsa ya da taşınmazın yapısı gereği birlikte kullanım mümkün değilse.
Ne kadar geriye dönük istenir?
Ecrimisil, dava tarihinden geriye doğru en fazla beş yıllık dönem için istenebilir. Daha eski dönemler için talepte bulunamazsın. Bu yüzden haksız kullanım devam ediyorsa beklemeden harekete geç.
Miktar nasıl belirlenir?
Mahkeme bilirkişi aracılığıyla şunları dikkate alarak ecrimisil miktarını belirler:
- Taşınmazın bulunduğu yer, büyüklüğü ve niteliği.
- Bölgedeki emsal kira bedelleri.
- Tarım arazilerinde, arazinin ortalama ürün geliri.
- Ortaklar arasında ise davacı ortağın payı oranında hesaplama yapılır.
Dava nerede açılır?
- Görevli mahkeme kural olarak asliye hukuk mahkemesidir.
- Dava, taşınmazın bulunduğu yerdeki mahkemede ya da davalının yerleşim yerindeki mahkemede açılabilir.
- Dava açmadan önce arabuluculuk şartının olup olmadığını uyuşmazlığın türüne göre kontrol et.
Ecrimisil davasıyla birlikte, taşınmazın boşaltılması için el atmanın önlenmesi davası da açabilirsin.
Hazine taşınmazları
Devlete ait bir taşınmazı izinsiz kullananlardan da idare ecrimisil talep eder. Bu durumda ecrimisil, mahkeme kararı olmadan doğrudan idare tarafından tespit edilip tebliğ edilir. Bu ihbarnameye karşı itiraz ve dava yolları ayrıca düzenlenmiştir.
Kısaca yapılacaklar
- Taşınmazın tapu kaydını ve paylarını öğren.
- Ortağa karşı dava açacaksan önce noter aracılığıyla ihtarname gönder.
- Haksız kullanımı gösteren fotoğraf, tanık ve belgeleri topla.
- En fazla beş yıl geriye gidilebildiği için beklemeden dava aç.
- Gerekirse el atmanın önlenmesini de talep et.
En çok sorulan sorular
Ecrimisil nedir?
Bir taşınmazı hak sahibinin izni olmadan kullanan kişiden istenen haksız kullanım tazminatıdır.
Miras kalan evde oturan kardeşimden ecrimisil isteyebilir miyim?
Evet, ancak kural olarak önce ihtarname gönderip kullanmak istediğini bildirmeli, kardeşinin buna engel olması gerekir.
Hangi durumlarda ihtarname şartı aranmaz?
Örneğin kullanan ortak taşınmazı başkasına kiraya verip kira geliri elde ediyorsa ihtarname aranmaz.
Ecrimisil ne kadar geriye dönük istenir?
Dava tarihinden geriye doğru en fazla beş yıllık dönem için istenebilir.
Ecrimisil miktarı nasıl belirlenir?
Bilirkişi; taşınmazın yerini, niteliğini, emsal kira bedellerini ve ortaklıkta davacının payını dikkate alarak belirler.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.