El Konulan Telefon, Araç veya Eşya Nasıl Geri Alınır?
Bir soruşturma sırasında telefonuna, bilgisayarına, aracına ya da paraya el konulduysa, bunları geri almak için ne yapman gerektiğini bilmen önemlidir. El konulan her eşya müsadere edilmez; birçok durumda soruşturma ya da dava bitmeden bile iade istenebilir. Bu rehberde el koyma ve müsadere arasındaki farkı ve eşyanı geri almanın yollarını anlatıyoruz.
El koyma ve müsadere arasındaki fark
- El koyma: Soruşturma ya da kovuşturma sırasında delil olarak kullanılabilecek ya da müsadere edilebilecek eşyanın geçici olarak alınmasıdır (CMK md. 123). Bu bir tedbirdir; mülkiyetin elinden çıktığı anlamına gelmez.
- Müsadere: Mahkemenin kararıyla eşyanın mülkiyetinin kesin olarak devlete geçmesidir (TCK md. 54 ve 55). Müsadere ancak kanunda öngörülen şartlar varsa mahkeme kararıyla yapılabilir.
Hangi eşya müsadere edilir?
- Suçun işlenmesinde kullanılan ya da suçun işlenmesine tahsis edilen eşya.
- Suçtan meydana gelen eşya.
- Kullanılması, bulundurulması ya da taşınması suç oluşturan eşya, örneğin uyuşturucu ya da ruhsatsız silah.
- Suçtan elde edilen kazanç.
Hangi durumlarda müsadere edilmez?
- Eşya, suça iştirak etmeyen iyi niyetli bir üçüncü kişiye aitse müsadere edilmez. Örneğin aracını ödünç verdiğin kişi araçta suç işlediyse ve senin bundan haberin yoksa, aracın sana iade edilmelidir.
- Suçun işlenmesinde kullanılan eşyanın müsaderesi, işlenen suça göre daha ağır sonuçlar doğuracak ve hakkaniyete aykırı olacaksa, mahkeme müsadereye hükmetmeyebilir (TCK md. 54/3). Örneğin değerli bir aracın, içinde çok küçük miktarda bir suç eşyası bulunduğu için müsadere edilmesi ölçüsüz bulunabilir.
Eşyanı nasıl geri alırsın?
Eşyanın soruşturma ya da dava için artık gerekli değilse ve müsadere edilmesi de söz konusu değilse, şüpheliye, sanığa ya da gerçek sahibine geri verilmesi gerekir (CMK md. 131). Bunun için:
- Soruşturma aşamasında: El koyma kararını veren Cumhuriyet başsavcılığına dilekçeyle başvurarak eşyanın iadesini iste.
- Kovuşturma aşamasında, yani dava açıldıktan sonra: Davanın görüldüğü mahkemeye başvur.
Dilekçende şunlara yer ver:
- Eşyanın sana ait olduğunu gösteren belgeler, örneğin fatura, ruhsat ya da tapu.
- Eşyanın artık delil olarak gerekli olmadığı; örneğin telefonunun incelemesi tamamlandıysa ve verilerin kopyası alındıysa.
- Eşyanın suçla ilgisinin olmadığı ya da iyi niyetli üçüncü kişi olduğun.
- Eşyaya hayatını sürdürmek için ihtiyaç duyduğun; örneğin aracın iş aracıysa.
İade talebi reddedilirse
Savcılığın ya da sulh ceza hâkimliğinin iade talebini reddetmesi kararına karşı itiraz edebilirsin. İtiraz süresi, kararı öğrendiğin tarihten itibaren yedi gündür. İtiraz dilekçesini kararı veren makama ya da sulh ceza hâkimliğine verebilirsin.
Dava sonunda mahkeme eşyanın müsaderesine karar verirse, bu karara karşı hükümle birlikte istinaf yoluna başvurabilirsin.
Dava sonunda
- Beraat, takipsizlik ya da müsadere edilmeme kararı çıkarsa eşyanın sana iade edilmesi gerekir. Karar kesinleştikten sonra iadeyi takip et.
- El konulan araçların yediemin otoparkında beklediği sürelere ilişkin masraflar konusunda kararı veren makamdan bilgi al.
- Haksız el koyma nedeniyle bir zarara uğradıysan devletten tazminat isteyebilirsin (CMK md. 141).
Kısaca yapılacaklar
- El koyma tutanağının bir örneğini al ve sakla.
- Eşyanın sana ait olduğunu gösteren belgeleri hazırla.
- Soruşturmada savcılığa, kovuşturmada mahkemeye iade talebinde bulun.
- Ret kararına yedi gün içinde itiraz et.
- İyi niyetli üçüncü kişiysen bunu belgeleriyle göster.
- Haksız el koyma varsa tazminat talebini değerlendir.
En çok sorulan sorular
El koyma ile müsadere arasındaki fark nedir?
El koyma soruşturma sırasında geçici bir tedbirdir; müsadere ise mahkeme kararıyla eşyanın mülkiyetinin kesin olarak devlete geçmesidir.
Telefonumu geri almak için nereye başvururum?
Soruşturmada el koyma kararını veren savcılığa, dava açıldıysa davanın görüldüğü mahkemeye dilekçeyle başvur.
Aracımı ödünç verdiğim kişi suç işledi, aracım müsadere edilir mi?
Suça katılmayan iyi niyetli üçüncü kişiye ait eşya müsadere edilmez.
Dilekçeye neler yazmalıyım?
Eşyanın sana ait olduğunu gösteren belgeleri, artık delil olarak gerekmediğini ve suçla ilgisi olmadığını ya da eşyaya ihtiyacını yaz.
İade talebim reddedilirse ne yapabilirim?
Ret kararına öğrendiğin tarihten itibaren yedi gün içinde itiraz edebilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.